pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Hepatik portal ven hangi iki venin birleşmesiyle oluşur?
AHepatik ven ve splenik ven
BSuperior mezenterik ven ve sol renal ven
CSuperior mezenterik ven ve splenik ven
DVena kava inferior ve renal ven
2.İnsan anatomisiZor
Lomber ponksiyon sırasında iğne epidural aralığa girmeden önce delinen son bağ hangisidir?
ALigamentum flavum
BPosterior longitudinal bağ
CSupraspinöz bağ
Dİnterspinöz bağ
3.İnsan fizyolojisiOrta
Böbreğin toplayıcı kanallarında suyun geri emilimini hangi hormon artırır?
AAtriyal natriüretik peptit
BAldosteron
CAntidiüretik hormon (ADH)
DParatiroid hormonu
4.İnsan fizyolojisiZor
Panik atak sırasında hiperventilasyon yapan bir hastanın parmaklarında karıncalanma var. Arter kan gazı büyük olasılıkla ne gösterir?
ADüşük pH ve yüksek PaCO₂
BDüşük pH ve düşük bikarbonat
CYüksek pH ve düşük PaCO₂
DYüksek pH ve yüksek bikarbonat
5.MikrobiyolojiOrta
İleri evre HIV'li bir kişide Pneumocystis jirovecii pnömonisi neye örnektir?
AZoonotik enfeksiyon
BGıda kaynaklı enfeksiyon
CFırsatçı enfeksiyon
DVektörle bulaşan enfeksiyon
6.MikrobiyolojiZor
Bakterisidal ve bakteriyostatik antibiyotikler arasındaki temel fark nedir?
ABakteriyostatik ilaçlar her zaman bakterisidal ilaçlardan daha hızlı etki eder
BBakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
CBakterisidal ilaçlar yalnızca vücut dışında etki eder
DBakterisidal ilaçlar yalnızca virüslere, bakteriyostatik ilaçlar bakterilere etki eder
7.FarmakolojiOrta
A nurse has a needlestick injury from a patient with HIV. When should post-exposure prophylaxis start?
AAs soon as possible, and within 72 hours at the latest
BOnly after the nurse's HIV test turns positive
CAfter one week, when the risk of infection is clearer
DOnly if the patient's viral load is above a set level
8.FarmakolojiZor
A patient taking furosemide has a serum potassium of 2,9 mmol/L (mEq/L). Which ECG change is typical of this level?
AWidened QRS with a sine-wave pattern
BA short QT interval with high R waves
CFlattened T waves and prominent U waves
DTall, peaked T waves
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 80 mmHg (10,7 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal fibrilasyon
2junctional ritim
3sinüs bradikardisi
4normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1birinci derece AV blok
2ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
3üçüncü derece (tam) AV blok
4atriyal fibrilasyon
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 920 hasta yeni bir tedavi, 690 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Mutlak risk azalmasını ARR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 52/920kontrol: 48/690
ARR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %97 ve özgüllüğü %93 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %9. Toplamda kaç pozitif sonuç n₊ beklenir?
N = 10 000p = 9%Se = 97%Sp = 93%
n₊ =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Superior mezenterik ven ve splenik ven
Cevap neden bu
Portal ven pankreas boynunun arkasında superior mezenterik ve splenik venlerden oluşur. Besin açısından zengin kanı karaciğere taşır.
Cevap
C · Superior mezenterik ven ve splenik ven
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Ligamentum flavum
Cevap neden bu
İğne deriyi, supraspinöz ve interspinöz bağları, ardından ligamentum flavumu geçerek epidural aralığa, sonra dura ve araknoidi geçerek subaraknoid aralığa girer.
Cevap
A · Ligamentum flavum
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Antidiüretik hormon (ADH)
Cevap neden bu
Arka hipofizden salınan ADH (vazopresin) akuaporin-2 kanallarını yerleştirir, toplayıcı kanalı suya geçirgen yapar ve idrarı yoğunlaştırır.
Cevap
C · Antidiüretik hormon (ADH)
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Yüksek pH ve düşük PaCO₂
Cevap neden bu
Hiperventilasyon CO₂'yi atarak akut solunumsal alkaloza neden olur. Alkaloz kalsiyumun albümine bağlanmasını artırır, iyonize kalsiyumu düşürür ve karıncalanmaya yol açar.
Cevap
C · Yüksek pH ve düşük PaCO₂
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Fırsatçı enfeksiyon
Cevap neden bu
Fırsatçı enfeksiyonlar zayıflamış bağışıklık sisteminden yararlanır. HIV'de CD4 sayısı düşük düzeylere indiğinde sıklaşırlar.
Cevap
C · Fırsatçı enfeksiyon
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
Cevap neden bu
Bakteriyostatik ilaçlar çoğalmayı durdurur, böylece konak savunmaları bakterileri yok edebilir. Savunmaların zayıf veya ulaşmanın zor olduğu endokardit veya nötropeni gibi durumlarda bakterisidal ilaçlar tercih edilir.
Cevap
B · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
7.Farmakoloji
Cevap: A · As soon as possible, and within 72 hours at the latest
Cevap neden bu
Post-exposure prophylaxis aims to stop infection becoming established. It works best when started within hours, is not started after 72 hours, and is usually taken for 28 days.
Cevap
A · As soon as possible, and within 72 hours at the latest
8.Farmakoloji
Cevap: C · Flattened T waves and prominent U waves
Cevap neden bu
Hypokalaemia causes flat T waves, ST depression and U waves, and it increases the risk of arrhythmias. Peaked T waves and wide QRS complexes are signs of hyperkalaemia.
Cevap
C · Flattened T waves and prominent U waves
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 38 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|80 − 40| = 40 mmHg → 4 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·4 = 38 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 38 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 56,9 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Alveoler oksijen
PAO₂ = 0,3·713 − 56/0,8 = 213,9 − 70 = 143,9 mmHg
Gradyan
A–a = 143,9 − 87 = 56,9 mmHg
Cevap
A–a gradyanı = 56,9 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: junctional ritim
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 27 küçük kare, 1500 ÷ 27 ≈ dakikada 56.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,08 sn.
3. P dalgaları: ters, her QRS’in hemen öncesinde.
4. PR aralığı: 0,08 sn, 0,12 sn’den kısa.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
junctional ritim
Cevap
junctional ritim
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
2. Ritim: düzenli düzensiz, QRS kompleksleri bir duraklamayla ayrılan gruplar halinde geliyor (grup atımları).
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,92 sn, dakikada 65); her 4 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: 0,16 → 0,28 → 0,36 sn uzuyor, sonra bir P dalgası iletilmiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
Cevap
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: ARR = 1,3 %
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 52/920 = 0,05652
CER = 48/690 = 0,06957
Mutlak risk azalması
ARR = 0,06957 − 0,05652 = 0,01304 ≈ 1,3%
Cevap
ARR = 1,3%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: n₊ = 1510
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,09 = 900
10 000 − 900 = 9100
Tüm pozitif sonuçlar
TP = 900·0,97 = 873
FP = 9100·0,07 = 637
n₊ = 873 + 637 = 1510
Cevap
n₊ = 1510
1510 pozitiften yalnızca 873 kişide hastalık var (PPD %57,8).