Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Hangi damarlar oksijenli kanı akciğerlerden kalbe taşır?

  1. APulmoner arterler
  2. BPulmoner venler
  3. CVena kavalar
  4. DBronşiyal arterler
2.İnsan anatomisiZor

Solunan bir yabancı cisim neden soldan çok sağ ana bronşa takılır?

  1. ASağ bronş daha dar ve daha yataydır
  2. BSağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
  3. CKalbin konumu nedeniyle sağ akciğerde hava akımı daha güçlüdür
  4. DSol bronş epiglot tarafından kapatılır
3.İnsan fizyolojisiOrta

Midedeki hangi hücreler hidroklorik asit salgılar?

  1. AG hücreleri
  2. BEsas hücreler
  3. CGoblet hücreleri
  4. DParyetal hücreler
4.İnsan fizyolojisiZor

Diyabetik ketoasidozu olan bir hasta derin ve hızlı soluyor. Kan gazında hangi örüntü beklenir?

  1. ADüşük pH, normal bikarbonat ve yüksek PaCO₂
  2. BDüşük pH, yüksek bikarbonat ve yüksek PaCO₂
  3. CDüşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
  4. DYüksek pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
5.MikrobiyolojiOrta

Boğmacaya (pertussis) hangi bakteri neden olur?

  1. ABordetella pertussis
  2. BHaemophilus influenzae
  3. CCorynebacterium diphtheriae
  4. DMycoplasma pneumoniae
6.MikrobiyolojiZor

Staphylococcus aureus besin zehirlenmesi yemekten yalnızca 1–6 saat sonra başlar. Neden bu kadar hızlı?

  1. ABakteriler hemen kan dolaşımına girer
  2. BBağışıklık sistemi bakterilere dakikalar içinde tepki verir
  3. CBakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
  4. DBakteriler bağırsakta çok hızlı çoğalır ve bağırsak duvarını işgal eder
7.FarmakolojiOrta

A patient has oral mucositis after chemotherapy. Which advice is appropriate?

  1. AUse an alcohol-based mouthwash several times a day to kill germs
  2. BEat spicy and acidic foods to stimulate healing
  3. CBrush hard with a firm toothbrush to remove debris
  4. DUse a soft toothbrush and rinse with saline or a bland mouthwash
8.FarmakolojiZor

On admission, a patient's home medicine list includes warfarin for atrial fibrillation, but warfarin is not on the admission orders. What should the nurse do?

  1. AAssume the omission is intended and do nothing
  2. BGive the patient's own warfarin brought from home without an order
  3. CTell the patient to stop warfarin permanently
  4. DClarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 8 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 8 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %50 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 78 mmHg (10,4 kPa) ve PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 50%PaO₂ 78 mmHg (10,4 kPa)PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mVikinci derece AV blok tip IIsinüs arrestli sinüs ritmisinüs aritmisisinüs bradikardisi

Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ikinci derece AV blok tip II
  2. 2sinüs arrestli sinüs ritmi
  3. 3sinüs aritmisi
  4. 4sinüs bradikardisi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVüçüncü derece (tam) AV blokidioventriküler ritimgeniş QRS’li sinüs ritmiventriküler pace’li ritim

Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1üçüncü derece (tam) AV blok
  2. 2idioventriküler ritim
  3. 3geniş QRS’li sinüs ritmi
  4. 4ventriküler pace’li ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
kişiyıl145052450434203yeni olgu120

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohortta insan grupları farklı sürelerde izlendi (tabloya bakın: her biri için kişi sayısı ve izlem yılı). İzlem sırasında 120 yeni olgu görüldü. İnsidans hızını IR 1000 kişi-yılda bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

450 × 5 yıl450 × 4 yıl420 × 3 yıl120 yeni olgu
IR = 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir?negatiftirtoplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %81 ve özgüllüğü %99 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %6. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?

N = 10 000p = 6%Se = 81%Sp = 99%
FP =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Pulmoner venler

Cevap neden bu

Dört pulmoner ven oksijenli kanı sol kulakçığa boşaltır. Venlerin oksijeni azalmış kan taşıdığı kuralının ana istisnasıdırlar.

Cevap

B · Pulmoner venler
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Sağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir

Cevap neden bu

Sağ ana bronş daha geniş, daha kısadır ve trakeanın doğrultusunda daha doğrudan devam eder; bu nedenle aspire edilen cisimler ona düşme eğilimindedir.

Cevap

B · Sağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Paryetal hücreler

Cevap neden bu

Paryetal hücreler HCl ve intrinsik faktör salgılar. Esas hücreler pepsinojen, G hücreleri gastrin salgılar.

Cevap

D · Paryetal hücreler
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂

Cevap neden bu

Ketoasitler bikarbonatı tüketerek metabolik asidoza neden olur. Kussmaul solunumu solunumsal telafi olarak PaCO₂'yi düşürür.

Cevap

C · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Bordetella pertussis

Cevap neden bu

Bordetella pertussis, "horozlama" sesiyle biten uzun öksürük nöbetlerine neden olur. En çok küçük bebekler için tehlikelidir; bu yüzden birçok ülkede gebelikte aşı önerilir.

Cevap

A · Bordetella pertussis
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti

Cevap neden bu

S. aureus ılık sıcaklıkta bırakılan gıdada enterotoksinler üretir. Toksin gıda yendiğinde zaten oradadır ve yeniden ısıtmaya dayanır; bu yüzden belirtiler hızla başlar.

Cevap

C · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
7.Farmakoloji

Cevap: D · Use a soft toothbrush and rinse with saline or a bland mouthwash

Cevap neden bu

Chemotherapy damages rapidly dividing mucosal cells. Gentle oral care, saline rinses and avoiding alcohol, spicy and acidic foods reduce pain and infection risk.

Cevap

D · Use a soft toothbrush and rinse with saline or a bland mouthwash
8.Farmakoloji

Cevap: D · Clarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)

Cevap neden bu

Medication reconciliation compares the patient's home medicines with current orders to find omissions, duplications and errors. The nurse raises the difference with the prescriber, who decides whether to continue, hold or change the drug.

Cevap

D · Clarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 20 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·8 + 8 = 20 mmHg
menzil: 18–22 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 20 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 231 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,5·713 − 38/0,8 = 356,5 − 47,5 = 309 mmHg

Gradyan

A–a = 309 − 78 = 231 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 231 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: sinüs arrestli sinüs ritmi

Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır. Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 7 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 70.
2. Ritim: düzenli (R–R 0,72 sn), yalnızca 1,76 sn’lik bir duraklama dışında; bu süre P–P döngülerinin tam katı değil.
3. P dalgaları: dik, her QRS’den önce bir tane; duraklama sırasında hiç P dalgası yok.
4. PR aralığı: 0,16 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

sinüs arrestli sinüs ritmi

Cevap

sinüs arrestli sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler pace’li ritim

Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.

Beş adım

1. Hız: R–R = 22 küçük kare, 1500 ÷ 22 ≈ dakikada 68.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,88 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor; her QRS’nin hemen öncesinde keskin bir pace sivri dalgası var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,14 sn, geniş ve her sivri dalgayı bir QRS izliyor (yakalama).

Yorum

ventriküler pace’li ritim

Cevap

ventriküler pace’li ritim

Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: IR = 22,6 1000 kişi-yılda

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Kişi-yıl

PY = 450·5 + 450·4 + 420·3 = 5310

İnsidans hızı

IR = 120/5310·1000 = 22,6 1000 kişi-yılda

Cevap

IR = 22,6 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: FP = 94

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,06 = 600
10 000 − 600 = 9400

Yanlış pozitifler

FP = 9400·0,01 = 94

Cevap

FP = 94

580 pozitiften yalnızca 486 kişide hastalık var (PPD %83,8).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences