pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Diyaframı hangi sinir uyarır?
AAksesuar sinir
Bİnterkostal sinirler
CVagus siniri
DFrenik sinir
2.İnsan anatomisiZor
Diyaframı tahriş eden iltihaplı bir safra kesesi neden sağ omuz ucunda ağrıya yol açabilir?
ASafra kesesi sağ klavikulaya bağlıdır
BSafra lenf damarları yoluyla omuza ulaşır
CFrenik sinir C3–C5 spinal segmentlerini omuz derisiyle paylaşır
DVagus siniri omuz derisini uyarır
3.İnsan fizyolojisiOrta
Ejeksiyon fraksiyonu nasıl hesaplanır?
AAtım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
BKalp debisi ÷ kalp hızı
CDiyastol sonu hacim ÷ sistol sonu hacim
DSistol sonu hacim ÷ atım hacmi
4.İnsan fizyolojisiZor
Uzunluk-gerim ilişkisine göre bir iskelet kası lifi aşırı gerildiğinde neden daha az kuvvet üretir?
AGerildiğinde kasın ATP'si tükenir
BGerildiğinde sarkoplazmik retikulumdan artık kalsiyum salınmaz
CNöromüsküler kavşak çalışmayı bırakır
DAktin ve miyozin daha az örtüşür, bu yüzden daha az çapraz köprü oluşur
5.MikrobiyolojiOrta
Yüksek aşılama oranı neden aşılanamayacak kadar küçük bebekleri de korur?
AEnfeksiyonu bulaştırabilecek kişi sayısı azalır, bu yüzden daha az yayılır
BAşılı kişiler karşılaştıkları herkese antikor aktarır
CAşılar patojeni çevrede öldürür
DBebekler aşıyla önlenebilir tüm hastalıklara doğal olarak bağışıktır
6.MikrobiyolojiZor
Bir sağlık çalışanının kan testinde anti-HBs (hepatit B yüzey antikoru) pozitif, HBsAg ve anti-HBc negatif. Bu büyük olasılıkla ne anlama gelir?
AKronik hepatit B enfeksiyonu
BSüren akut hepatit B enfeksiyonu
CHepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
Dİyileşmiş geçirilmiş doğal enfeksiyon
7.FarmakolojiOrta
How can the absorption of oral iron be improved?
ATake it with a cup of strong tea
BTake it with a glass of milk
CTake it at the same time as an antacid to protect the stomach
DTake it with vitamin C, such as orange juice, on an empty stomach
8.FarmakolojiZor
Why must several weeks pass before starting an MAO inhibitor after stopping fluoxetine?
AFluoxetine must first be converted into an MAO inhibitor
BFluoxetine and its active metabolite have very long half-lives
CMAO inhibitors are absorbed only after fluoxetine is gone
DFluoxetine permanently and irreversibly blocks MAO enzymes
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1birinci derece AV blok
2normal sinüs ritmi
3sinüs bradikardisi
4junctional ritim
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ventriküler fibrilasyon
2sinüs bradikardisi
3asistoli
4üçüncü derece (tam) AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 400 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 120 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 116b = 17c = 284d = 103
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %70 ve özgüllüğü %84. Prevalansın %1 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 70%Sp = 84%p = 1%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Frenik sinir
Cevap neden bu
Frenik sinir (C3–C5 kökleri) diyaframın motor siniridir. Bu nedenle C3'ün üzerindeki yüksek servikal omurilik yaralanması kendiliğinden solunumu durdurur.
Cevap
D · Frenik sinir
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Frenik sinir C3–C5 spinal segmentlerini omuz derisiyle paylaşır
Cevap neden bu
Diyafram tahrişi frenik sinirle (C3–C5) taşınır. Beyin bunu omuz üzerindeki supraklaviküler sinirler aracılığıyla aynı segmentlerin uyardığı deriye yansıtır.
Cevap
C · Frenik sinir C3–C5 spinal segmentlerini omuz derisiyle paylaşır
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Atım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
Cevap neden bu
Ejeksiyon fraksiyonu, dolu ventrikülde bulunan kanın atım başına pompalanan oranıdır. Normal değer yaklaşık %55–70'tir.
Cevap
A · Atım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Aktin ve miyozin daha az örtüşür, bu yüzden daha az çapraz köprü oluşur
Cevap neden bu
En yüksek kuvvet, filament örtüşmesinin en iyi olduğu optimal bir sarkomer uzunluğunda oluşur. Aşırı germe örtüşmeyi azaltır; çok kısa bir uzunluk ise filamentlerin çarpışmasına yol açar.
Cevap
D · Aktin ve miyozin daha az örtüşür, bu yüzden daha az çapraz köprü oluşur
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Enfeksiyonu bulaştırabilecek kişi sayısı azalır, bu yüzden daha az yayılır
Cevap neden bu
Yeterince kişi bağışık olduğunda bulaş zincirleri kırılır ve patojen küçük bebekler veya immünsüprese hastalar gibi duyarlı kişilere nadiren ulaşır.
Cevap
A · Enfeksiyonu bulaştırabilecek kişi sayısı azalır, bu yüzden daha az yayılır
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Hepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
Cevap neden bu
Aşı HBsAg içerir; bu yüzden aşılı bir kişi anti-HBs üretir ama anti-HBc üretmez. Geçirilmiş doğal enfeksiyon hem anti-HBs hem anti-HBc verir; süren enfeksiyonda HBsAg görülür.
Cevap
C · Hepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
7.Farmakoloji
Cevap: D · Take it with vitamin C, such as orange juice, on an empty stomach
Cevap neden bu
Vitamin C keeps iron in its more absorbable ferrous form. Milk, antacids, tea and some antibiotics reduce iron absorption. If the stomach becomes upset, it may be taken with food, accepting lower absorption.
Cevap
D · Take it with vitamin C, such as orange juice, on an empty stomach
8.Farmakoloji
Cevap: B · Fluoxetine and its active metabolite have very long half-lives
Cevap neden bu
Norfluoxetine, the active metabolite of fluoxetine, stays in the body for weeks. A long washout is needed before an MAOI to avoid serotonin syndrome.
Cevap
B · Fluoxetine and its active metabolite have very long half-lives
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 29,95 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|57 − 40| = 17 mmHg → 1,7 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·1,7 = 29,95 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 29,95 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·13 + 8 = 27,5 → 25,5–29,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 27 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: normal sinüs ritmi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 17 küçük kare, 1500 ÷ 17 ≈ dakikada 88.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,68 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,16 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
normal sinüs ritmi
Cevap
normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: asistoli
Ventriküler ritimler: ventriküler taşikardi, 100/dk’nın üzerinde, genellikle 150–250/dk hızında, düzenli, ilişkili P dalgası olmayan, art arda üç ya da daha fazla geniş (0,12 sn ve üzeri) kompleks dizisidir. Ventriküler fibrilasyon, tanımlanabilir P dalgası, QRS kompleksi ya da T dalgası ve sayılabilir hızı olmayan kaotik, düzensiz bir dalga biçimidir. Asistoli, ventriküler aktivitenin olmadığı neredeyse düz bir çizgidir; düz çizgi her zaman hastanın, elektrotların ve kazancın kontrol edilmesi ve ikinci bir derivasyon ile doğrulanır. Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir, asistoli değildir.
Beş adım
1. Hız: sayılabilir ventrikül hızı yok.
2. Ritim: yok; neredeyse düz bir çizgi.
3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: QRS kompleksi yok.
Yorum
asistoli
Cevap
asistoli
Düz çizgi her zaman kontrol edilir: hastaya, elektrotlara ve kazanca bakın ve ikinci bir derivasyon görüntüleyin; çünkü gevşek bir elektrot ya da ince VF asistoli gibi görünebilir.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 2,47
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 116/284 = 0,4085
kontroller: 17/103 = 0,165
Odds oranı
OR = (116·103)/(17·284) = 2,475 ≈ 2,47
Cevap
OR = 2,47
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 4,2 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)
Se·p = 0,7·0,01 = 0,007
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,16·0,99 = 0,1584
Pozitif prediktif değer
PPV = 0,007/(0,007 + 0,1584) = 0,04232 ≈ 4,2%
Cevap
PPV = 4,2%
Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.