Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Karpal tünel sendromunda hangi sinir sıkışır?

  1. AMuskülokutanöz sinir
  2. BRadial sinir
  3. CMedian sinir
  4. DUlnar sinir
2.İnsan anatomisiZor

Bir hastada göz kapağı düşüklüğü, genişlemiş pupil ve "aşağı ve dışa" bakan bir göz var. En olası hasar gören sinir hangisidir?

  1. ATroklear sinir (IV)
  2. BOkülomotor sinir (III)
  3. COptik sinir (II)
  4. DAbdusens siniri (VI)
3.İnsan fizyolojisiOrta

İnsülin glukozu düşürmenin yanı sıra hangi iyonu hücre içine taşır; bu etki hiperkalemi tedavisinde kullanılır?

  1. AKlorür
  2. BPotasyum
  3. CSodyum
  4. DKalsiyum
4.İnsan fizyolojisiZor

Küçük hücreli akciğer kanseri olan bir hastada plazma sodyumu ve plazma ozmolalitesi düşük, ancak idrar uygunsuz biçimde konsantre. En olası açıklama nedir?

  1. AYüksek aldosteronlu Addison hastalığı
  2. BUygunsuz ADH salgısı sendromu
  3. CSantral diabetes insipidus
  4. DPrimer hiperaldosteronizm
5.MikrobiyolojiOrta

Gebe kadınlara neden pastörize edilmemiş yumuşak peynirlerden kaçınmaları önerilir?

  1. ATenya yumurtaları içerebilirler
  2. BPlasentayı geçebilen hepatit C virüsünü çoğu zaman içerirler
  3. CFetüs için çok fazla laktoz içerirler
  4. DFetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
6.MikrobiyolojiZor

R0 (temel üreme sayısı) değerinin 3 olması ne anlama gelir?

  1. AEnfeksiyon üç gün sürer
  2. BTamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder
  3. CEnfekte olanların yüzde üçü ölür
  4. DÜç doz aşı gerekir
7.FarmakolojiOrta

Which adverse effects are typical of donepezil?

  1. ANausea, diarrhoea and a slow heart rate
  2. BWeight gain and high blood glucose
  3. CDry mouth, constipation and a fast heart rate
  4. DHair loss and skin pigmentation
8.FarmakolojiZor

An older patient on amlodipine develops ankle swelling and is prescribed furosemide. She then becomes dizzy and falls. What does this sequence illustrate?

  1. AA prescribing cascade
  2. BDrug tolerance
  3. CA type B allergic reaction
  4. DEnzyme induction
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,51PaCO₂mmHg354531HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,51, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,51PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,31PaCO₂mmHg354527HCO₃⁻mmol/L222613ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,31, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa) ve HCO₃⁻ 13 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 133 ve Cl⁻ 101 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,31PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa)HCO₃⁻ 13 mmol/LNa⁺ 133 mmol/LCl⁻ 101 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi, bir duraklamalı sinüs ritmini gösteriyor. Duraklama boyunca R–R aralığı olan duraklama değerini saniye cinsinden ölçün.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
duraklama = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVpace’li ritim, yakalama kaybıüçüncü derece (tam) AV blokçift odacıklı (AV) pace’li ritimikinci derece AV blok tip II

Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1pace’li ritim, yakalama kaybı
  2. 2üçüncü derece (tam) AV blok
  3. 3çift odacıklı (AV) pace’li ritim
  4. 4ikinci derece AV blok tip II
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukontrollermaruz kalmış24187abmaruz kalmamış10963cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 350 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 150 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 241b = 87c = 109d = 63
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER32%EER?RRR 45%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %45 azaltıyor (GRA = %45). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %32. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 45%CER = 32%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: C · Median sinir

Cevap neden bu

Median sinir, fleksör retinakulumun altından karpal tünelden geçer; sıkışması başparmak, işaret ve orta parmakta karıncalanmaya yol açar.

Cevap

C · Median sinir
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Okülomotor sinir (III)

Cevap neden bu

Okülomotor sinir göz kaslarının çoğunu, levator palpebrayı ve pupil konstriktörünü uyarır. Hasarında lateral rektus ve superior oblik karşı konulmadan çalışır, bu nedenle göz aşağı ve dışa döner.

Cevap

B · Okülomotor sinir (III)
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Potasyum

Cevap neden bu

İnsülin Na⁺/K⁺-ATPaz'ı uyarır ve potasyumu hücre içine kaydırır. Bu yüzden tehlikeli derecede yüksek plazma potasyumunu düşürmek için glukozla birlikte insülin kullanılır.

Cevap

B · Potasyum
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Uygunsuz ADH salgısı sendromu

Cevap neden bu

SIADH'de aşırı ADH böbreklerin su tutmasına yol açar; idrar konsantre kalırken plazma seyrelir. Küçük hücreli akciğer kanseri ADH salgılayabilir.

Cevap

B · Uygunsuz ADH salgısı sendromu
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Fetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler

Cevap neden bu

Listeria monocytogenes soğutulmuş gıdalarda üreyebilir ve plasentayı geçebilir. Düşüğe, ölü doğuma veya ağır yenidoğan enfeksiyonuna neden olabilir.

Cevap

D · Fetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
6.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Tamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder

Cevap neden bu

R0, herkes duyarlıyken bir vakadan çıkan ortalama ikincil vaka sayısıdır. Sürü bağışıklığı için nüfusun yaklaşık 1 − 1/R0 kadarı bağışık olmalıdır: R0 = 3 için yaklaşık %67.

Cevap

B · Tamamen duyarlı bir toplulukta bir vaka ortalama üç kişiyi enfekte eder
7.Farmakoloji

Cevap: A · Nausea, diarrhoea and a slow heart rate

Cevap neden bu

Cholinesterase inhibitors cause cholinergic effects such as nausea, vomiting, diarrhoea and bradycardia. Patients are watched for dizziness and fainting from a slow pulse.

Cevap

A · Nausea, diarrhoea and a slow heart rate
8.Farmakoloji

Cevap: A · A prescribing cascade

Cevap neden bu

In a prescribing cascade, an adverse effect of one drug is mistaken for a new condition and treated with another drug, which brings new risks. Amlodipine oedema does not respond well to diuretics; reviewing the original drug is better.

Cevap

A · A prescribing cascade
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,51: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 31 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek normal açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 133 − (101 + 13) = 19

Delta oranı

(19 − 12)/(24 − 13) = 0,6364
ek normal açıklı asidoz

Cevap

ek normal açıklı asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: duraklama = 1,76 s

Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).

Ölçün

Duraklama boyunca R’den R’ye 44 küçük kare

Dönüştür

duraklama = 44 × 0,04 s = 1,76 s

P–P ile karşılaştırın

1,76 ÷ 0,72 ≈ 2,4 P–P döngüsü, tam sayı değil

Cevap

duraklama = 1,76 s

Duraklamada P dalgası görünmüyor ve duraklama P–P döngülerinin tam katı değil: sinüs arresti. Tam iki veya üç döngülük bir duraklama sinüs çıkış blokunu düşündürürdü.

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı

Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 4 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 40.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,96 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,14 sn ve geniş; 2 sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).

Yorum

pace’li ritim, yakalama kaybı

Cevap

pace’li ritim, yakalama kaybı

Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 1,6

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 241/109 = 2,211
kontroller: 87/63 = 1,381

Odds oranı

OR = (241·63)/(87·109) = 1,601 ≈ 1,6

Cevap

OR = 1,6

OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 7

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,32·0,45 = 0,144

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,144 = 6,944 → 7

Cevap

NNT = 7

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences