Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Diyaframı hangi sinir uyarır?

  1. AFrenik sinir
  2. BVagus siniri
  3. CAksesuar sinir
  4. Dİnterkostal sinirler
2.İnsan anatomisiZor

Boyna traksiyon uygulanan zor bir doğumdan sonra bebeğin kolu yanda sarkıyor, içe rotasyonda ve önkol pronasyonda ("garson bahşişi" pozisyonu). Brakiyal pleksusun hangi bölümü yaralanmıştır?

  1. APosterior kord
  2. BAlt trunkus (C8–T1)
  3. CMedial kord
  4. DÜst trunkus (C5–C6)
3.İnsan fizyolojisiOrta

Ejeksiyon fraksiyonu nasıl hesaplanır?

  1. ASistol sonu hacim ÷ atım hacmi
  2. BKalp debisi ÷ kalp hızı
  3. CAtım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
  4. DDiyastol sonu hacim ÷ sistol sonu hacim
4.İnsan fizyolojisiZor

Bir hasta bir yıldır yüksek doz prednizolon alıyor. Hipotalamus-hipofiz-adrenal ekseninin durumu nedir?

  1. AACTH yüksektir ve adrenal korteks büyümüştür
  2. BAdrenal medulla adrenalin ve noradrenalin yapmayı bırakmıştır
  3. CACTH normaldir ve kortizol üretimi artmıştır
  4. DACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır
5.MikrobiyolojiOrta

Hangi organizma yanıklarda ve kistik fibrozlu kişilerde sık enfeksiyon nedenidir ve yeşil bir pigment üretebilir?

  1. AStreptococcus pyogenes
  2. BPseudomonas aeruginosa
  3. CHelicobacter pylori
  4. DClostridium tetani
6.MikrobiyolojiZor

R0 (temel üreme sayısı) değerinin 3 olması ne anlama gelir?

  1. AEnfeksiyon üç gün sürer
  2. BEnfekte olanların yüzde üçü ölür
  3. CTamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder
  4. DÜç doz aşı gerekir
7.FarmakolojiOrta

A patient is starting lisinopril. Which rare but serious adverse effect should the nurse teach the patient to report immediately?

  1. AA harmless rash on the palms of the hands
  2. BDarker skin after exposure to sunlight
  3. CSwelling of the lips, tongue or face
  4. DAn increase in appetite in the evening
8.FarmakolojiZor

Lithium taken in the first trimester of pregnancy has been linked to which type of birth defect?

  1. ACleft lip and palate only
  2. BHeart malformations, such as Ebstein's anomaly
  3. CLimb defects similar to thalidomide
  4. DNeural tube defects such as spina bifida
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 143 mmol/L, glukoz 20,9 mmol/L ve üre 16 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 143 mmol/Lglukoz 20,9 mmol/Lüre 16 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,18PaCO₂mmHg354550HCO₃⁻mmol/L222618uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,18, PaCO₂ 50 mmHg (6,7 kPa), HCO₃⁻ 18 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,18PaCO₂ 50 mmHg (6,7 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. QRS kompleksleri düzenli: ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukontrollermaruz kalmış102185abmaruz kalmamış88475cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 190 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 660 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 102b = 185c = 88d = 475
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER40%EER?RRR 37%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %37 azaltıyor (GRA = %37). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %40. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 37%CER = 40%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: A · Frenik sinir

Cevap neden bu

Frenik sinir (C3–C5 kökleri) diyaframın motor siniridir. Bu nedenle C3'ün üzerindeki yüksek servikal omurilik yaralanması kendiliğinden solunumu durdurur.

Cevap

A · Frenik sinir
2.İnsan anatomisi

Cevap: D · Üst trunkus (C5–C6)

Cevap neden bu

Erb felci, üst trunkusun (C5–C6) gerilmesi sonucu gelişir ve deltoid, dış rotatorlar ve bicepsi felç eder. Alt trunkus yaralanması (Klumpke) ise bunun yerine elin küçük kaslarını etkiler.

Cevap

D · Üst trunkus (C5–C6)
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Atım hacmi ÷ diyastol sonu hacim

Cevap neden bu

Ejeksiyon fraksiyonu, dolu ventrikülde bulunan kanın atım başına pompalanan oranıdır. Normal değer yaklaşık %55–70'tir.

Cevap

C · Atım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · ACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır

Cevap neden bu

Dışarıdan verilen glukokortikoid CRH'yi ve ACTH'yi baskılar; bu yüzden adrenal korteks atrofiye uğrar. İlacı aniden kesmek adrenal krize yol açabilir; bu yüzden doz azaltılarak kesilir.

Cevap

D · ACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır
5.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Pseudomonas aeruginosa

Cevap neden bu

Pseudomonas aeruginosa yanıkların, ventilasyondaki hastaların ve kistik fibrozlu akciğerlerin fırsatçı bir patojenidir. Birçok antibiyotiğe doğal olarak dirençlidir.

Cevap

B · Pseudomonas aeruginosa
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Tamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder

Cevap neden bu

R0, herkes duyarlıyken bir vakadan çıkan ortalama ikincil vaka sayısıdır. Sürü bağışıklığı için nüfusun yaklaşık 1 − 1/R0 kadarı bağışık olmalıdır: R0 = 3 için yaklaşık %67.

Cevap

C · Tamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder
7.Farmakoloji

Cevap: C · Swelling of the lips, tongue or face

Cevap neden bu

ACE inhibitors can cause angioedema, which can obstruct the airway and needs emergency care. It is linked to raised bradykinin levels and can occur even after long use.

Cevap

C · Swelling of the lips, tongue or face
8.Farmakoloji

Cevap: B · Heart malformations, such as Ebstein's anomaly

Cevap neden bu

First-trimester lithium is associated with a small increased risk of cardiac malformations, classically Ebstein's anomaly. Women of childbearing age need counselling and specialist planning before pregnancy.

Cevap

B · Heart malformations, such as Ebstein's anomaly
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 323 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·143 + 20,9 + 16 = 322,9 ≈ 323 mOsm/kg

Cevap

Osm = 323 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·18 + 8 = 35 → 33–37 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 50 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QT = 0,44 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 11 küçük kare

Dönüştür

QT = 11 × 0,04 s = 0,44 s

Cevap

QT = 0,44 s

Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 0,72 sn).

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler hız = 54 bpm

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Atriyal hız

P–P = 17 küçük kare = 0,68 sn → 1500 ÷ 17 = 88,24 ≈ dakikada 88

Ventriküler hız

R–R = 28 küçük kare = 1,12 sn → 1500 ÷ 28 = 53,57 ≈ dakikada 54

Cevap

ventriküler hız = 54 bpm

Cevap

ventriküler hız = 54 bpm

Dar kompleksli junctional kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 40–60) üçüncü derece blok.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 2,98

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 102/88 = 1,159
kontroller: 185/475 = 0,3895

Odds oranı

OR = (102·475)/(185·88) = 2,976 ≈ 2,98

Cevap

OR = 2,98

OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 7

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,4·0,37 = 0,148

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,148 = 6,757 → 7

Cevap

NNT = 7

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences