Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Yüz ifadesi kaslarının çoğunu hangi kafa siniri kontrol eder?

  1. AHipoglossal sinir (XII)
  2. BYüz siniri (VII)
  3. COkülomotor sinir (III)
  4. DTrigeminal sinir (V)
2.İnsan anatomisiZor

Bir bıçak yarası omuriliğin sol yarısını T10 düzeyinde kesiyor. Lezyonun altında hangi kayıp örüntüsü beklenir?

  1. ASol tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sağ tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
  2. BYalnızca her iki tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
  3. CYalnızca sol tarafta tüm duyu ve hareket kaybı
  4. DSağ tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sol tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
3.İnsan fizyolojisiOrta

Kalp debisi, kalp hızının neyle çarpımına eşittir?

  1. APeriferik direnç
  2. BKan basıncı
  3. CAtım hacmi
  4. DEjeksiyon fraksiyonu
4.İnsan fizyolojisiZor

Egzersiz sırasında aktif iskelet kasına kan akımı büyük ölçüde artar. Temel neden nedir?

  1. ASempatik uyarı alfa reseptörleri aracılığıyla kas arteriyollerini daraltır
  2. BCO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
  3. CKalp kanı yalnızca kaslara pompalar
  4. DParasempatik sistem tüm arterleri genişletir
5.MikrobiyolojiOrta

Bakteri genlerinin bir virüs aracılığıyla bir bakteriden diğerine aktarılmasına ne denir?

  1. AKonjugasyon
  2. BTransformasyon
  3. CTransdüksiyon
  4. DTranskripsiyon
6.MikrobiyolojiZor

R0 (temel üreme sayısı) değerinin 3 olması ne anlama gelir?

  1. AEnfekte olanların yüzde üçü ölür
  2. BEnfeksiyon üç gün sürer
  3. CÜç doz aşı gerekir
  4. DTamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder
7.FarmakolojiOrta

Sumatriptan is contraindicated in which patient?

  1. AA patient with mild asthma
  2. BA patient with coronary artery disease
  3. CA patient with a recent ankle sprain
  4. DA patient with iron deficiency anaemia
8.FarmakolojiZor

Before starting long-term bisphosphonate treatment, a patient is advised to have a dental check-up. Why?

  1. AThey are linked to osteonecrosis of the jaw after dental surgery
  2. BBisphosphonates cause severe gum overgrowth
  3. CBisphosphonates stain the teeth black if taken for many years
  4. DBisphosphonates dissolve tooth enamel within weeks
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,12PaCO₂mmHg354577HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,12, PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,12PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 145, Cl⁻ 111, HCO₃⁻ 14 mmol/L ve albümin 37 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 145 mmol/LCl⁻ 111 mmol/LHCO₃⁻ 14 mmol/Lalbümin 37 g/L
AGc = mmol/L
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVventriküler taşikardiatriyal fibrilasyontorsades de pointesventriküler fibrilasyon

Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ventriküler taşikardi
  2. 2atriyal fibrilasyon
  3. 3torsades de pointes
  4. 4ventriküler fibrilasyon
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi316444760abkontrol182388570cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 760 hasta yeni bir tedavi, 570 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide bir yan etki görüldüğünü gösteriyor. Zarar görmek için gereken sayıyı NNH bulun: bir hastada ek olarak yan etki görülmesi için kaç hasta tedavi edilmelidir? Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

tedavi: 316/760kontrol: 182/570
NNH =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER20%EER?RRR 20%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %20 azaltıyor (GRA = %20). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %20. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 20%CER = 20%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Yüz siniri (VII)

Cevap neden bu

Yüz siniri (VII. kafa siniri) mimik kaslarını uyarır. Hasarı, Bell paralizisinde olduğu gibi yüz felcine yol açar.

Cevap

B · Yüz siniri (VII)
2.İnsan anatomisi

Cevap: A · Sol tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sağ tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı

Cevap neden bu

Brown-Séquard sendromunda kortikospinal yol ve dorsal kolonlar aynı tarafta kaybolurken, giriş yakınında çaprazlaşan spinotalamik yol karşı tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybına yol açar.

Cevap

A · Sol tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sağ tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Atım hacmi

Cevap neden bu

KD = KH × AH. Dinlenmede yaklaşık 70 atım/dk × 70 mL ≈ 5 L/dk.

Cevap

C · Atım hacmi
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · CO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir

Cevap neden bu

Aktif hiperemi: çalışan kasın ürettiği metabolitler arteriyol düz kasını yerel olarak gevşetir ve o dokudaki sempatik vazokonstriksiyonu bastırır.

Cevap

B · CO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
5.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Transdüksiyon

Cevap neden bu

Transdüksiyonda bir bakteriyofaj yanlışlıkla bakteri DNA'sını paketler ve enfekte ettiği bir sonraki hücreye aktarır. Transformasyon serbest DNA'nın alınmasıdır, konjugasyon ise doğrudan temas kullanır.

Cevap

C · Transdüksiyon
6.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Tamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder

Cevap neden bu

R0, herkes duyarlıyken bir vakadan çıkan ortalama ikincil vaka sayısıdır. Sürü bağışıklığı için nüfusun yaklaşık 1 − 1/R0 kadarı bağışık olmalıdır: R0 = 3 için yaklaşık %67.

Cevap

D · Tamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder
7.Farmakoloji

Cevap: B · A patient with coronary artery disease

Cevap neden bu

Triptans can constrict coronary arteries and cause angina or myocardial infarction. They are avoided in coronary disease, uncontrolled hypertension and previous stroke.

Cevap

B · A patient with coronary artery disease
8.Farmakoloji

Cevap: A · They are linked to osteonecrosis of the jaw after dental surgery

Cevap neden bu

Osteonecrosis of the jaw is a rare but serious adverse effect, mostly after invasive dental work. Dental problems are treated before starting, and good oral hygiene is maintained.

Cevap

A · They are linked to osteonecrosis of the jaw after dental surgery
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,12: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 77 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 20,75 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 145 − (111 + 14) = 20

Albümin düzeltmesi

20 + 0,25·(40 − 37) = 20,75 mmol/L

Cevap

AGc = 20,75 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,495 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 10,5 × 0,04 = 0,42 s
RR = 18 × 0,04 = 0,72 s

Bazett formülü

QTc = 0,42/√0,72 = 0,42/0,8485 = 0,495 s

Cevap

QTc = 0,495 s

Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (495 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler fibrilasyon

Ventriküler ritimler: ventriküler taşikardi, 100/dk’nın üzerinde, genellikle 150–250/dk hızında, düzenli, ilişkili P dalgası olmayan, art arda üç ya da daha fazla geniş (0,12 sn ve üzeri) kompleks dizisidir. Ventriküler fibrilasyon, tanımlanabilir P dalgası, QRS kompleksi ya da T dalgası ve sayılabilir hızı olmayan kaotik, düzensiz bir dalga biçimidir. Asistoli, ventriküler aktivitenin olmadığı neredeyse düz bir çizgidir; düz çizgi her zaman hastanın, elektrotların ve kazancın kontrol edilmesi ve ikinci bir derivasyon ile doğrulanır. Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir, asistoli değildir.

Beş adım

1. Hız: sayılabilir ventrikül hızı yok.
2. Ritim: kaotik, tekrar eden bir örüntü yok.
3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: QRS kompleksi yok.

Yorum

ventriküler fibrilasyon

Cevap

ventriküler fibrilasyon

Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir. Bu yalnızca tanıma alıştırmasıdır.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNH = 11

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 316/760 = 0,4158
CER = 182/570 = 0,3193

Zarar görmek için gereken sayı

ARI = 0,4158 − 0,3193 = 0,09649
NNH = 1/0,09649 = 10,36 → 11

Cevap

NNH = 11

Tedavi edilen her 11 hastadan yaklaşık biri tedaviye bağlı yan etki yaşar.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 25

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,2·0,2 = 0,04

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,04 = 25 → 25

Cevap

NNT = 25

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences