Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Beyin omurilik sıvısının büyük kısmını hangi yapı üretir?

  1. APia mater
  2. BPineal bez
  3. CKoroid pleksus
  4. DAraknoid granülasyonlar
2.İnsan anatomisiZor

Ortak peroneal (fibular) sinirin fibula boynunda yaralanması tipik olarak neye yol açar?

  1. ADizi bükememe
  2. BDüşük ayak
  3. CZayıf kalça abdüksiyonu
  4. DAyak tabanında duyu kaybı
3.İnsan fizyolojisiOrta

Kontrolsüz diabetes mellitusta idrarda neden glukoz görülür?

  1. ASüzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
  2. BTübülde glukoz geri emilimi için insülin gerekir
  3. CGlomerül glukoz süzmeyi bırakır
  4. DToplayıcı kanal aktif olarak glukoz salgılar
4.İnsan fizyolojisiZor

Birkaç gün süren inatçı mide içeriği kusmasından sonra en olası asit-baz bozukluğu hangisidir?

  1. AMetabolik alkaloz
  2. BSolunumsal asidoz
  3. CSolunumsal alkaloz
  4. DMetabolik asidoz
5.MikrobiyolojiOrta

Akut bakteriyel enfeksiyonda başlıca fagositler ve irinin ana bileşeni olan beyaz kan hücreleri hangileridir?

  1. AB lenfositleri
  2. BBazofiller
  3. CNötrofiller
  4. DEozinofiller
6.MikrobiyolojiZor

Bir çocukta az pişmiş hamburger yedikten sonra kanlı ishal gelişiyor, bir hafta sonra da böbrek yetmezliği, anemi ve düşük trombosit sayısı ortaya çıkıyor. En olası organizma hangisidir?

  1. AStaphylococcus aureus
  2. BClostridium perfringens
  3. CRotavirüs
  4. DO157:H7 gibi Shiga toksini üreten E. coli
7.FarmakolojiOrta

A patient is starting lisinopril. Which rare but serious adverse effect should the nurse teach the patient to report immediately?

  1. ADarker skin after exposure to sunlight
  2. BAn increase in appetite in the evening
  3. CSwelling of the lips, tongue or face
  4. DA harmless rash on the palms of the hands
8.FarmakolojiZor

Which statement correctly contrasts donepezil and memantine in Alzheimer's disease?

  1. ADonepezil blocks NMDA receptors; memantine inhibits acetylcholinesterase
  2. BDonepezil inhibits cholinesterase; memantine blocks NMDA receptors
  3. CBoth drugs remove amyloid plaques from the brain
  4. DBoth drugs are dopamine agonists that differ only in their half-lives
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 131 mmol/L, glukoz 23,5 mmol/L ve üre 7 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 131 mmol/Lglukoz 23,5 mmol/Lüre 7 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,09PaCO₂mmHg354527HCO₃⁻mmol/L22268uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,09, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa), HCO₃⁻ 8 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,09PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa)HCO₃⁻ 8 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)junctional ritimikinci derece AV blok tip IIüçüncü derece (tam) AV blok

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
  2. 2junctional ritim
  3. 3ikinci derece AV blok tip II
  4. 4üçüncü derece (tam) AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukontrollermaruz kalmış2287abmaruz kalmamış68423cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 90 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 510 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 22b = 87c = 68d = 423
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir?negatiftirtoplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %98 ve özgüllüğü %89 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %23. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?

N = 10 000p = 23%Se = 98%Sp = 89%
FP =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: C · Koroid pleksus

Cevap neden bu

Ventriküllerdeki koroid pleksus BOS'un büyük kısmını salgılar. BOS araknoid granülasyonlar aracılığıyla venöz kana geri emilir.

Cevap

C · Koroid pleksus
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Düşük ayak

Cevap neden bu

Ortak peroneal sinir ayağı kaldıran ve dışa çeviren kasları uyarır. Fibula boynundaki hasar düşük ayak ve stepaj yürüyüşüne neden olur. Ayak tabanını tibial sinir uyarır.

Cevap

B · Düşük ayak
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar

Cevap neden bu

Proksimal tübüldeki SGLT taşıyıcıları ancak belirli miktarda glukoz geri emebilir. Plazma glukozu yüksek olduğunda süzülen yük bu maksimumu aşar ve fazlası atılır.

Cevap

A · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Metabolik alkaloz

Cevap neden bu

Kusma HCl'yi uzaklaştırır ve midenin asit salgısı kanda bikarbonat bırakır. Hacim kaybı ve düşük potasyum alkalozun sürmesine yardımcı olur.

Cevap

A · Metabolik alkaloz
5.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Nötrofiller

Cevap neden bu

Nötrofiller enfeksiyon bölgelerine hızla ulaşır ve bakterileri yutar. Ölü nötrofiller, bakteriler ve doku artıkları irini oluşturur.

Cevap

C · Nötrofiller
6.Mikrobiyoloji

Cevap: D · O157:H7 gibi Shiga toksini üreten E. coli

Cevap neden bu

Shiga toksini üreten E. coli bağırsağa ve böbreğin küçük kan damarlarına zarar vererek hemolitik üremik sendroma yol açar. Sığırlar bir rezervuardır; bu yüzden az pişmiş kıyma klasik bir kaynaktır.

Cevap

D · O157:H7 gibi Shiga toksini üreten E. coli
7.Farmakoloji

Cevap: C · Swelling of the lips, tongue or face

Cevap neden bu

ACE inhibitors can cause angioedema, which can obstruct the airway and needs emergency care. It is linked to raised bradykinin levels and can occur even after long use.

Cevap

C · Swelling of the lips, tongue or face
8.Farmakoloji

Cevap: B · Donepezil inhibits cholinesterase; memantine blocks NMDA receptors

Cevap neden bu

Donepezil raises acetylcholine levels, while memantine reduces excitotoxic glutamate activity at NMDA receptors. Both give symptomatic benefit only.

Cevap

B · Donepezil inhibits cholinesterase; memantine blocks NMDA receptors
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 293 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·131 + 23,5 + 7 = 292,5 ≈ 293 mOsm/kg

Cevap

Osm = 293 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·8 + 8 = 20 → 18–22 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 27 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QT = 0,36 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 9 küçük kare

Dönüştür

QT = 9 × 0,04 s = 0,36 s

Cevap

QT = 0,36 s

Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 0,64 sn).

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: R–R = 50 küçük kare, 1500 ÷ 50 ≈ dakikada 30.
2. Ritim: R–R düzenli (2,00 sn) ve P–P düzenli (0,84 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 71 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,16 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).

Yorum

üçüncü derece (tam) AV blok

Cevap

üçüncü derece (tam) AV blok

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 1,57

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 22/68 = 0,3235
kontroller: 87/423 = 0,2057

Odds oranı

OR = (22·423)/(87·68) = 1,573 ≈ 1,57

Cevap

OR = 1,57

OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: FP = 847

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,23 = 2300
10 000 − 2300 = 7700

Yanlış pozitifler

FP = 7700·0,11 = 847

Cevap

FP = 847

3101 pozitiften yalnızca 2254 kişide hastalık var (PPD %72,7).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences