Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Bir yetişkinde omurilik normalde nerede sona erer?

  1. AYaklaşık T10 düzeyinde
  2. BSakrum düzeyinde
  3. CYaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
  4. DKuyruk sokumunda
2.İnsan anatomisiZor

Başın yan tarafına pterion bölgesinde alınan bir darbe epidural hematoma neden oluyor. Genellikle hangi damar yırtılır?

  1. AKöprü serebral venler
  2. BOrta meningeal arter
  3. CYüzeyel temporal arter
  4. DOrta serebral arter
3.İnsan fizyolojisiOrta

Böbreküstü korteksi ACTH'ye yanıt olarak hangi hormonu salgılar?

  1. AAna yanıt olarak aldosteron
  2. BAdrenalin
  3. CTiroksin
  4. DKortizol
4.İnsan fizyolojisiZor

Böbrek medullasındaki konsantrasyon gradyanını esas olarak hangi mekanizma oluşturur?

  1. AGlomerüler filtrasyon
  2. BHenle kulpunun zıt akım çoğaltıcısı
  3. CADH'nin inen kola etkisi
  4. DProksimal tübüle üre salgılanması
5.MikrobiyolojiOrta

Kolera bol miktarda "pirinç suyu" görünümünde ishale neden olur. En önemli tedavi nedir?

  1. ABağırsak dinlenip iyileşsin diye tüm ağızdan sıvı alımının kesilmesi
  2. BAntifungal ilaçlar
  3. CAntiviral ilaçlar
  4. DOral veya intravenöz rehidratasyonla sıvı ve tuzların yerine konması
6.MikrobiyolojiZor

Bir sağlık çalışanının kan testinde anti-HBs (hepatit B yüzey antikoru) pozitif, HBsAg ve anti-HBc negatif. Bu büyük olasılıkla ne anlama gelir?

  1. AHepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
  2. BSüren akut hepatit B enfeksiyonu
  3. CKronik hepatit B enfeksiyonu
  4. Dİyileşmiş geçirilmiş doğal enfeksiyon
7.FarmakolojiOrta

Asiklovir esas olarak hangi etkenin neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde kullanılır?

  1. ABeta-laktamaz üreten bakteriler
  2. BHerpes simpleks ve varisella-zoster gibi herpes virüsleri
  3. Cİnfluenza A virüsü
  4. DHIV
8.FarmakolojiZor

Organofosfat bir pestisite maruz kalan bir çiftçide küçük pupiller, yoğun tükürük salgısı, terleme, bronşiyal salgılar ve bradikardi var. Mekanizma nedir?

  1. AAsetilkolinesterazın inhibisyonu
  2. BGABA-A reseptörlerinin blokajı
  3. CMuskarinik reseptörlerin blokajı
  4. DAşırı noradrenalin salınımı
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 133 mmol/L, glukoz 5 mmol/L ve üre 16,3 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 133 mmol/Lglukoz 5 mmol/Lüre 16,3 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,21PaCO₂mmHg354570HCO₃⁻mmol/L222627akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,21, PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,21PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mVnormal sinüs ritmiPVK’lı sinüs ritmiatriyal fibrilasyonventriküler bigemini

Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1normal sinüs ritmi
  2. 2PVK’lı sinüs ritmi
  3. 3atriyal fibrilasyon
  4. 4ventriküler bigemini
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVikinci derece AV blok tip IIidioventriküler ritimüçüncü derece (tam) AV blokpace’li ritim, yakalama kaybı

Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ikinci derece AV blok tip II
  2. 2idioventriküler ritim
  3. 3üçüncü derece (tam) AV blok
  4. 4pace’li ritim, yakalama kaybı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi30510540abkontrol33437470cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 540 hasta yeni bir tedavi, 470 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Göreli risk azalmasını RRR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

tedavi: 30/540kontrol: 33/470
RRR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)PPV (%)5%PPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %71 ve özgüllüğü %97. Prevalansın %5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 71%Sp = 97%p = 5%
PPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: C · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde

Cevap neden bu

Yetişkinlerde omurilik L1–L2 yakınında konus medullaris ile sona erer. Altında kauda ekina bulunur; bu yüzden ponksiyon L3–L4 ya da L4–L5'ten yapılır.

Cevap

C · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Orta meningeal arter

Cevap neden bu

Orta meningeal arter kafatasının ince olduğu pterionun altında yer alır. Yırtılması kemik ile dura arasına kanamaya yol açar. Köprü venler ise subdural hematomlara neden olur.

Cevap

B · Orta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Kortizol

Cevap neden bu

Ön hipofizden gelen ACTH zona fasikülatadan kortizol salınımını uyarır. Adrenalin böbreküstü medullasından gelir.

Cevap

D · Kortizol
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Henle kulpunun zıt akım çoğaltıcısı

Cevap neden bu

Çıkan kol NaCl'yi aktif olarak interstisyuma taşır ama suyun izlemesine izin vermez; zıt akım bunu dik bir gradyana çoğaltır ve ADH daha sonra bu gradyanı idrarı yoğunlaştırmak için kullanır.

Cevap

B · Henle kulpunun zıt akım çoğaltıcısı
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Oral veya intravenöz rehidratasyonla sıvı ve tuzların yerine konması

Cevap neden bu

Kolera toksini bağırsak hücrelerinin büyük miktarda su ve tuz salgılamasına yol açar. Hızlı rehidratasyon hayatların çoğunu kurtarır; antibiyotikler yalnızca hastalığı kısaltır.

Cevap

D · Oral veya intravenöz rehidratasyonla sıvı ve tuzların yerine konması
6.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Hepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık

Cevap neden bu

Aşı HBsAg içerir; bu yüzden aşılı bir kişi anti-HBs üretir ama anti-HBc üretmez. Geçirilmiş doğal enfeksiyon hem anti-HBs hem anti-HBc verir; süren enfeksiyonda HBsAg görülür.

Cevap

A · Hepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
7.Farmakoloji

Cevap: B · Herpes simpleks ve varisella-zoster gibi herpes virüsleri

Cevap neden bu

Asiklovir enfekte hücrelerde viral timidin kinaz tarafından fosforile edilir ve ardından viral DNA polimerazı bloke eder. Uçuk, genital herpes, suçiçeği ve zona için kullanılır.

Cevap

B · Herpes simpleks ve varisella-zoster gibi herpes virüsleri
8.Farmakoloji

Cevap: A · Asetilkolinesterazın inhibisyonu

Cevap neden bu

Organofosfatlar asetilkolinesterazı inhibe eder; böylece asetilkolin muskarinik ve nikotinik reseptörlerde birikir. Atropin muskarinik etkileri bloke eder; pralidoksim erken verilirse enzimi yeniden aktive edebilir.

Cevap

A · Asetilkolinesterazın inhibisyonu
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 287 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·133 + 5 + 16,3 = 287,3 ≈ 287 mOsm/kg

Cevap

Osm = 287 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3 = 27 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3 = 34,5 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 27 mmol/L → akut

Cevap

akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler bigemini

Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 9 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 90.
2. Ritim: düzenli düzensiz, kısa ve uzun bir R–R dönüşümlü (0,40 sn ve 0,96 sn).
3. P dalgaları: her dar QRS’in öncesinde pozitif; erken geniş atımların öncesinde yok.
4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: sinüs atımlarında 0,08 sn; erken atımlar geniş (0,16 sn) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.

Yorum

ventriküler bigemini

Cevap

ventriküler bigemini
12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı

Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 6 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 60.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,92 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,14 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).

Yorum

pace’li ritim, yakalama kaybı

Cevap

pace’li ritim, yakalama kaybı

Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: RRR = 20,9 %

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 30/540 = 0,05556
CER = 33/470 = 0,07021

Göreli risk azalması

ARR = 0,07021 − 0,05556 = 0,01466
RRR = 0,01466/0,07021 = 0,2088 ≈ 20,9%

Cevap

RRR = 20,9%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: PPV = 55,5 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)

Se·p = 0,71·0,05 = 0,0355
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,03·0,95 = 0,0285

Pozitif prediktif değer

PPV = 0,0355/(0,0355 + 0,0285) = 0,5547 ≈ 55,5%

Cevap

PPV = 55,5%

Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences