Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Mesaneyi hangi tür epitel döşer?

  1. ATek katlı silindirik epitel
  2. BYalancı çok katlı silindirik epitel
  3. CDeğişici epitel (ürotelyum)
  4. DTek katlı yassı epitel
2.İnsan anatomisiZor

Humerus cerrahi boyun kırığından sonra bir hasta kolunu yaklaşık 15°'nin ötesine abdüksiyon yapamıyor ve omzun dış yüzünde uyuşukluk var. En olası yaralanan sinir hangisidir?

  1. ARadial sinir
  2. BSuprascapular sinir
  3. CUzun torasik sinir
  4. DAksiller sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta

Birinci kalp sesine (S1) ne neden olur?

  1. AAort ve pulmoner kapakların kapanması
  2. BMitral ve triküspit kapakların kapanması
  3. CAort kapağının açılması
  4. DAtriyumların kanla dolması
4.İnsan fizyolojisiZor

Büyük kanamadan sonra erken hipovolemik şoktaki bir hastada hangi belirti kombinasyonu beklenir?

  1. ATaşikardi, sıcak kızarık cilt ve yüksek idrar çıkışı
  2. BTaşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı
  3. CBradikardi, soğuk soluk cilt ve yüksek idrar çıkışı
  4. DBradikardi, sıcak kızarık cilt ve yüksek idrar çıkışı
5.MikrobiyolojiOrta

ELISA testi neyi saptar?

  1. ABakterilerin mikroskop altındaki şeklini
  2. BTüm bakteri genomunun DNA dizisini
  3. CKatı agar plaklarında bakteri üremesini
  4. DRenk değişimine yol açan bir enzim kullanarak belirli antijenleri veya antikorları
6.MikrobiyolojiZor

Hangi süreç pandemiye neden olan tamamen yeni bir influenza A alt tipini oluşturabilir?

  1. ANokta mutasyonların kademeli birikmesiyle antijenik sürüklenme (drift)
  2. BGen segmentlerinin yeniden düzenlenmesiyle antijenik kayma (shift)
  3. CBir bakteriyofajla lizojenik dönüşüm
  4. DSerbest DNA ile transformasyon
7.FarmakolojiOrta

Which adverse effect of doxorubicin requires monitoring of heart function?

  1. ARapid rise in cholesterol
  2. BPericarditis caused by infection
  3. CCumulative heart muscle damage leading to heart failure
  4. DSevere hypertension during the infusion itself
8.FarmakolojiZor

Yarılanma ömrü kısa bir ilaç, yarılanma ömründen çok daha uzun bir doz aralığıyla veriliyor. Kararlı durumda sonuç nedir?

  1. ANeredeyse hiç dalgalanma olmayan çok sabit düzeyler
  2. BDoruk ve dip düzeyler arasında büyük dalgalanmalar
  3. CToksik düzeylere kademeli birikim
  4. DKararlı duruma hiçbir zaman ulaşılmaz
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 16 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 16 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 134, Cl⁻ 103, HCO₃⁻ 22 mmol/L ve albümin 28 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 134 mmol/LCl⁻ 103 mmol/LHCO₃⁻ 22 mmol/Lalbümin 28 g/L
AGc = mmol/L
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Fridericia formülüyle hesaplayın: QTc = QT/∛RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. P–P aralığını ölçün ve atriyal hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
atriyal hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukontrollermaruz kalmış85162abmaruz kalmamış55168cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 140 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 330 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 85b = 162c = 55d = 168
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)NPV (%)0,5%NPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %84 ve özgüllüğü %87. Prevalansın %0,5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Negatif prediktif değeri NPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 84%Sp = 87%p = 0,5%
NPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: C · Değişici epitel (ürotelyum)

Cevap neden bu

Değişici epitel, mesane gerildikçe hücrelerini yuvarlaktan yassıya doğru değiştirebilir ve bu sırada su geçirmez kalır.

Cevap

C · Değişici epitel (ürotelyum)
2.İnsan anatomisi

Cevap: D · Aksiller sinir

Cevap neden bu

Aksiller sinir humerusun cerrahi boynunu sarar. Deltoid ve teres minoru ve omzun dış yüzündeki deriyi ("alay arması" bölgesi) uyarır.

Cevap

D · Aksiller sinir
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Mitral ve triküspit kapakların kapanması

Cevap neden bu

S1 ("lub") sistolün başında atriyoventriküler kapakların kapanmasıyla oluşur. S2 ("dub") semilunar kapakların kapanmasıdır.

Cevap

B · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Taşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı

Cevap neden bu

Baroreseptör kaynaklı sempatik aktivasyon kalp hızını artırır ve cilt damarlarını daraltır. Azalmış böbrek perfüzyonu, ADH ve aldosteron idrar çıkışını azaltır.

Cevap

B · Taşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Renk değişimine yol açan bir enzim kullanarak belirli antijenleri veya antikorları

Cevap neden bu

Enzime bağlı immünosorbent testte bir enzime bağlanmış antikorlar hedefe bağlanır. Substrat eklenmesi bir renk oluşturur ve antijen veya antikorun bulunup bulunmadığını gösterir.

Cevap

D · Renk değişimine yol açan bir enzim kullanarak belirli antijenleri veya antikorları
6.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Gen segmentlerinin yeniden düzenlenmesiyle antijenik kayma (shift)

Cevap neden bu

İki farklı influenza A virüsü aynı hücreyi enfekte ettiğinde segmentleri karışabilir ve yeni hemaglütinin veya nöraminidaz kombinasyonları ortaya çıkar. Az kişi bağışık olduğundan pandemiler izleyebilir. Sürüklenme daha küçük yıllık değişikliklere neden olur.

Cevap

B · Gen segmentlerinin yeniden düzenlenmesiyle antijenik kayma (shift)
7.Farmakoloji

Cevap: C · Cumulative heart muscle damage leading to heart failure

Cevap neden bu

Anthracyclines such as doxorubicin can damage heart muscle, and the risk increases with cumulative dose. Heart function is assessed before and during treatment; the drug can also turn urine red.

Cevap

C · Cumulative heart muscle damage leading to heart failure
8.Farmakoloji

Cevap: B · Doruk ve dip düzeyler arasında büyük dalgalanmalar

Cevap neden bu

Aralık yarılanma ömrüne göre uzun olduğunda, her dozun büyük kısmı bir sonrakinden önce atılır. Düzeyler her dozdan sonra çok yükselir ve bir sonrakinden önce çok düşer; bu yüzden toksik doruklar veya etkisiz dipler olabilir.

Cevap

B · Doruk ve dip düzeyler arasında büyük dalgalanmalar
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 32 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·16 + 8 = 32 mmHg
menzil: 30–34 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 32 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 12 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 134 − (103 + 22) = 9

Albümin düzeltmesi

9 + 0,25·(40 − 28) = 12 mmol/L

Cevap

AGc = 12 mmol/L

Düzeltmeden sonra hâlâ yaklaşık 8–12 içinde.

11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,507 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 13 × 0,04 = 0,52 s
RR = 27 × 0,04 = 1,08 s

Fridericia formülü

QTc = 0,52/∛1,08 = 0,52/1,026 = 0,507 s

Cevap

QTc = 0,507 s

0,50 sn’nin üzeri: belirgin uzamış. (507 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: atriyal hız = 65 bpm

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Atriyal hız

P–P = 23 küçük kare = 0,92 sn → 1500 ÷ 23 = 65,22 ≈ dakikada 65

Ventriküler hız

6 sn’de 5 QRS kompleksi × 10 = dakikada 50

Cevap

atriyal hız = 65 bpm

Cevap

atriyal hız = 65 bpm

İkinci derece tip I (Wenckebach): her 3 QRS kompleksi için 4 P dalgası.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 1,6

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 85/55 = 1,545
kontroller: 162/168 = 0,9643

Odds oranı

OR = (85·168)/(162·55) = 1,603 ≈ 1,6

Cevap

OR = 1,6

OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NPV = 99,9 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış negatifler (kişi başına)

Sp·(1 − p) = 0,87·0,995 = 0,8657
(1 − Se)·p = 0,16·0,005 = 0,0008

Negatif prediktif değer

NPV = 0,8657/(0,8657 + 0,0008) = 0,9991 ≈ 99,9%

Cevap

NPV = 99,9%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences