pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Kalp duvarının hangi katmanı kalp kasını içerir?
AEpikard
BPerikard
CMiyokard
DEndokard
2.İnsan anatomisiZor
Başın yan tarafına pterion bölgesinde alınan bir darbe epidural hematoma neden oluyor. Genellikle hangi damar yırtılır?
AKöprü serebral venler
BOrta serebral arter
CYüzeyel temporal arter
DOrta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisiOrta
Hangi reseptörler esas olarak arteriyel oksijen düzeyindeki düşüşe yanıt verir?
AKarotis ve aort cisimciklerindeki periferik kemoreseptörler
BKarotis sinüsündeki baroreseptörler
CMedulladaki santral kemoreseptörler
DAkciğerlerdeki gerim reseptörleri
4.İnsan fizyolojisiZor
Afferent arteriyol değişmeden bir glomerülün eferent arteriyolünün daralması ne eğilimdedir?
AGFR üzerinde hiç etki etmemek
BFiltrasyonu tamamen durdurmak
CGlomerüler kapiller basıncı ve GFR'yi artırmak
DGlomerüler kapiller basıncı ve GFR'yi düşürmek
5.MikrobiyolojiOrta
HIV esas olarak hangi hücreleri enfekte eder ve yok eder?
ANötrofiller
BTrombositler
CAlyuvarlar
DCD4 yardımcı T hücreleri
6.MikrobiyolojiZor
Bir antibiyotiğin minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) şudur:
Aİn vitro bakteri inokulumunun %99,9'unu öldüren en düşük konsantrasyon
Bİn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
CBir hastanın tolere edebileceği en yüksek doz
DYan etkilerin başladığı plazma düzeyi
7.FarmakolojiOrta
While giving medicines, a patient says, "That pill looks different from the one I usually take." What should the nurse do?
AExplain that only the staff decide which medicines are given
BStop and recheck the order and the medicine before giving it
CGive the pill and check the chart afterwards
DReassure the patient and give the pill anyway
8.FarmakolojiZor
A noradrenaline infusion is running through a peripheral cannula. The skin around the site becomes pale, cold and hard. What should the nurse do?
AIncrease the rate to improve blood flow to the area
BStop the infusion at that site and follow the extravasation protocol
CApply heat and massage the area, then continue the infusion
DLeave the infusion running and recheck in 4 hours
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 128 mmol/L, glukoz 28,6 mmol/L ve üre 4,9 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 128 mmol/Lglukoz 28,6 mmol/Lüre 4,9 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı pH 7,32, PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa) ve HCO₃⁻ 14 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 146 ve Cl⁻ 94 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Fridericia formülüyle hesaplayın: QTc = QT/∛RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1junctional ritim
2üçüncü derece (tam) AV blok
3asistoli
4sinüs bradikardisi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 80 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 700 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 26b = 98c = 54d = 602
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %94 ve özgüllüğü %96 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %13. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 13%Se = 94%Sp = 96%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Miyokard
Cevap neden bu
Miyokard kalın, orta kas katmanıdır. Endokard boşlukları döşer, epikard ise dışını örter.
Cevap
C · Miyokard
2.İnsan anatomisi
Cevap: D · Orta meningeal arter
Cevap neden bu
Orta meningeal arter kafatasının ince olduğu pterionun altında yer alır. Yırtılması kemik ile dura arasına kanamaya yol açar. Köprü venler ise subdural hematomlara neden olur.
Cevap
D · Orta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Karotis ve aort cisimciklerindeki periferik kemoreseptörler
Cevap neden bu
Karotis ve aort cisimcikleri düşük PaO₂'yi (ve ayrıca yüksek CO₂ ve H⁺'yı) algılar. Santral kemoreseptörler CO₂'ye yanıt verir, ancak oksijene doğrudan yanıt vermez.
Cevap
A · Karotis ve aort cisimciklerindeki periferik kemoreseptörler
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Glomerüler kapiller basıncı ve GFR'yi artırmak
Cevap neden bu
Eferent daralma kanı glomerülde tutarak basıncını ve GFR'yi yükseltir. Anjiyotensin II bu şekilde etki eder; bu yüzden ACE inhibitörleri GFR'yi düşürebilir.
Cevap
C · Glomerüler kapiller basıncı ve GFR'yi artırmak
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · CD4 yardımcı T hücreleri
Cevap neden bu
HIV yardımcı T hücrelerindeki CD4'e ve bir ko-reseptöre bağlanır. Bu hücrelerin kaybı hem antikor hem hücresel bağışıklığı zayıflatır ve AIDS'e yol açar.
Cevap
D · CD4 yardımcı T hücreleri
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · İn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
Cevap neden bu
MİK, görünür üremeyi baskılayan en düşük konsantrasyondur. Minimum bakterisidal konsantrasyon (MBK), bakterilerin %99,9'unu öldüren en düşük konsantrasyondur.
Cevap
B · İn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
7.Farmakoloji
Cevap: B · Stop and recheck the order and the medicine before giving it
Cevap neden bu
A patient's concern can reveal a wrong drug or wrong patient error. The nurse rechecks the order and product, and may call the pharmacy; a different brand or strength may explain the change.
Cevap
B · Stop and recheck the order and the medicine before giving it
8.Farmakoloji
Cevap: B · Stop the infusion at that site and follow the extravasation protocol
Cevap neden bu
Extravasation of a vasopressor can cause tissue necrosis. The infusion is stopped and moved to another site, and phentolamine, an alpha blocker, may be injected into the area to reverse vasoconstriction.
Cevap
B · Stop the infusion at that site and follow the extravasation protocol
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 290 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·128 + 28,6 + 4,9 = 289,5 ≈ 290 mOsm/kg
Cevap
Osm = 290 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek metabolik alkaloz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 146 − (94 + 14) = 38
Delta oranı
(38 − 12)/(24 − 14) = 2,6
ek metabolik alkaloz
Cevap
ek metabolik alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,455 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 10 × 0,04 = 0,40 s
RR = 17 × 0,04 = 0,68 s
Fridericia formülü
QTc = 0,40/∛0,68 = 0,40/0,8794 = 0,455 s
Cevap
QTc = 0,455 s
Erkekler (yaklaşık 0,45 sn) ile kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırlar arasında: kullanılan kaynağa göre sınırda. (455 ms)
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: asistoli
Ventriküler ritimler: ventriküler taşikardi, 100/dk’nın üzerinde, genellikle 150–250/dk hızında, düzenli, ilişkili P dalgası olmayan, art arda üç ya da daha fazla geniş (0,12 sn ve üzeri) kompleks dizisidir. Ventriküler fibrilasyon, tanımlanabilir P dalgası, QRS kompleksi ya da T dalgası ve sayılabilir hızı olmayan kaotik, düzensiz bir dalga biçimidir. Asistoli, ventriküler aktivitenin olmadığı neredeyse düz bir çizgidir; düz çizgi her zaman hastanın, elektrotların ve kazancın kontrol edilmesi ve ikinci bir derivasyon ile doğrulanır. Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir, asistoli değildir.
Beş adım
1. Hız: sayılabilir ventrikül hızı yok.
2. Ritim: yok; neredeyse düz bir çizgi.
3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: QRS kompleksi yok.
Yorum
asistoli
Cevap
asistoli
Düz çizgi her zaman kontrol edilir: hastaya, elektrotlara ve kazanca bakın ve ikinci bir derivasyon görüntüleyin; çünkü gevşek bir elektrot ya da ince VF asistoli gibi görünebilir.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 2,96
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 26/54 = 0,4815
kontroller: 98/602 = 0,1628
Odds oranı
OR = (26·602)/(98·54) = 2,958 ≈ 2,96
Cevap
OR = 2,96
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 348
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,13 = 1300
10 000 − 1300 = 8700
Yanlış pozitifler
FP = 8700·0,04 = 348
Cevap
FP = 348
1570 pozitiften yalnızca 1222 kişide hastalık var (PPD %77,8).