pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Hangi damarlar oksijenli kanı akciğerlerden kalbe taşır?
APulmoner arterler
BPulmoner venler
CVena kavalar
DBronşiyal arterler
2.İnsan anatomisiZor
Solunan bir yabancı cisim neden soldan çok sağ ana bronşa takılır?
ASağ bronş daha dar ve daha yataydır
BSağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
CKalbin konumu nedeniyle sağ akciğerde hava akımı daha güçlüdür
DSol bronş epiglot tarafından kapatılır
3.İnsan fizyolojisiOrta
Midedeki hangi hücreler hidroklorik asit salgılar?
AG hücreleri
BEsas hücreler
CGoblet hücreleri
DParyetal hücreler
4.İnsan fizyolojisiZor
Diyabetik ketoasidozu olan bir hasta derin ve hızlı soluyor. Kan gazında hangi örüntü beklenir?
ADüşük pH, normal bikarbonat ve yüksek PaCO₂
BDüşük pH, yüksek bikarbonat ve yüksek PaCO₂
CDüşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
DYüksek pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
5.MikrobiyolojiOrta
Boğmacaya (pertussis) hangi bakteri neden olur?
ABordetella pertussis
BHaemophilus influenzae
CCorynebacterium diphtheriae
DMycoplasma pneumoniae
6.MikrobiyolojiZor
Staphylococcus aureus besin zehirlenmesi yemekten yalnızca 1–6 saat sonra başlar. Neden bu kadar hızlı?
ABakteriler hemen kan dolaşımına girer
BBağışıklık sistemi bakterilere dakikalar içinde tepki verir
CBakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
DBakteriler bağırsakta çok hızlı çoğalır ve bağırsak duvarını işgal eder
7.FarmakolojiOrta
A patient has oral mucositis after chemotherapy. Which advice is appropriate?
AUse an alcohol-based mouthwash several times a day to kill germs
BEat spicy and acidic foods to stimulate healing
CBrush hard with a firm toothbrush to remove debris
DUse a soft toothbrush and rinse with saline or a bland mouthwash
8.FarmakolojiZor
On admission, a patient's home medicine list includes warfarin for atrial fibrillation, but warfarin is not on the admission orders. What should the nurse do?
AAssume the omission is intended and do nothing
BGive the patient's own warfarin brought from home without an order
CTell the patient to stop warfarin permanently
DClarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 8 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 8 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %50 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 78 mmHg (10,4 kPa) ve PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ikinci derece AV blok tip II
2sinüs arrestli sinüs ritmi
3sinüs aritmisi
4sinüs bradikardisi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2idioventriküler ritim
3geniş QRS’li sinüs ritmi
4ventriküler pace’li ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohortta insan grupları farklı sürelerde izlendi (tabloya bakın: her biri için kişi sayısı ve izlem yılı). İzlem sırasında 120 yeni olgu görüldü. İnsidans hızını IR 1000 kişi-yılda bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
450 × 5 yıl450 × 4 yıl420 × 3 yıl120 yeni olgu
IR = 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %81 ve özgüllüğü %99 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %6. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 6%Se = 81%Sp = 99%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Pulmoner venler
Cevap neden bu
Dört pulmoner ven oksijenli kanı sol kulakçığa boşaltır. Venlerin oksijeni azalmış kan taşıdığı kuralının ana istisnasıdırlar.
Cevap
B · Pulmoner venler
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Sağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
Cevap neden bu
Sağ ana bronş daha geniş, daha kısadır ve trakeanın doğrultusunda daha doğrudan devam eder; bu nedenle aspire edilen cisimler ona düşme eğilimindedir.
Cevap
B · Sağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Paryetal hücreler
Cevap neden bu
Paryetal hücreler HCl ve intrinsik faktör salgılar. Esas hücreler pepsinojen, G hücreleri gastrin salgılar.
Cevap
D · Paryetal hücreler
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
Cevap neden bu
Ketoasitler bikarbonatı tüketerek metabolik asidoza neden olur. Kussmaul solunumu solunumsal telafi olarak PaCO₂'yi düşürür.
Cevap
C · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Bordetella pertussis
Cevap neden bu
Bordetella pertussis, "horozlama" sesiyle biten uzun öksürük nöbetlerine neden olur. En çok küçük bebekler için tehlikelidir; bu yüzden birçok ülkede gebelikte aşı önerilir.
Cevap
A · Bordetella pertussis
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
Cevap neden bu
S. aureus ılık sıcaklıkta bırakılan gıdada enterotoksinler üretir. Toksin gıda yendiğinde zaten oradadır ve yeniden ısıtmaya dayanır; bu yüzden belirtiler hızla başlar.
Cevap
C · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
7.Farmakoloji
Cevap: D · Use a soft toothbrush and rinse with saline or a bland mouthwash
Cevap neden bu
Chemotherapy damages rapidly dividing mucosal cells. Gentle oral care, saline rinses and avoiding alcohol, spicy and acidic foods reduce pain and infection risk.
Cevap
D · Use a soft toothbrush and rinse with saline or a bland mouthwash
8.Farmakoloji
Cevap: D · Clarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
Cevap neden bu
Medication reconciliation compares the patient's home medicines with current orders to find omissions, duplications and errors. The nurse raises the difference with the prescriber, who decides whether to continue, hold or change the drug.
Cevap
D · Clarify the omission with the prescriber (medication reconciliation)
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 20 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·8 + 8 = 20 mmHg
menzil: 18–22 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 20 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 231 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Alveoler oksijen
PAO₂ = 0,5·713 − 38/0,8 = 356,5 − 47,5 = 309 mmHg
Gradyan
A–a = 309 − 78 = 231 mmHg
Cevap
A–a gradyanı = 231 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: sinüs arrestli sinüs ritmi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır. Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).
2. Ritim: düzenli (R–R 0,72 sn), yalnızca 1,76 sn’lik bir duraklama dışında; bu süre P–P döngülerinin tam katı değil.
3. P dalgaları: dik, her QRS’den önce bir tane; duraklama sırasında hiç P dalgası yok.
4. PR aralığı: 0,16 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
sinüs arrestli sinüs ritmi
Cevap
sinüs arrestli sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler pace’li ritim
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 22 küçük kare, 1500 ÷ 22 ≈ dakikada 68.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,88 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor; her QRS’nin hemen öncesinde keskin bir pace sivri dalgası var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,14 sn, geniş ve her sivri dalgayı bir QRS izliyor (yakalama).
Yorum
ventriküler pace’li ritim
Cevap
ventriküler pace’li ritim
Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: IR = 22,6 1000 kişi-yılda
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Kişi-yıl
PY = 450·5 + 450·4 + 420·3 = 5310
İnsidans hızı
IR = 120/5310·1000 = 22,6 1000 kişi-yılda
Cevap
IR = 22,6 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 94
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,06 = 600
10 000 − 600 = 9400
Yanlış pozitifler
FP = 9400·0,01 = 94
Cevap
FP = 94
580 pozitiften yalnızca 486 kişide hastalık var (PPD %83,8).