pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Yüz ifadesi kaslarının çoğunu hangi kafa siniri kontrol eder?
AOkülomotor sinir (III)
BYüz siniri (VII)
CTrigeminal sinir (V)
DHipoglossal sinir (XII)
2.İnsan anatomisiZor
Başın yan tarafına pterion bölgesinde alınan bir darbe epidural hematoma neden oluyor. Genellikle hangi damar yırtılır?
AKöprü serebral venler
BYüzeyel temporal arter
COrta serebral arter
DOrta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisiOrta
Birinci kalp sesine (S1) ne neden olur?
AMitral ve triküspit kapakların kapanması
BAort kapağının açılması
CAort ve pulmoner kapakların kapanması
DAtriyumların kanla dolması
4.İnsan fizyolojisiZor
Pernisiyöz anemide mide parietal hücrelerinin otoimmün yıkımı neden anemiye yol açar?
AAsit kaybolur, bu yüzden demir hiçbir biçimde emilmez
BPepsin kaybolur, bu yüzden hemoglobin yapılamaz
CGastrin kaybolur, bu yüzden kemik iliği artık uyarılmaz
Dİntrinsik faktör kaybolur, bu yüzden B12 vitamini emilmez
5.MikrobiyolojiOrta
Tetanoz ve difteri aşıları toksoiddir. Bu ne anlama gelir?
AHâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
BYalnızca bakteri DNA'sı içerirler
CToksine karşı pasif bağışıklık sağlayan hazır antikorlar içerirler
DToksin üretemeyen canlı bakteriler içerirler
6.MikrobiyolojiZor
Bir idrar örneğinden MacConkey agarda pembe koloniler üreyor. Bu size ne söyler?
AOrganizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır
BOrganizma bir mantardır
COrganizma Gram pozitif bir koktur
DOrganizma laktozu fermente etmez, bu yüzden muhtemelen Salmonella'dır
7.FarmakolojiOrta
A patient starting niacin (nicotinic acid) complains of flushing and warmth after doses. Which advice may reduce this?
ATake aspirin 30 minutes before the niacin, if the prescriber agrees
BTake it on an empty stomach in a hot bath
CTake the niacin with a hot drink so that it dissolves and acts faster
DDouble the dose to build tolerance faster
8.FarmakolojiZor
A patient with asthma starts timolol eye drops for glaucoma and soon becomes wheezy. What is the most likely explanation?
AThe eye drops contain an allergen that causes hay fever and asthma
BTimolol activates histamine receptors in the lungs
CThe wheeze is unrelated to the eye drops
DTimolol is absorbed and blocks beta-2 receptors in the airways
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 14 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 14 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 93 mmHg (12,4 kPa) ve PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2idioventriküler ritim
3çift odacıklı (AV) pace’li ritim
4pace’li ritim, yakalama kaybı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir testin duyarlılığı %87 ve özgüllüğü %85. Negatif olabilirlik oranını LR− bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 87%Sp = 85%
LR− =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %38 azaltıyor (GRA = %38). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %18. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
RRR = 38%CER = 18%
NNT =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Yüz siniri (VII)
Cevap neden bu
Yüz siniri (VII. kafa siniri) mimik kaslarını uyarır. Hasarı, Bell paralizisinde olduğu gibi yüz felcine yol açar.
Cevap
B · Yüz siniri (VII)
2.İnsan anatomisi
Cevap: D · Orta meningeal arter
Cevap neden bu
Orta meningeal arter kafatasının ince olduğu pterionun altında yer alır. Yırtılması kemik ile dura arasına kanamaya yol açar. Köprü venler ise subdural hematomlara neden olur.
Cevap
D · Orta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
Cevap neden bu
S1 ("lub") sistolün başında atriyoventriküler kapakların kapanmasıyla oluşur. S2 ("dub") semilunar kapakların kapanmasıdır.
Cevap
A · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · İntrinsik faktör kaybolur, bu yüzden B12 vitamini emilmez
Cevap neden bu
Parietal hücreler, terminal ileumda B12 emilimi için gerekli intrinsik faktörü salgılar. B12 eksikliği DNA sentezini bozar ve megaloblastik anemiye neden olur.
Cevap
D · İntrinsik faktör kaybolur, bu yüzden B12 vitamini emilmez
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
Cevap neden bu
Toksoid, zararsız ama hâlâ antijenik olacak şekilde (örneğin formaldehitle) işlenmiş bir toksindir. Bağışıklık sistemi gerçek toksini nötralize eden antikorlar üretir.
Cevap
A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Organizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır
Cevap neden bu
MacConkey agar Gram pozitif bakterileri baskılayan safra tuzları ve kristal viyole (seçici) ile laktoz ve bir pH indikatörü (ayırt edici) içerir. E. coli gibi laktoz fermente edenler asit üretir ve pembeleşir.
Cevap
A · Organizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır
7.Farmakoloji
Cevap: A · Take aspirin 30 minutes before the niacin, if the prescriber agrees
Cevap neden bu
Niacin causes prostaglandin-mediated vasodilation and flushing. Aspirin beforehand, taking it with food and avoiding hot drinks and alcohol reduce this effect.
Cevap
A · Take aspirin 30 minutes before the niacin, if the prescriber agrees
8.Farmakoloji
Cevap: D · Timolol is absorbed and blocks beta-2 receptors in the airways
Cevap neden bu
Ophthalmic timolol is a non-selective beta blocker and can reach the circulation in amounts that cause bronchospasm or bradycardia. It is generally avoided in asthma.
Cevap
D · Timolol is absorbed and blocks beta-2 receptors in the airways
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 29 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·14 + 8 = 29 mmHg
menzil: 27–31 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 29 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 55,9 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Alveoler oksijen
PAO₂ = 0,3·713 − 52/0,8 = 213,9 − 65 = 148,9 mmHg
Gradyan
A–a = 148,9 − 93 = 55,9 mmHg
Cevap
A–a gradyanı = 55,9 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QT = 0,46 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 11,5 küçük kare
Dönüştür
QT = 11,5 × 0,04 s = 0,46 s
Cevap
QT = 0,46 s
Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 1,00 sn).
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,84 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,16 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).
Yorum
pace’li ritim, yakalama kaybı
Cevap
pace’li ritim, yakalama kaybı
Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: LR− = 0,15
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Negatif olabilirlik oranı
LR− = (1 − 0,87)/0,85 = 0,1529 ≈ 0,15
Cevap
LR− = 0,15
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 15
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Mutlak risk azalması
ARR = 0,18·0,38 = 0,0684
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/0,0684 = 14,62 → 15
Cevap
NNT = 15
Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.