Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Böbrek üstü bezinin hangi bölümü adrenalin salgılar?

  1. AZona glomerulosa
  2. BZona retikülaris
  3. CZona fasikülata
  4. DAdrenal medulla
2.İnsan anatomisiZor

Fleksiyonun başında femuru tibia üzerinde laterale döndürerek tam ekstansiyondaki dizin "kilidini açan" kas hangisidir?

  1. ABiceps femoris
  2. BSartorius
  3. CPopliteus
  4. DGastroknemius
3.İnsan fizyolojisiOrta

İskelet kasında kasılma için gereken kalsiyumun çoğu nereden gelir?

  1. AÇekirdekten
  2. BMitokondrilerden
  3. CSarkoplazmik retikulumdan
  4. DHücre dışı sıvıdan
4.İnsan fizyolojisiZor

Ateşin başlangıcında bir hasta vücut sıcaklığı yükseldiği hâlde titriyor ve üşüyor. Neden?

  1. ACiltteki termoreseptörler yok olmuştur
  2. BPirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
  3. CVücut ısı üretme yeteneğini kaybetmiştir
  4. DTerleme vücudu zaten çok fazla soğutmuştur
5.MikrobiyolojiOrta

İleri evre HIV'li bir kişide Pneumocystis jirovecii pnömonisi neye örnektir?

  1. AFırsatçı enfeksiyon
  2. BGıda kaynaklı enfeksiyon
  3. CVektörle bulaşan enfeksiyon
  4. DZoonotik enfeksiyon
6.MikrobiyolojiZor

Hangi süreç pandemiye neden olan tamamen yeni bir influenza A alt tipini oluşturabilir?

  1. ABir bakteriyofajla lizojenik dönüşüm
  2. BGen segmentlerinin yeniden düzenlenmesiyle antijenik kayma (shift)
  3. CSerbest DNA ile transformasyon
  4. DNokta mutasyonların kademeli birikmesiyle antijenik sürüklenme (drift)
7.FarmakolojiOrta

Varfarin nasıl etki eder?

  1. ATrombini doğrudan baskılayarak
  2. BCOX-1'in geri dönüşsüz inhibisyonu yoluyla trombosit kümelenmesini engelleyerek
  3. CAntitrombini aktive ederek
  4. DK vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin sentezini engelleyerek
8.FarmakolojiZor

A patient with severe chronic hyponatraemia receives hypertonic saline. Why is the rate of correction strictly limited?

  1. AHypertonic saline is toxic to the liver at high rates
  2. BRaising sodium too fast can cause osmotic demyelination in the brain
  3. CFast correction causes immediate kidney failure
  4. DRaising sodium too fast causes severe hypokalaemia and cardiac arrest
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %28 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 85 mmHg (11,3 kPa) ve PaCO₂ 53 mmHg (7,1 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 28%PaO₂ 85 mmHg (11,3 kPa)PaCO₂ 53 mmHg (7,1 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)birinci derece AV blokikinci derece AV blok tip IIüçüncü derece (tam) AV blok

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
  2. 2birinci derece AV blok
  3. 3ikinci derece AV blok tip II
  4. 4üçüncü derece (tam) AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukişi-yılmaruz kalmış281700maruz kalmamış413700

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohort çalışmasında maruz kalanlar 28 yeni olguyla 1700 kişi-yıl, maruz kalmayanlar 41 yeni olguyla 3700 kişi-yıl katkı sağladı. İnsidans hızı oranını IRR (maruz kalanlar ve kalmayanlar karşılaştırması) bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

maruz kalmış: 28/1700 PYmaruz kalmamış: 41/3700 PY
IRR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir?negatiftirtoplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %70 ve özgüllüğü %91 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %22. Toplamda kaç pozitif sonuç n₊ beklenir?

N = 10 000p = 22%Se = 70%Sp = 91%
n₊ =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: D · Adrenal medulla

Cevap neden bu

Adrenal medulla sempatik uyarıya yanıt olarak adrenalin ve noradrenalin salar. Korteksin üç zonu steroid hormonlar üretir.

Cevap

D · Adrenal medulla
2.İnsan anatomisi

Cevap: C · Popliteus

Cevap neden bu

Tam ekstansiyonda diz, femurun medial rotasyonuyla kilitlenir. Popliteus, fleksiyonun başlayabilmesi için femuru sabit tibia üzerinde laterale döndürerek kilidi açar.

Cevap

C · Popliteus
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Sarkoplazmik retikulumdan

Cevap neden bu

T tübüllerin depolarizasyonu sarkoplazmik retikulumdaki riyanodin reseptörlerini açarak depolanmış kalsiyumu sitoplazmaya salar.

Cevap

C · Sarkoplazmik retikulumdan
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Pirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır

Cevap neden bu

Pirojenler hipotalamusta prostaglandin E₂'yi tetikleyerek ayar noktasını yükseltir. Vücut sıcaklığı yeni ayar noktasına ulaşana kadar titreme gibi ısı kazanma yanıtları ortaya çıkar.

Cevap

B · Pirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Fırsatçı enfeksiyon

Cevap neden bu

Fırsatçı enfeksiyonlar zayıflamış bağışıklık sisteminden yararlanır. HIV'de CD4 sayısı düşük düzeylere indiğinde sıklaşırlar.

Cevap

A · Fırsatçı enfeksiyon
6.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Gen segmentlerinin yeniden düzenlenmesiyle antijenik kayma (shift)

Cevap neden bu

İki farklı influenza A virüsü aynı hücreyi enfekte ettiğinde segmentleri karışabilir ve yeni hemaglütinin veya nöraminidaz kombinasyonları ortaya çıkar. Az kişi bağışık olduğundan pandemiler izleyebilir. Sürüklenme daha küçük yıllık değişikliklere neden olur.

Cevap

B · Gen segmentlerinin yeniden düzenlenmesiyle antijenik kayma (shift)
7.Farmakoloji

Cevap: D · K vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin sentezini engelleyerek

Cevap neden bu

Varfarin K vitamini epoksit redüktazı baskılayarak II, VII, IX ve X faktörlerinin sentezini azaltır. INR ile izlenir ve K vitaminiyle geri çevrilir.

Cevap

D · K vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin sentezini engelleyerek
8.Farmakoloji

Cevap: B · Raising sodium too fast can cause osmotic demyelination in the brain

Cevap neden bu

In chronic hyponatraemia the brain adapts to low osmolality. Correcting sodium too rapidly shrinks brain cells and can cause osmotic demyelination (central pontine myelinolysis), so sodium is checked often.

Cevap

B · Raising sodium too fast can cause osmotic demyelination in the brain
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 21 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|25 − 40| = 15 mmHg → 1,5 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 2·1,5 = 21 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 21 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 48,39 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,28·713 − 53/0,8 = 199,6 − 66,25 = 133,4 mmHg

Gradyan

A–a = 133,4 − 85 = 48,39 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 48,39 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,375 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 9 × 0,04 = 0,36 s
RR = 23 × 0,04 = 0,92 s

Bazett formülü

QTc = 0,36/√0,92 = 0,36/0,9592 = 0,375 s

Cevap

QTc = 0,375 s

Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (375 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: R–R = 31 küçük kare, 1500 ÷ 31 ≈ dakikada 48.
2. Ritim: R–R düzenli (1,24 sn) ve P–P düzenli (0,72 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 83 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

üçüncü derece (tam) AV blok

Cevap

üçüncü derece (tam) AV blok

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: IRR = 1,49

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

İnsidans hızları

maruz kalmış: 28/1700 = 16,47 1000 kişi-yılda
maruz kalmamış: 41/3700 = 11,08 1000 kişi-yılda

Hız oranı

IRR = 16,47/11,08 = 1,486 ≈ 1,49

Cevap

IRR = 1,49
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: n₊ = 2242

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,22 = 2200
10 000 − 2200 = 7800

Tüm pozitif sonuçlar

TP = 2200·0,7 = 1540
FP = 7800·0,09 = 702
n₊ = 1540 + 702 = 2242

Cevap

n₊ = 2242

2242 pozitiften yalnızca 1540 kişide hastalık var (PPD %68,7).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences