pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Beyin omurilik sıvısının büyük kısmını hangi yapı üretir?
APia mater
BAraknoid granülasyonlar
CKoroid pleksus
DPineal bez
2.İnsan anatomisiZor
Bel kırığından sonra skafoidin proksimal kutbu neden avasküler nekroz riski altındadır?
AKan akımı esas olarak distal uçtan girer
BKolayca pıhtılaşan tek bir venle drene edilir
CTek arteri lunattan geçer
DHiç kan akımı yoktur
3.İnsan fizyolojisiOrta
Ovülasyonu hangi hormonal olay tetikler?
AKorpus luteumdan progesteron artışı
BProlaktin dalgası
CLuteinleştirici hormon (LH) dalgası
DÖstrojende düşüş
4.İnsan fizyolojisiZor
Graves hastalığında hangi tiroid fonksiyon sonuçları beklenir ve neden?
AYüksek T4 ve düşük TSH; çünkü antikorlar TSH reseptörünü uyarır
BDüşük T4 ve yüksek TSH; çünkü antikorlar bezi yok eder
CYüksek T4 ve yüksek TSH; çünkü ön hipofiz bezi aşırı aktiftir
DDüşük T4 ve düşük TSH; çünkü hipotalamus yetersizdir
5.MikrobiyolojiOrta
Hangi organizma cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyona neden olan Gram negatif bir diplokoktur?
ANeisseria gonorrhoeae
BTrichomonas vaginalis
CTreponema pallidum
DChlamydia trachomatis
6.MikrobiyolojiZor
Bir antibiyotiğin minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) şudur:
AYan etkilerin başladığı plazma düzeyi
Bİn vitro bakteri inokulumunun %99,9'unu öldüren en düşük konsantrasyon
Cİn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
DBir hastanın tolere edebileceği en yüksek doz
7.FarmakolojiOrta
Which adverse effect of ciprofloxacin should a patient report at once?
ADarker stools than usual
BPain or swelling in a tendon, such as the Achilles tendon
CMild tiredness in the first few days
DA slightly bitter or metallic taste for a while after each dose
8.FarmakolojiZor
On admission, a patient's home medicine list includes warfarin for atrial fibrillation, but warfarin is not on the admission orders. What should the nurse do?
AGive the patient's own warfarin brought from home without an order
BAssume the omission is intended and do nothing
CTell the patient to stop warfarin permanently
DClarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 31 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 31 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1sinüs bradikardisi
2PVK’lı sinüs ritmi
3normal sinüs ritmi
4sinüs aritmisi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini yorumlayın. Bu tek şeritten hangi yorumu savunabilirsiniz? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2ikinci derece AV blok tip II
3birinci derece AV blok
42:1 AV blok (tip belirsiz)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 130 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 280 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 21b = 92c = 109d = 188
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %20 azaltıyor (GRA = %20). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %13. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
RRR = 20%CER = 13%
NNT =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Koroid pleksus
Cevap neden bu
Ventriküllerdeki koroid pleksus BOS'un büyük kısmını salgılar. BOS araknoid granülasyonlar aracılığıyla venöz kana geri emilir.
Cevap
C · Koroid pleksus
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Kan akımı esas olarak distal uçtan girer
Cevap neden bu
Radiyal arterin dalları skafoide esas olarak distalden girer ve geriye doğru akar. Bel bölgesinden geçen bir kırık proksimal kutbu beslenmesiz bırakabilir ve avasküler nekroza yol açar.
Cevap
A · Kan akımı esas olarak distal uçtan girer
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Luteinleştirici hormon (LH) dalgası
Cevap neden bu
Baskın folikülden yükselen östrojen ön hipofizden bir LH dalgasını tetikler; bu da yaklaşık bir gün sonra ovülasyona neden olur.
Cevap
C · Luteinleştirici hormon (LH) dalgası
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Yüksek T4 ve düşük TSH; çünkü antikorlar TSH reseptörünü uyarır
Cevap neden bu
TSH reseptör antikorları tiroidi TSH'den bağımsız olarak uyarır. Ortaya çıkan yüksek T4 ve T3 negatif geri bildirimle hipofiz TSH'sini baskılar.
Cevap
A · Yüksek T4 ve düşük TSH; çünkü antikorlar TSH reseptörünü uyarır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Neisseria gonorrhoeae
Cevap neden bu
Neisseria gonorrhoeae, çoğu zaman nötrofillerin içinde, çiftler hâlinde Gram negatif koklar olarak görülür. Treponema bir spiroket, Chlamydia hücre içi bir bakteri, Trichomonas ise bir protozoondur.
Cevap
A · Neisseria gonorrhoeae
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · İn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
Cevap neden bu
MİK, görünür üremeyi baskılayan en düşük konsantrasyondur. Minimum bakterisidal konsantrasyon (MBK), bakterilerin %99,9'unu öldüren en düşük konsantrasyondur.
Cevap
C · İn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
7.Farmakoloji
Cevap: B · Pain or swelling in a tendon, such as the Achilles tendon
Cevap neden bu
Fluoroquinolones can cause tendinitis and tendon rupture. Patients should stop exercise and report tendon pain promptly.
Cevap
B · Pain or swelling in a tendon, such as the Achilles tendon
8.Farmakoloji
Cevap: D · Clarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
Cevap neden bu
Medication reconciliation compares the patient's home medicines with current orders to find omissions, duplications and errors. The nurse raises the difference with the prescriber, who decides whether to continue, hold or change the drug.
Cevap
D · Clarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 27,15 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|49 − 40| = 9 mmHg → 0,9 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·0,9 = 27,15 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 27,15 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 42,7 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·31 + 21 = 42,7 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 42,7 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: sinüs aritmisi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz, R–R 0,72 ile 1,00 sn arasında, giderek uzuyor ve kısalıyor.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,16 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
sinüs aritmisi
Cevap
sinüs aritmisi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: 2:1 AV blok (tip belirsiz)
2:1 AV blok: her QRS için iki P dalgası olduğunda, iletilen iki P dalgası art arda gelmez; bu yüzden iletilmeyen P dalgasından önce PR’nin uzayıp uzamayacağını (tip I) ya da sabit kalıp kalmayacağını (tip II) göremezsiniz. Tek bir şeritten buna 2:1 AV blok denir; tipi daha uzun bir şerit veya iletim oranındaki bir değişiklik belirler. Dar QRS tip I’i, geniş QRS tip II’yi daha olası kılar, ancak hiçbiri bunu kanıtlamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 44 küçük kare, 1500 ÷ 44 ≈ dakikada 34.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,76 sn.
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,88 sn, dakikada 68), her QRS için iki tane.
4. PR aralığı: iletilen atımlarda 0,16 sn ile sabit.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Tipin neden açık kaldığı
Her ikinci P dalgası iletilmiyor, bu yüzden art arda iki iletilen atım yok ve PR’nin uzaması hiç görülemez.
2:1 AV blok (tip belirsiz)
Cevap
2:1 AV blok (tip belirsiz)
Dar QRS tip I’i, geniş QRS tip II’yi daha olası kılar, ancak yalnızca daha uzun bir şerit veya iletim oranındaki bir değişiklik belirler.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 0,39
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 21/109 = 0,1927
kontroller: 92/188 = 0,4894
Odds oranı
OR = (21·188)/(92·109) = 0,3937 ≈ 0,39
Cevap
OR = 0,39
OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 39
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Mutlak risk azalması
ARR = 0,13·0,2 = 0,026
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/0,026 = 38,46 → 39
Cevap
NNT = 39
Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.