Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Ayak bileğinde medial malleolün hemen arkasında hangi nabız hissedilir?

  1. APosterior tibial arter
  2. BFibular arter
  3. CDorsalis pedis arteri
  4. DPopliteal arter
2.İnsan anatomisiZor

Arka mediastende hangi yapı bulunur?

  1. AYemek borusu
  2. BTimus
  3. CÇıkan aort
  4. DKalp
3.İnsan fizyolojisiOrta

Yağlı bir yemekten sonra safra kesesini hangi hormon kasar?

  1. Aİnsülin
  2. BKolesistokinin (CCK)
  3. CGastrin
  4. DSekretin
4.İnsan fizyolojisiZor

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) için hangi spirometri bulgusu tipiktir?

  1. A0,7'nin altında FEV1/FVC oranı
  2. BDüşük FVC ile normal FEV1
  3. CDüşük FVC ile 0,9'un üzerinde FEV1/FVC oranı
  4. DArtmış zirve ekspiratuvar akım
5.MikrobiyolojiOrta

Yeni bir enfeksiyonda ilk yükselen antikor sınıfı hangisidir?

  1. AIgE
  2. BIgM
  3. CIgA
  4. DIgG
6.MikrobiyolojiZor

Derin, kirli bir yara şişiyor ve çok ağrılı hâle geliyor; cilt altında gaz hissedilebiliyor. En olası organizma hangisidir?

  1. ABordetella pertussis
  2. BStreptococcus pneumoniae
  3. CNeisseria gonorrhoeae
  4. DClostridium perfringens
7.FarmakolojiOrta

Why is hypovolaemia corrected with IV fluids before or while starting a vasopressor?

  1. AVasopressors cannot keep perfusion up if the circulation is under-filled
  2. BVasopressors only work when they are diluted in large fluid volumes
  3. CVasopressors cause the patient to retain too much fluid
  4. DFluids stop the vasopressor causing a fever
8.FarmakolojiZor

Digoksin ve furosemid alan bir hastada bulantı, görme bozuklukları ve düzensiz nabız gelişiyor. Hangi elektrolit bozukluğu digoksin toksisitesini büyük olasılıkla daha olası kıldı?

  1. AHipokalsemi
  2. BHiperkalemi
  3. CHipernatremi
  4. DHipokalemi
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 148 mmol/L, glukoz 4,6 mmol/L ve üre 21,4 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 148 mmol/Lglukoz 4,6 mmol/Lüre 21,4 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,06PaCO₂mmHg354540HCO₃⁻mmol/L222611uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,06, PaCO₂ 40 mmHg (5,3 kPa), HCO₃⁻ 11 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,06PaCO₂ 40 mmHg (5,3 kPa)HCO₃⁻ 11 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVüçüncü derece (tam) AV blokbirinci derece AV blokikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)ikinci derece AV blok tip II

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1üçüncü derece (tam) AV blok
  2. 2birinci derece AV blok
  3. 3ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
  4. 4ikinci derece AV blok tip II
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukişi-yılmaruz kalmış435400maruz kalmamış157300

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohort çalışmasında maruz kalanlar 43 yeni olguyla 5400 kişi-yıl, maruz kalmayanlar 15 yeni olguyla 7300 kişi-yıl katkı sağladı. İnsidans hızı oranını IRR (maruz kalanlar ve kalmayanlar karşılaştırması) bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

maruz kalmış: 43/5400 PYmaruz kalmamış: 15/7300 PY
IRR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)PPV (%)20%PPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %80 ve özgüllüğü %93. Prevalansın %20 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 80%Sp = 93%p = 20%
PPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: A · Posterior tibial arter

Cevap neden bu

Posterior tibial arter medial malleolün arkasından geçerek ayak tabanına ulaşır. Dorsalis pedis nabzı ayağın üst yüzünde hissedilir.

Cevap

A · Posterior tibial arter
2.İnsan anatomisi

Cevap: A · Yemek borusu

Cevap neden bu

Arka mediasten yemek borusu, inen aort, azigos venleri ve torasik kanalı içerir. Kalp ve çıkan aort orta mediastende; timus üst ve ön mediastendedir.

Cevap

A · Yemek borusu
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Kolesistokinin (CCK)

Cevap neden bu

Duodenumdaki yağ ve protein, safra kesesini kasan ve pankreas enzim salgısını uyaran CCK'nın salınmasını sağlar.

Cevap

B · Kolesistokinin (CCK)
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · 0,7'nin altında FEV1/FVC oranı

Cevap neden bu

Daralmış hava yolları ekspirasyonu yavaşlatır; bu yüzden FEV1 FVC'den daha fazla düşer ve oran 0,7'nin altına iner. KOAH'ta bu bronkodilatörlerle tamamen geri dönmez.

Cevap

A · 0,7'nin altında FEV1/FVC oranı
5.Mikrobiyoloji

Cevap: B · IgM

Cevap neden bu

Birincil yanıtta ilk IgM görünür; IgG onu izler ve uzun süreli koruma sağlar. Bu yüzden pozitif IgM yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyonu düşündürür.

Cevap

B · IgM
6.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Clostridium perfringens

Cevap neden bu

Clostridium perfringens oksijenlenmesi zayıf yaralarda gazlı gangrene neden olur. Toksinleri kası yıkar ve metabolizması krepitasyon olarak hissedilen gaz üretir. Acil cerrahi ve antibiyotik gerekir.

Cevap

D · Clostridium perfringens
7.Farmakoloji

Cevap: A · Vasopressors cannot keep perfusion up if the circulation is under-filled

Cevap neden bu

Vasoconstriction without adequate volume reduces organ blood flow and can cause ischaemia. Fluid resuscitation restores preload, and vasopressors are then used for persistent hypotension.

Cevap

A · Vasopressors cannot keep perfusion up if the circulation is under-filled
8.Farmakoloji

Cevap: D · Hipokalemi

Cevap neden bu

Digoksin Na⁺/K⁺-ATPaz'a potasyumla aynı bölgeden bağlanır. Çoğu zaman kıvrım veya tiyazid diüretiklerinin neden olduğu düşük potasyum, digoksin bağlanmasını ve toksisitesini artırır.

Cevap

D · Hipokalemi
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 322 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·148 + 4,6 + 21,4 = 322 ≈ 322 mOsm/kg

Cevap

Osm = 322 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·11 + 8 = 24,5 → 22,5–26,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 40 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,46 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 11,5 × 0,04 = 0,46 s
RR = 25 × 0,04 = 1,00 s

Bazett formülü

QTc = 0,46/√1,00 = 0,46/1 = 0,46 s

Cevap

QTc = 0,46 s

Erkekler (yaklaşık 0,45 sn) ile kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırlar arasında: kullanılan kaynağa göre sınırda. (460 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: R–R = 55 küçük kare, 1500 ÷ 55 ≈ dakikada 27.
2. Ritim: R–R düzenli (2,20 sn) ve P–P düzenli (0,68 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 88 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,16 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).

Yorum

üçüncü derece (tam) AV blok

Cevap

üçüncü derece (tam) AV blok

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: IRR = 3,88

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

İnsidans hızları

maruz kalmış: 43/5400 = 7,963 1000 kişi-yılda
maruz kalmamış: 15/7300 = 2,055 1000 kişi-yılda

Hız oranı

IRR = 7,963/2,055 = 3,875 ≈ 3,88

Cevap

IRR = 3,88
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: PPV = 74,1 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)

Se·p = 0,8·0,2 = 0,16
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,07·0,8 = 0,056

Pozitif prediktif değer

PPV = 0,16/(0,16 + 0,056) = 0,7407 ≈ 74,1%

Cevap

PPV = 74,1%

Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences