Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Bir yetişkinde omurilik normalde nerede sona erer?

  1. ASakrum düzeyinde
  2. BYaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
  3. CKuyruk sokumunda
  4. DYaklaşık T10 düzeyinde
2.İnsan anatomisiZor

İnmeden sonra bir hasta akıcı konuşuyor, ancak anlamsız sözcükler kullanıyor ve konuşulanı anlayamıyor. Lezyon en olası nerededir?

  1. ADominant yarımkürenin posterior superior temporal girusu
  2. BDominant yarımkürenin inferior frontal girusu
  3. CSerebellar yarımküre
  4. DDominant olmayan yarımkürenin presantral girusu
3.İnsan fizyolojisiOrta

Bir iskelet kası sarkomerinin kasılması sırasında hangi bant aynı uzunlukta kalır?

  1. AI bandı
  2. BA bandı
  3. CSarkomerin tamamı
  4. DH bölgesi
4.İnsan fizyolojisiZor

Bir hasta bir yıldır yüksek doz prednizolon alıyor. Hipotalamus-hipofiz-adrenal ekseninin durumu nedir?

  1. AACTH normaldir ve kortizol üretimi artmıştır
  2. BACTH yüksektir ve adrenal korteks büyümüştür
  3. CACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır
  4. DAdrenal medulla adrenalin ve noradrenalin yapmayı bırakmıştır
5.MikrobiyolojiOrta

Yüksek aşılama oranı neden aşılanamayacak kadar küçük bebekleri de korur?

  1. AAşılar patojeni çevrede öldürür
  2. BAşılı kişiler karşılaştıkları herkese antikor aktarır
  3. CEnfeksiyonu bulaştırabilecek kişi sayısı azalır, bu yüzden daha az yayılır
  4. DBebekler aşıyla önlenebilir tüm hastalıklara doğal olarak bağışıktır
6.MikrobiyolojiZor

Bir kişi neden birçok kez grip olabilir de kızamığa genellikle yalnızca bir kez yakalanır?

  1. AGrip, enfeksiyondan sonra oluşan bellek hücrelerine saldırıp onları yok eder
  2. BGrip virüsleri yüzey antijenlerini sık sık değiştirir
  3. CKızamığa bir bakteri neden olur
  4. DKızamık virüsünün yüzey antijeni yoktur
7.FarmakolojiOrta

Plazmadaki ilacın hangi kısmı reseptöre ulaşıp etki oluşturabilir?

  1. ABağlanmamış (serbest) kısım
  2. BGlobulinlere bağlı kısım
  3. CAlyuvarlarda depolanan kısım
  4. DAlbümine bağlı kısım
8.FarmakolojiZor

Erken aspirin (salisilat) doz aşımı olan bir hastada kulak çınlaması ve hızlı solunum var. Hangi asit-baz örüntüsü klasiktir?

  1. ANormal bikarbonatla solunumsal asidoz
  2. BÖnce solunumsal alkaloz, ardından metabolik asidoz
  3. CÖnce metabolik alkaloz, ardından solunumsal asidoz
  4. DSaf metabolik alkaloz
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,50PaCO₂mmHg354521HCO₃⁻mmol/L222616kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,50, PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa) ve HCO₃⁻ 16 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,50PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %21 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 52 mmHg (6,9 kPa) ve PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 21%PaO₂ 52 mmHg (6,9 kPa)PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi, bir duraklamalı sinüs ritmini gösteriyor. Duraklama boyunca R–R aralığı olan duraklama değerini saniye cinsinden ölçün.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
duraklama = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. P–P aralığını ölçün ve atriyal hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
atriyal hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi196764960abkontrol54106160cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 960 hasta yeni bir tedavi, 160 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Göreli risk azalmasını RRR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

tedavi: 196/960kontrol: 54/160
RRR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER40%EER?RRR 20%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %20 azaltıyor (GRA = %20). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %40. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 20%CER = 40%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde

Cevap neden bu

Yetişkinlerde omurilik L1–L2 yakınında konus medullaris ile sona erer. Altında kauda ekina bulunur; bu yüzden ponksiyon L3–L4 ya da L4–L5'ten yapılır.

Cevap

B · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
2.İnsan anatomisi

Cevap: A · Dominant yarımkürenin posterior superior temporal girusu

Cevap neden bu

Bu, posterior superior temporal girustaki Wernicke alanının hasarından kaynaklanan Wernicke (reseptif) afazisidir. İnferior frontal girustaki Broca alanının hasarı akıcı olmayan afaziye yol açar.

Cevap

A · Dominant yarımkürenin posterior superior temporal girusu
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · A bandı

Cevap neden bu

Kayan filamentler modelinde filamentler kısalmadan birbirinin üzerinden kayar. A bandı (miyozin uzunluğu) aynı kalırken I bandı ve H bölgesi kısalır.

Cevap

B · A bandı
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · ACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır

Cevap neden bu

Dışarıdan verilen glukokortikoid CRH'yi ve ACTH'yi baskılar; bu yüzden adrenal korteks atrofiye uğrar. İlacı aniden kesmek adrenal krize yol açabilir; bu yüzden doz azaltılarak kesilir.

Cevap

C · ACTH baskılanmıştır ve adrenal korteks atrofiye uğramıştır
5.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Enfeksiyonu bulaştırabilecek kişi sayısı azalır, bu yüzden daha az yayılır

Cevap neden bu

Yeterince kişi bağışık olduğunda bulaş zincirleri kırılır ve patojen küçük bebekler veya immünsüprese hastalar gibi duyarlı kişilere nadiren ulaşır.

Cevap

C · Enfeksiyonu bulaştırabilecek kişi sayısı azalır, bu yüzden daha az yayılır
6.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Grip virüsleri yüzey antijenlerini sık sık değiştirir

Cevap neden bu

Grip virüsünün hemaglutinin ve nöraminidazı kayma (küçük mutasyonlar) ve sıçrama (yeniden çeşitlenme) ile değişir; bu yüzden eski antikorlar yeni suşları tanımayabilir. Kızamık antijenik olarak kararlıdır.

Cevap

B · Grip virüsleri yüzey antijenlerini sık sık değiştirir
7.Farmakoloji

Cevap: A · Bağlanmamış (serbest) kısım

Cevap neden bu

Yalnızca serbest ilaç dokulara yayılabilir, reseptörlere etki edebilir ve metabolize ya da atılabilir. Proteine bağlı ilaç bir rezervuar işlevi görür.

Cevap

A · Bağlanmamış (serbest) kısım
8.Farmakoloji

Cevap: B · Önce solunumsal alkaloz, ardından metabolik asidoz

Cevap neden bu

Salisilatlar solunumu uyararak erken dönemde solunumsal alkaloza neden olur. Ardından hücre metabolizmasını bozarak anyon açığı yüksek metabolik asidoza yol açar. Erişkinlerde çoğu zaman karma bir tablo görülür.

Cevap

B · Önce solunumsal alkaloz, ardından metabolik asidoz
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,50: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 21 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 16 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 62,73 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,21·713 − 28/0,8 = 149,7 − 35 = 114,7 mmHg

Gradyan

A–a = 114,7 − 52 = 62,73 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 62,73 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: duraklama = 2,32 s

Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).

Ölçün

Duraklama boyunca R’den R’ye 58 küçük kare

Dönüştür

duraklama = 58 × 0,04 s = 2,32 s

P–P ile karşılaştırın

2,32 ÷ 0,96 ≈ 2,4 P–P döngüsü, tam sayı değil

Cevap

duraklama = 2,32 s

Duraklamada P dalgası görünmüyor ve duraklama P–P döngülerinin tam katı değil: sinüs arresti. Tam iki veya üç döngülük bir duraklama sinüs çıkış blokunu düşündürürdü.

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: atriyal hız = 68 bpm

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Atriyal hız

P–P = 22 küçük kare = 0,88 sn → 1500 ÷ 22 = 68,18 ≈ dakikada 68

Ventriküler hız

R–R = 44 küçük kare = 1,76 sn → 1500 ÷ 44 = 34,09 ≈ dakikada 34

Cevap

atriyal hız = 68 bpm

Cevap

atriyal hız = 68 bpm

2:1 AV blok: her ikinci P dalgası iletilmez; bu nedenle atriyal hız ventriküler hızın iki katıdır.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: RRR = 39,5 %

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 196/960 = 0,2042
CER = 54/160 = 0,3375

Göreli risk azalması

ARR = 0,3375 − 0,2042 = 0,1333
RRR = 0,1333/0,3375 = 0,3951 ≈ 39,5%

Cevap

RRR = 39,5%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 13

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,4·0,2 = 0,08

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,08 = 12,5 → 13

Cevap

NNT = 13

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences