pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Diyaframı hangi sinir uyarır?
AFrenik sinir
BAksesuar sinir
Cİnterkostal sinirler
DVagus siniri
2.İnsan anatomisiZor
Fleksiyonun başında femuru tibia üzerinde laterale döndürerek tam ekstansiyondaki dizin "kilidini açan" kas hangisidir?
APopliteus
BSartorius
CBiceps femoris
DGastroknemius
3.İnsan fizyolojisiOrta
Ağır karaciğer hastalığında olduğu gibi düşük plazma albümini esas olarak neden ödeme yol açar?
AKapiller hidrostatik basınç düşer
BLenfatik drenaj artar
CPlazma onkotik basıncı düşer
DKapillerler geçirimsiz hâle gelir
4.İnsan fizyolojisiZor
Bir pulmoner emboli akciğerin iyi havalanan bir bölgesine kan akımını engelliyor. O bölgenin ventilasyon-perfüzyon (V/Q) oranı nasıl değişir?
ASıfır olur ve şant gibi davranır
BPnömonide olduğu gibi düşük olur
CVentilasyon da düştüğü için normal kalır
DÇok yükselir ve ölü boşluk gibi davranır
5.MikrobiyolojiOrta
Gebe kadınlara neden pastörize edilmemiş yumuşak peynirlerden kaçınmaları önerilir?
ATenya yumurtaları içerebilirler
BPlasentayı geçebilen hepatit C virüsünü çoğu zaman içerirler
CFetüs için çok fazla laktoz içerirler
DFetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
6.MikrobiyolojiZor
Joseph Lister 1860'larda ameliyat sonrası enfeksiyonu azalttı. Temel yeniliği neydi?
AHer ameliyattan önce tüm cerrahi aletleri buharlı otoklavlarla sterilize etmek
BYaralarda ve aletlerde antiseptik olarak karbolik asit (fenol) kullanmak
CCerrahları stafilokoklara karşı aşılamak
DHer ameliyattan sonra sülfonamid antibiyotikler vermek
7.FarmakolojiOrta
Which early signs suggest systemic toxicity from a local anaesthetic?
AHeavy sweating, salivation and diarrhoea
BNumbness around the mouth, metallic taste and tinnitus
CPinpoint pupils and slow, shallow breathing
DItchy rash and swelling only at the injection site
8.FarmakolojiZor
A breastfeeding mother needs a mild analgesic. Which drug is generally considered compatible with breastfeeding?
AAspirin
BPethidine (meperidine)
CParacetamol (acetaminophen)
DCodeine (as co-codamol)
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,22, PaCO₂ 68 mmHg (9,1 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,22PaCO₂ 68 mmHg (9,1 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal flutter, 2:1 ileti
2sinüs aritmisi
3atriyal flutter, 4:1 ileti
4atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ventriküler taşikardi
2torsades de pointes
3sinüs taşikardisi
4atriyal fibrilasyon
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 120 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 260 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 55b = 78c = 65d = 182
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %82 ve özgüllüğü %87 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %25. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 25%Se = 82%Sp = 87%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Frenik sinir
Cevap neden bu
Frenik sinir (C3–C5 kökleri) diyaframın motor siniridir. Bu nedenle C3'ün üzerindeki yüksek servikal omurilik yaralanması kendiliğinden solunumu durdurur.
Cevap
A · Frenik sinir
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Popliteus
Cevap neden bu
Tam ekstansiyonda diz, femurun medial rotasyonuyla kilitlenir. Popliteus, fleksiyonun başlayabilmesi için femuru sabit tibia üzerinde laterale döndürerek kilidi açar.
Cevap
A · Popliteus
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Plazma onkotik basıncı düşer
Cevap neden bu
Albümin, sıvıyı kapillerlere geri çeken plazma onkotik basıncının çoğunu oluşturur. Düştüğünde daha fazla sıvı dokularda kalır.
Cevap
C · Plazma onkotik basıncı düşer
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Çok yükselir ve ölü boşluk gibi davranır
Cevap neden bu
Perfüzyonsuz ventilasyon çok yüksek bir V/Q oranı (ölü boşluk) verir. Pnömonide olduğu gibi şant bunun tersidir: ventilasyonsuz perfüzyon.
Cevap
D · Çok yükselir ve ölü boşluk gibi davranır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Fetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
Cevap neden bu
Listeria monocytogenes soğutulmuş gıdalarda üreyebilir ve plasentayı geçebilir. Düşüğe, ölü doğuma veya ağır yenidoğan enfeksiyonuna neden olabilir.
Cevap
D · Fetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Yaralarda ve aletlerde antiseptik olarak karbolik asit (fenol) kullanmak
Cevap neden bu
Lister yaralara, pansumanlara ve aletlere karbolik asit uyguladı; bu, ameliyat sonrası enfeksiyonu büyük ölçüde azalttı. Böylece antiseptik cerrahi başladı.
Cevap
B · Yaralarda ve aletlerde antiseptik olarak karbolik asit (fenol) kullanmak
7.Farmakoloji
Cevap: B · Numbness around the mouth, metallic taste and tinnitus
Cevap neden bu
Local anaesthetic toxicity starts with central nervous system signs such as perioral numbness, metallic taste, tinnitus and agitation. It can progress to seizures, arrhythmias and cardiac arrest.
Cevap
B · Numbness around the mouth, metallic taste and tinnitus
8.Farmakoloji
Cevap: C · Paracetamol (acetaminophen)
Cevap neden bu
Paracetamol passes into milk in small amounts and is widely regarded as safe. Codeine can cause dangerous opioid levels in babies of ultra-rapid metaboliser mothers, aspirin carries a Reye's risk and pethidine's metabolite accumulates in infants.
Cevap
C · Paracetamol (acetaminophen)
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 22 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|30 − 40| = 10 mmHg → 1 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 2·1 = 22 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 22 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·2,8 = 26,8 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,8 = 33,8 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 27 mmol/L → akut
Cevap
akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal fibrilasyon
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,48 ile 1,02 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal fibrilasyon
Cevap
atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler taşikardi
Ventriküler ritimler: ventriküler taşikardi, 100/dk’nın üzerinde, genellikle 150–250/dk hızında, düzenli, ilişkili P dalgası olmayan, art arda üç ya da daha fazla geniş (0,12 sn ve üzeri) kompleks dizisidir. Ventriküler fibrilasyon, tanımlanabilir P dalgası, QRS kompleksi ya da T dalgası ve sayılabilir hızı olmayan kaotik, düzensiz bir dalga biçimidir. Asistoli, ventriküler aktivitenin olmadığı neredeyse düz bir çizgidir; düz çizgi her zaman hastanın, elektrotların ve kazancın kontrol edilmesi ve ikinci bir derivasyon ile doğrulanır. Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir, asistoli değildir.
Beş adım
1. Hız: R–R = 10 küçük kare, 1500 ÷ 10 ≈ dakikada 150.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,40 sn.
3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,14 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
Yorum
ventriküler taşikardi
Cevap
ventriküler taşikardi
Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir. Bu yalnızca tanıma alıştırmasıdır.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 1,97
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 55/65 = 0,8462
kontroller: 78/182 = 0,4286
Odds oranı
OR = (55·182)/(78·65) = 1,974 ≈ 1,97
Cevap
OR = 1,97
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 975
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,25 = 2500
10 000 − 2500 = 7500
Yanlış pozitifler
FP = 7500·0,13 = 975
Cevap
FP = 975
3025 pozitiften yalnızca 2050 kişide hastalık var (PPD %67,8).