Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Trakeanın büyük bölümünü hangi tür epitel döşer?

  1. AYalancı çok katlı silli silindirik epitel
  2. BÇok katlı yassı epitel
  3. CDeğişici epitel
  4. DTek katlı kübik epitel
2.İnsan anatomisiZor

Femur boynunun yer değiştirmiş kırığı neden femur başında yüksek avasküler nekroz riski taşır?

  1. AFemoral arterin ana gövdesini keser
  2. BFemoral veni tıkar ve konjesyona yol açar
  3. CKan akımını kontrol eden siyatik siniri hasara uğratır
  4. DMedial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarını yırtar
3.İnsan fizyolojisiOrta

Ağır karaciğer hastalığında olduğu gibi düşük plazma albümini esas olarak neden ödeme yol açar?

  1. AKapillerler geçirimsiz hâle gelir
  2. BKapiller hidrostatik basınç düşer
  3. CLenfatik drenaj artar
  4. DPlazma onkotik basıncı düşer
4.İnsan fizyolojisiZor

Oksijen–hemoglobin ayrışma eğrisini sağa kaydıran değişiklik hangisidir?

  1. ADaha az CO₂
  2. BDaha az 2,3-BPG
  3. CDaha yüksek sıcaklık
  4. DDaha yüksek pH
5.MikrobiyolojiOrta

Tüberküloza hangi organizma neden olur ve onu Gram yöntemiyle boyamayı ne zorlaştırır?

  1. AKapsülü olan Streptococcus pneumoniae
  2. BBoyayı alacak hücre duvarı olmayan Mycoplasma pneumoniae
  3. CAmipler içinde yaşayan Legionella pneumophila
  4. DMumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
6.MikrobiyolojiZor

Boğaz ağrısı, ateş ve şiş lenf düğümleri olan genç bir erişkine amoksisilin veriliyor ve yaygın bir döküntü gelişiyor. En olası enfeksiyon hangisidir?

  1. AKızamık
  2. BEpstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
  3. CSuçiçeği
  4. DStreptokokal tonsillit
7.FarmakolojiOrta

A patient is starting doxazosin, an alpha-1 blocker. What should the nurse advise about the first dose?

  1. ATake it at bedtime, because it can cause dizziness and fainting
  2. BTake it in the morning with a cup of strong coffee to stay alert
  3. CTake it only if the urine is darker than usual
  4. DExpect a short rise in blood pressure after the dose
8.FarmakolojiZor

A patient who used heroin a few hours ago is given a first dose of buprenorphine and quickly develops severe withdrawal. Why?

  1. ABuprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin
  2. BBuprenorphine causes an allergic reaction in heroin users
  3. CBuprenorphine has no effect at opioid receptors
  4. DBuprenorphine is a pure antagonist like naloxone with no agonist effect
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 133 mmol/L, glukoz 17 mmol/L ve üre 16 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 133 mmol/Lglukoz 17 mmol/Lüre 16 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %21 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 65 mmHg (8,7 kPa) ve PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 21%PaO₂ 65 mmHg (8,7 kPa)PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVikinci derece AV blok tip IIbirinci derece AV bloksinüs bradikardisiikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ikinci derece AV blok tip II
  2. 2birinci derece AV blok
  3. 3sinüs bradikardisi
  4. 4ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukontrollermaruz kalmış218336abmaruz kalmamış72224cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 290 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 560 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 218b = 336c = 72d = 224
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
test öncesi60%test sonrası?p′LR+

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın bir hastalık için test öncesi olasılığı %60. Duyarlılığı %71 ve özgüllüğü %96 olan bir test pozitiftir çıkıyor. Hastalığın test sonrası olasılığını p′ yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

test öncesi 60%Se = 71%Sp = 96%pozitiftir
p′ = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: A · Yalancı çok katlı silli silindirik epitel

Cevap neden bu

Solunum epiteli goblet hücreleri içeren yalancı çok katlı silli silindirik epiteldir. Mukus partikülleri tutar ve siller onu farinkse doğru yukarı taşır.

Cevap

A · Yalancı çok katlı silli silindirik epitel
2.İnsan anatomisi

Cevap: D · Medial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarını yırtar

Cevap neden bu

Femur başı esas olarak boyun boyunca seyreden medial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarıyla beslenir. Yer değiştirmiş bir boyun kırığı bu dalları yırtar ve baş ölebilir.

Cevap

D · Medial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarını yırtar
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Plazma onkotik basıncı düşer

Cevap neden bu

Albümin, sıvıyı kapillerlere geri çeken plazma onkotik basıncının çoğunu oluşturur. Düştüğünde daha fazla sıvı dokularda kalır.

Cevap

D · Plazma onkotik basıncı düşer
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Daha yüksek sıcaklık

Cevap neden bu

Daha yüksek sıcaklık, CO₂, H⁺ (daha düşük pH) ve 2,3-BPG hemoglobinin afinitesini azaltır ve eğriyi sağa kaydırarak aktif dokulara daha fazla oksijen bırakır.

Cevap

C · Daha yüksek sıcaklık
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Mumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis

Cevap neden bu

M. tuberculosis'in duvarı mikolik asitçe zengindir; bu yüzden Gram boyamaya direnir ve aside dirençli boyamalarla tanımlanır.

Cevap

D · Mumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
6.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Epstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz

Cevap neden bu

Öpücük hastalığına EBV neden olur. Hastalık sırasında amoksisilin verilen birçok hastada döküntü gelişir. Neden viral olduğu için antibiyotikler yardımcı olmaz.

Cevap

B · Epstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
7.Farmakoloji

Cevap: A · Take it at bedtime, because it can cause dizziness and fainting

Cevap neden bu

Alpha-1 blockers dilate blood vessels and can cause marked orthostatic hypotension after the first dose. Taking it at bedtime and rising slowly reduces the risk of falls.

Cevap

A · Take it at bedtime, because it can cause dizziness and fainting
8.Farmakoloji

Cevap: A · Buprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin

Cevap neden bu

Buprenorphine binds mu receptors more strongly than heroin but activates them less, so it can precipitate withdrawal. Induction is started when the patient already has mild to moderate withdrawal signs.

Cevap

A · Buprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 299 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·133 + 17 + 16 = 299 ≈ 299 mOsm/kg

Cevap

Osm = 299 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 13,48 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,21·713 − 57/0,8 = 149,7 − 71,25 = 78,48 mmHg

Gradyan

A–a = 78,48 − 65 = 13,48 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 13,48 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QT = 0,36 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 9 küçük kare

Dönüştür

QT = 9 × 0,04 s = 0,36 s

Cevap

QT = 0,36 s

Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 0,92 sn).

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ikinci derece AV blok tip II

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 5 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 50.
2. Ritim: P dalgaları düzenli; QRS’in eksik olduğu uzun bir duraklama dışında R–R düzenli.
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,88 sn, dakikada 68); her 3 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: iletilen atımlarda 0,20 sn ile sabit.
5. QRS: 0,12 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).

Yorum

ikinci derece AV blok tip II

Cevap

ikinci derece AV blok tip II

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 2,02

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 218/72 = 3,028
kontroller: 336/224 = 1,5

Odds oranı

OR = (218·224)/(336·72) = 2,019 ≈ 2,02

Cevap

OR = 2,02

OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: p′ = 96,4 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Olabilirlik oranı

LR+ = 0,71/(1 − 0,96) = 17,75

Test öncesi odds

0,6/(1 − 0,6) = 1,5

Test sonrası odds

1,5·17,75 = 26,62

Test sonrası olasılık

p′ = 26,62/(1 + 26,62) = 0,9638 ≈ 96,4%

Cevap

p′ = 96,4%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences