pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Beynin tabanındaki Willis poligonu hangi iki arteriyel kaynağı birbirine bağlar?
AJuguler ve vertebral sistemler
BEksternal karotis ve subklavyen arteriyel sistemler
CSol ve sağ eksternal karotis arterler
Dİnternal karotis ve vertebrobaziler sistemler
2.İnsan anatomisiZor
Sol optik trakt lezyonu hangi görme alanı defektine yol açar?
AYalnızca sol gözde körlük
BSol homonim hemianopi
CBitemporal hemianopi
DSağ homonim hemianopi
3.İnsan fizyolojisiOrta
Arter kanının normal pH aralığı nedir?
A7,50 ile 7,65
B6,80 ile 7,00
C7,35 ile 7,45
D7,00 ile 7,20
4.İnsan fizyolojisiZor
Bir hasta bir yıldır yüksek doz prednizolon alıyor. Hipotalamus-hipofiz-adrenal ekseninin durumu nedir?
AACTH normaldir ve kortizol üretimi artmıştır
BACTH yüksektir ve adrenal korteks büyümüştür
CACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır
DAdrenal medulla adrenalin ve noradrenalin yapmayı bırakmıştır
5.MikrobiyolojiOrta
Hangi laboratuvar testi Staphylococcus aureus'u diğer stafilokokların çoğundan ayırır?
AKoagülaz testi
BGram boyama
CKatalaz testi
DAside dirençli boyama
6.MikrobiyolojiZor
Bir gençte ateş, ense sertliği ve basmakla solmayan mor bir döküntü var. BOS'ta Gram negatif diplokoklar görülüyor. En olası organizma hangisidir?
AStreptococcus pneumoniae
BNeisseria meningitidis
CEscherichia coli
DListeria monocytogenes
7.FarmakolojiOrta
While giving medicines, a patient says, "That pill looks different from the one I usually take." What should the nurse do?
AReassure the patient and give the pill anyway
BStop and recheck the order and the medicine before giving it
CGive the pill and check the chart afterwards
DExplain that only the staff decide which medicines are given
8.FarmakolojiZor
Morphine 4 mg IV is ordered. The ampoule contains 10 mg/mL. What volume should be drawn up?
A4 mL
B0,04 mL
C0,4 mL
D2,5 mL
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 37 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 37 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII şeridi, bir duraklamalı sinüs ritmini gösteriyor. Duraklama boyunca R–R aralığı olan duraklama değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
duraklama = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir testin duyarlılığı %62 ve özgüllüğü %90. Pozitif olabilirlik oranını LR+ bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 62%Sp = 90%
LR+ =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %85 ve özgüllüğü %96. Prevalansın %1 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 85%Sp = 96%p = 1%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · İnternal karotis ve vertebrobaziler sistemler
Cevap neden bu
Willis poligonu internal karotis arterlerini baziler arterle (vertebral arterlerin oluşturduğu) birleştirir ve bir miktar kollateral akışa olanak tanır.
Cevap
D · İnternal karotis ve vertebrobaziler sistemler
2.İnsan anatomisi
Cevap: D · Sağ homonim hemianopi
Cevap neden bu
Sol optik trakt her iki retinanın sol yarısından, yani sağ görme alanını gören kısımlardan lif taşır. Lezyonu her iki gözde görme alanının sağ yarısının kaybına yol açar.
Cevap
D · Sağ homonim hemianopi
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · 7,35 ile 7,45
Cevap neden bu
Arter kanının pH'ı normalde 7,35–7,45'tir. 7,35'in altı asidemi, 7,45'in üstü alkalemidir.
Cevap
C · 7,35 ile 7,45
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · ACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır
Cevap neden bu
Dışarıdan verilen glukokortikoid CRH'yi ve ACTH'yi baskılar; bu yüzden adrenal korteks atrofiye uğrar. İlacı aniden kesmek adrenal krize yol açabilir; bu yüzden doz azaltılarak kesilir.
Cevap
C · ACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Koagülaz testi
Cevap neden bu
S. aureus fibrinojeni fibrine dönüştüren koagülaz üretir. Tüm stafilokoklar Gram pozitif ve katalaz pozitiftir; bu yüzden bu testler onları ayırmaz.
Cevap
A · Koagülaz testi
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Neisseria meningitidis
Cevap neden bu
Neisseria meningitidis, menenjite ve peteşiyal veya purpurik döküntülü septisemiye neden olan Gram negatif bir diplokoktur. Acil antibiyotik gerektirir ve temaslılara profilaksi gerekebilir.
Cevap
B · Neisseria meningitidis
7.Farmakoloji
Cevap: B · Stop and recheck the order and the medicine before giving it
Cevap neden bu
A patient's concern can reveal a wrong drug or wrong patient error. The nurse rechecks the order and product, and may call the pharmacy; a different brand or strength may explain the change.
Cevap
B · Stop and recheck the order and the medicine before giving it
8.Farmakoloji
Cevap: C · 0,4 mL
Cevap neden bu
4 mg ÷ 10 mg/mL = 0,4 mL. The unused remainder of a controlled drug is discarded with a witness.
Cevap
C · 0,4 mL
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 16,5 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|25 − 40| = 15 mmHg → 1,5 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 5·1,5 = 16,5 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 16,5 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 46,9 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·37 + 21 = 46,9 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 46,9 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: duraklama = 2 s
Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).
Ölçün
Duraklama boyunca R’den R’ye 50 küçük kare
Dönüştür
duraklama = 50 × 0,04 s = 2 s
P–P ile karşılaştırın
2,00 ÷ 0,80 ≈ 2,5 P–P döngüsü, tam sayı değil
Cevap
duraklama = 2 s
Duraklamada P dalgası görünmüyor ve duraklama P–P döngülerinin tam katı değil: sinüs arresti. Tam iki veya üç döngülük bir duraklama sinüs çıkış blokunu düşündürürdü.
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: PR aralığı
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 17 küçük kare, 1500 ÷ 17 ≈ dakikada 88.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,68 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,24 sn, sabit, 0,20 sn’den uzun.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
PR aralığı → birinci derece AV blok
Cevap
PR aralığı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: LR+ = 6,2
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Pozitif olabilirlik oranı
LR+ = 0,62/(1 − 0,9) = 6,2
Cevap
LR+ = 6,2
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 17,7 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)
Se·p = 0,85·0,01 = 0,0085
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,04·0,99 = 0,0396
Pozitif prediktif değer
PPV = 0,0085/(0,0085 + 0,0396) = 0,1767 ≈ 17,7%
Cevap
PPV = 17,7%
Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.