Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Yüz ifadesi kaslarının çoğunu hangi kafa siniri kontrol eder?

  1. AOkülomotor sinir (III)
  2. BYüz siniri (VII)
  3. CTrigeminal sinir (V)
  4. DHipoglossal sinir (XII)
2.İnsan anatomisiZor

Başın yan tarafına pterion bölgesinde alınan bir darbe epidural hematoma neden oluyor. Genellikle hangi damar yırtılır?

  1. AKöprü serebral venler
  2. BYüzeyel temporal arter
  3. COrta serebral arter
  4. DOrta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisiOrta

Birinci kalp sesine (S1) ne neden olur?

  1. AMitral ve triküspit kapakların kapanması
  2. BAort kapağının açılması
  3. CAort ve pulmoner kapakların kapanması
  4. DAtriyumların kanla dolması
4.İnsan fizyolojisiZor

Pernisiyöz anemide mide parietal hücrelerinin otoimmün yıkımı neden anemiye yol açar?

  1. AAsit kaybolur, bu yüzden demir hiçbir biçimde emilmez
  2. BPepsin kaybolur, bu yüzden hemoglobin yapılamaz
  3. CGastrin kaybolur, bu yüzden kemik iliği artık uyarılmaz
  4. Dİntrinsik faktör kaybolur, bu yüzden B12 vitamini emilmez
5.MikrobiyolojiOrta

Tetanoz ve difteri aşıları toksoiddir. Bu ne anlama gelir?

  1. AHâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
  2. BYalnızca bakteri DNA'sı içerirler
  3. CToksine karşı pasif bağışıklık sağlayan hazır antikorlar içerirler
  4. DToksin üretemeyen canlı bakteriler içerirler
6.MikrobiyolojiZor

Bir idrar örneğinden MacConkey agarda pembe koloniler üreyor. Bu size ne söyler?

  1. AOrganizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır
  2. BOrganizma bir mantardır
  3. COrganizma Gram pozitif bir koktur
  4. DOrganizma laktozu fermente etmez, bu yüzden muhtemelen Salmonella'dır
7.FarmakolojiOrta

A patient starting niacin (nicotinic acid) complains of flushing and warmth after doses. Which advice may reduce this?

  1. ATake aspirin 30 minutes before the niacin, if the prescriber agrees
  2. BTake it on an empty stomach in a hot bath
  3. CTake the niacin with a hot drink so that it dissolves and acts faster
  4. DDouble the dose to build tolerance faster
8.FarmakolojiZor

A patient with asthma starts timolol eye drops for glaucoma and soon becomes wheezy. What is the most likely explanation?

  1. AThe eye drops contain an allergen that causes hay fever and asthma
  2. BTimolol activates histamine receptors in the lungs
  3. CThe wheeze is unrelated to the eye drops
  4. DTimolol is absorbed and blocks beta-2 receptors in the airways
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 14 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 14 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 93 mmHg (12,4 kPa) ve PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 30%PaO₂ 93 mmHg (12,4 kPa)PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVüçüncü derece (tam) AV blokidioventriküler ritimçift odacıklı (AV) pace’li ritimpace’li ritim, yakalama kaybı

Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1üçüncü derece (tam) AV blok
  2. 2idioventriküler ritim
  3. 3çift odacıklı (AV) pace’li ritim
  4. 4pace’li ritim, yakalama kaybı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Se87%Sp85%LR− = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir testin duyarlılığı %87 ve özgüllüğü %85. Negatif olabilirlik oranını LR− bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 87%Sp = 85%
LR− =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER18%EER?RRR 38%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %38 azaltıyor (GRA = %38). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %18. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 38%CER = 18%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Yüz siniri (VII)

Cevap neden bu

Yüz siniri (VII. kafa siniri) mimik kaslarını uyarır. Hasarı, Bell paralizisinde olduğu gibi yüz felcine yol açar.

Cevap

B · Yüz siniri (VII)
2.İnsan anatomisi

Cevap: D · Orta meningeal arter

Cevap neden bu

Orta meningeal arter kafatasının ince olduğu pterionun altında yer alır. Yırtılması kemik ile dura arasına kanamaya yol açar. Köprü venler ise subdural hematomlara neden olur.

Cevap

D · Orta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Mitral ve triküspit kapakların kapanması

Cevap neden bu

S1 ("lub") sistolün başında atriyoventriküler kapakların kapanmasıyla oluşur. S2 ("dub") semilunar kapakların kapanmasıdır.

Cevap

A · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · İntrinsik faktör kaybolur, bu yüzden B12 vitamini emilmez

Cevap neden bu

Parietal hücreler, terminal ileumda B12 emilimi için gerekli intrinsik faktörü salgılar. B12 eksikliği DNA sentezini bozar ve megaloblastik anemiye neden olur.

Cevap

D · İntrinsik faktör kaybolur, bu yüzden B12 vitamini emilmez
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler

Cevap neden bu

Toksoid, zararsız ama hâlâ antijenik olacak şekilde (örneğin formaldehitle) işlenmiş bir toksindir. Bağışıklık sistemi gerçek toksini nötralize eden antikorlar üretir.

Cevap

A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
6.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Organizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır

Cevap neden bu

MacConkey agar Gram pozitif bakterileri baskılayan safra tuzları ve kristal viyole (seçici) ile laktoz ve bir pH indikatörü (ayırt edici) içerir. E. coli gibi laktoz fermente edenler asit üretir ve pembeleşir.

Cevap

A · Organizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır
7.Farmakoloji

Cevap: A · Take aspirin 30 minutes before the niacin, if the prescriber agrees

Cevap neden bu

Niacin causes prostaglandin-mediated vasodilation and flushing. Aspirin beforehand, taking it with food and avoiding hot drinks and alcohol reduce this effect.

Cevap

A · Take aspirin 30 minutes before the niacin, if the prescriber agrees
8.Farmakoloji

Cevap: D · Timolol is absorbed and blocks beta-2 receptors in the airways

Cevap neden bu

Ophthalmic timolol is a non-selective beta blocker and can reach the circulation in amounts that cause bronchospasm or bradycardia. It is generally avoided in asthma.

Cevap

D · Timolol is absorbed and blocks beta-2 receptors in the airways
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 29 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·14 + 8 = 29 mmHg
menzil: 27–31 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 29 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 55,9 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,3·713 − 52/0,8 = 213,9 − 65 = 148,9 mmHg

Gradyan

A–a = 148,9 − 93 = 55,9 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 55,9 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QT = 0,46 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 11,5 küçük kare

Dönüştür

QT = 11,5 × 0,04 s = 0,46 s

Cevap

QT = 0,46 s

Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 1,00 sn).

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı

Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 6 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 60.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,84 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,16 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).

Yorum

pace’li ritim, yakalama kaybı

Cevap

pace’li ritim, yakalama kaybı

Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: LR− = 0,15

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Negatif olabilirlik oranı

LR− = (1 − 0,87)/0,85 = 0,1529 ≈ 0,15

Cevap

LR− = 0,15
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 15

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,18·0,38 = 0,0684

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,0684 = 14,62 → 15

Cevap

NNT = 15

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences