pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Nefronun hangi bölümünde su ve sodyumun büyük kısmı geri emilir?
ADistal kıvrımlı tübül
BHenle kulpu
CProksimal kıvrımlı tübül
DToplayıcı kanal
2.İnsan anatomisiZor
Sinoatriyal (SA) düğümü en sık hangi koroner arter besler?
ASol ön inen arter
BSol ana koroner arter
CSağ koroner arter
DSirkumfleks arter
3.İnsan fizyolojisiOrta
Vücutta pozitif geri bildirimin klasik bir örneği hangisidir?
AVücut sıcaklığı yükselince terleme
BDoğum sırasında oksitosin salınımı
CPlazma ozmolalitesi yükselince ADH salınımı
DYemekten sonra insülin salınımı
4.İnsan fizyolojisiZor
Uzun süreli aort stenozunda sol ventrikül nasıl uyum sağlar?
ADilatasyonla birlikte duvarın incelmesi
BKapak ventrikülün parçası olmadığı için değişiklik olmaz
CDaha kalın bir duvarla konsantrik hipertrofi
DDaha az iş nedeniyle kasın atrofisi
5.MikrobiyolojiOrta
Anne sütündeki antikorlar hangi tür bağışıklık sağlar?
AYapay aktif bağışıklık
BDoğal pasif bağışıklık
CYapay pasif bağışıklık
DDoğal aktif bağışıklık
6.MikrobiyolojiZor
Sahra altı Afrika'dan dönen bir yolcuda ateş var. Sıtmadan şüpheleniliyor. Ağır ve serebral sıtmaya en olası hangi tür neden olur?
APlasmodium falciparum
BPlasmodium ovale
CPlasmodium malariae
DPlasmodium vivax
7.FarmakolojiOrta
A patient refuses a prescribed oral medicine. What should the nurse do?
AHide the tablet in the patient's food
BRecord the medicine as given, so that the chart stays complete for the next shift
CExplore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
DLeave the tablet on the bedside table for later
8.FarmakolojiZor
Kloramfenikol verilen yenidoğanlarda "gri bebek sendromu" gelişebilir. Temel neden nedir?
AYenidoğanlar ilaca karşı antikor üretir
BYenidoğan böbreği ilacı çok hızlı atar, bu yüzden daha yüksek dozlar verilir
CKaraciğerdeki olgunlaşmamış glukuronidasyon ilacın birikmesine izin verir
DKloramfenikol yenidoğanlarda K vitaminine dönüşür
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 6 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 6 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,30, PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa), HCO₃⁻ 39 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,30PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa)HCO₃⁻ 39 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal flutter, 2:1 ileti
2sinüs aritmisi
3atriyal fibrilasyon
4PVK’lı sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
2ikinci derece AV blok tip II
3sinüs bradikardisi
4üçüncü derece (tam) AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 470 hasta yeni bir tedavi, 110 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide bir yan etki görüldüğünü gösteriyor. Zarar görmek için gereken sayıyı NNH bulun: bir hastada ek olarak yan etki görülmesi için kaç hasta tedavi edilmelidir? Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
tedavi: 152/470kontrol: 20/110
NNH =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %78 ve özgüllüğü %84. Prevalansın %2 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Negatif prediktif değeri NPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 78%Sp = 84%p = 2%
NPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Proksimal kıvrımlı tübül
Cevap neden bu
Proksimal kıvrımlı tübül, süzülen sodyum ve suyun yaklaşık üçte ikisini, ayrıca neredeyse tüm glikozu ve amino asitleri geri emer.
Cevap
C · Proksimal kıvrımlı tübül
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Sağ koroner arter
Cevap neden bu
SA düğüm arteri insanların yaklaşık %60'ında sağ koroner arterden, geri kalanında sirkumfleks arterden çıkar.
Cevap
C · Sağ koroner arter
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Doğum sırasında oksitosin salınımı
Cevap neden bu
Serviksin gerilmesi oksitosin salınımına yol açar; oksitosin kasılmaları güçlendirir ve daha fazla gerilmeye neden olur. Döngü doğumla biter. Diğer örnekler negatif geri bildirimdir.
Cevap
B · Doğum sırasında oksitosin salınımı
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Daha kalın bir duvarla konsantrik hipertrofi
Cevap neden bu
Basınç yükü, duvar gerilimini normal tutmak için ventrikül duvarının kalınlaşmasına (konsantrik hipertrofi) yol açar. Yetersizlikte olduğu gibi hacim yükü ise bunun yerine dilatasyona neden olur.
Cevap
C · Daha kalın bir duvarla konsantrik hipertrofi
5.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Doğal pasif bağışıklık
Cevap neden bu
Anne sütüyle geçen antikorlar (özellikle IgA) doğal yolla kazanılmış pasif bağışıklık sağlar. Bellek hücresi oluşmadığı için kısa ömürlüdür.
Cevap
B · Doğal pasif bağışıklık
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Plasmodium falciparum
Cevap neden bu
P. falciparum çok yüksek parazit düzeylerine neden olur ve enfekte alyuvarların beyindekiler dahil küçük damarlara yapışmasını sağlar. Sahra altı Afrika'da yaygındır ve tıbbi bir acil durumdur.
Cevap
A · Plasmodium falciparum
7.Farmakoloji
Cevap: C · Explore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
Cevap neden bu
Competent patients may refuse treatment. The nurse explores concerns, explains the purpose and risks, documents the refusal and informs the prescriber; covert administration needs formal legal and clinical procedures.
Cevap
C · Explore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
8.Farmakoloji
Cevap: C · Karaciğerdeki olgunlaşmamış glukuronidasyon ilacın birikmesine izin verir
Cevap neden bu
Yenidoğanlarda glukuronil transferaz etkinliği düşüktür; bu yüzden kloramfenikol konjuge edilmez ve birikir. Yüksek düzeyler gri ciltle seyreden dolaşım çöküşüne neden olur. Organ olgunlaşmamışlığının farmakokinetiği nasıl değiştirdiğini gösterir.
Cevap
C · Karaciğerdeki olgunlaşmamış glukuronidasyon ilacın birikmesine izin verir
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 17 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
menzil: 15–19 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 17 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·4,2 = 28,2 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·4,2 = 38,7 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 39 mmol/L → kronik
Cevap
kronik
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal fibrilasyon
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,42 ile 0,76 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal fibrilasyon
Cevap
atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ikinci derece AV blok tip II
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
2. Ritim: P dalgaları düzenli; QRS’in eksik olduğu uzun bir duraklama dışında R–R düzenli.
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,72 sn, dakikada 83); her 3 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: iletilen atımlarda 0,18 sn ile sabit.
5. QRS: 0,12 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
Yorum
ikinci derece AV blok tip II
Cevap
ikinci derece AV blok tip II
Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNH = 8
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 152/470 = 0,3234
CER = 20/110 = 0,1818
Zarar görmek için gereken sayı
ARI = 0,3234 − 0,1818 = 0,1416
NNH = 1/0,1416 = 7,063 → 8
Cevap
NNH = 8
Tedavi edilen her 8 hastadan yaklaşık biri tedaviye bağlı yan etki yaşar.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NPV = 99,5 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.