Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV): 1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim: 300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim: 6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı: 0,12–0,20 s
Normal QRS süresi: < 0.12 s
QTc (Bazett): QT/√RR
QTc (Fridericia): QT/∛RR
QTc (Framingham): QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları: bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları: junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler: SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük: Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler: PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk: (a + d)/n
Olabilirlik oranları: LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD: Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds: odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı: NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı: OR = ad/(bc)
İnsidans hızı: yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Sol ve sağ beyin yarımkürelerini birbirine bağlayan ana sinir lifi demeti hangisidir?

ASerebral pedinkül
BForniks
CKorpus kallozum
Dİnternal kapsül

2.İnsan anatomisiZor

Dirseğin medial epikondilinde bir yaralanmadan sonra hastanın serçe parmağında uyuşukluk ve parmak abdüksiyonunda zayıflık var. Hangi sinir etkilenmiştir?

AUlnar sinir
BRadiyal sinir
CMuskulokutanöz sinir
DMedian sinir

3.İnsan fizyolojisiOrta

Aldosteronun böbrek üzerindeki temel etkisi nedir?

AProksimal tübülde glukoz geri emilimi
BDistal nefronda sodyum geri emilimi ve potasyum sekresyonu
CYalnızca akuaporinler yerleştirerek su geri emilimi
DGlomerülde artmış filtrasyon

4.İnsan fizyolojisiZor

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) için hangi spirometri bulgusu tipiktir?

ADüşük FVC ile 0,9'un üzerinde FEV1/FVC oranı
BArtmış zirve ekspiratuvar akım
C0,7'nin altında FEV1/FVC oranı
DDüşük FVC ile normal FEV1

5.MikrobiyolojiOrta

Tifoya hangi organizma neden olur?

ACampylobacter jejuni
BSalmonella Typhi
CVibrio cholerae
DShigella dysenteriae

6.MikrobiyolojiZor

Pozitif bir kan kültüründe kümeler hâlinde Gram pozitif koklar görülüyor. En olası organizma hangisidir?

AKısa zincirler hâlinde Enterococcus
BNeisseria
CStaphylococcus
DStreptococcus

7.FarmakolojiOrta

How many micrograms are in 0,5 mg?

A50 micrograms
B5000 micrograms
C500 micrograms
D5 micrograms

8.FarmakolojiZor

Probenesid plazma penisilin düzeylerini yükseltmek için kullanılmıştır. Bunu nasıl yapar?

APenisilinin karaciğer metabolizmasını inhibe eder
BPenisilini plazma proteinlerinden ayırır
CPenisilinin ince bağırsaktan emilimini artırır
DBöbrekte penisilinin tübüler sekresyonunu bloke eder

9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 18 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,18, PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa), HCO₃⁻ 28 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,18PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa)HCO₃⁻ 28 mmol/L

1akut
2kronik
3kronik üzerine akut

11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn

QTc = s

12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor

Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn

1asistoli
2üçüncü derece (tam) AV blok
3ventriküler taşikardi
4idioventriküler ritim

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 190 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 410 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 32b = 119c = 158d = 291

OR =

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %86 ve özgüllüğü %94. Prevalansın %3 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Negatif prediktif değeri NPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 86%Sp = 94%p = 3%

NPV = %

D · Böbrekte penisilinin tübüler sekresyonunu bloke eder

9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg

menzil: 33–37 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 35 mmHg

10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: akut

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3,7 = 27,7 mmol/L

kronik: 24 + 3,5·3,7 = 36,95 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 28 mmol/L → akut

Cevap

akut

11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,454 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 12 × 0,04 = 0,48 s

RR = 28 × 0,04 = 1,12 s

Bazett formülü

QTc = 0,48/√1,12 = 0,48/1,058 = 0,454 s

Cevap

QTc = 0,454 s

Erkekler (yaklaşık 0,45 sn) ile kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırlar arasında: kullanılan kaynağa göre sınırda. (454 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: idioventriküler ritim

Diğer ventriküler ritimler: torsades de pointes, genellikle dakikada 150–250 hızında polimorfik bir ventriküler taşikardidir; geniş kompleksler yükseklik değiştirir ve izoelektrik hat çevresinde dönerek birkaç atım yukarı, sonra aşağı bakar. Ders kitapları bunu uzamış QT aralığına bağlar ve resüsitasyon kılavuzlarının bunun için andığı ilaç magnezyum sülfattır. İdioventriküler ritim bir ventriküler kaçış ritmidir: düzenli, geniş QRS (0,12 sn veya daha fazla), P dalgası yok, dakikada 20–40 (hızlanmış idioventriküler ritim dakikada 40–100 hızındadır). Monomorfik VT, dakikada 100’ün üzerinde aynı geniş komplekslere sahiptir. VF kaotiktir, tekrarlayan bir kompleks içermez.

Beş adım

1. Hız: R–R = 49 küçük kare, 1500 ÷ 49 ≈ dakikada 31.

2. Ritim: düzenli, her R–R 1,96 sn.

3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.

4. PR aralığı: ölçülemiyor.

5. QRS: 0,20 sn, geniş (0,12 sn veya daha fazla) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.

Yorum

idioventriküler ritim

Cevap

idioventriküler ritim

İdioventriküler ritim bir kaçış ritmidir: üstlerindeki uyarı merkezleri yetersiz kaldığı için ventriküller görevi devralır.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 0,5

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 32/158 = 0,2025

kontroller: 119/291 = 0,4089

Odds oranı

OR = (32·291)/(119·158) = 0,4953 ≈ 0,5

Cevap

OR = 0,5

OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NPV = 99,5 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış negatifler (kişi başına)

Sp·(1 − p) = 0,94·0,97 = 0,9118

(1 − Se)·p = 0,14·0,03 = 0,0042

Negatif prediktif değer

NPV = 0,9118/(0,9118 + 0,0042) = 0,9954 ≈ 99,5%

Cevap

NPV = 99,5%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences