pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Bir yetişkinde omurilik normalde nerede sona erer?
AYaklaşık T10 düzeyinde
BSakrum düzeyinde
CYaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
DKuyruk sokumunda
2.İnsan anatomisiZor
Başın yan tarafına pterion bölgesinde alınan bir darbe epidural hematoma neden oluyor. Genellikle hangi damar yırtılır?
AKöprü serebral venler
BOrta meningeal arter
CYüzeyel temporal arter
DOrta serebral arter
3.İnsan fizyolojisiOrta
Böbreküstü korteksi ACTH'ye yanıt olarak hangi hormonu salgılar?
AAna yanıt olarak aldosteron
BAdrenalin
CTiroksin
DKortizol
4.İnsan fizyolojisiZor
Böbrek medullasındaki konsantrasyon gradyanını esas olarak hangi mekanizma oluşturur?
AGlomerüler filtrasyon
BHenle kulpunun zıt akım çoğaltıcısı
CADH'nin inen kola etkisi
DProksimal tübüle üre salgılanması
5.MikrobiyolojiOrta
Kolera bol miktarda "pirinç suyu" görünümünde ishale neden olur. En önemli tedavi nedir?
ABağırsak dinlenip iyileşsin diye tüm ağızdan sıvı alımının kesilmesi
BAntifungal ilaçlar
CAntiviral ilaçlar
DOral veya intravenöz rehidratasyonla sıvı ve tuzların yerine konması
6.MikrobiyolojiZor
Bir sağlık çalışanının kan testinde anti-HBs (hepatit B yüzey antikoru) pozitif, HBsAg ve anti-HBc negatif. Bu büyük olasılıkla ne anlama gelir?
AHepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
BSüren akut hepatit B enfeksiyonu
CKronik hepatit B enfeksiyonu
Dİyileşmiş geçirilmiş doğal enfeksiyon
7.FarmakolojiOrta
Asiklovir esas olarak hangi etkenin neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde kullanılır?
ABeta-laktamaz üreten bakteriler
BHerpes simpleks ve varisella-zoster gibi herpes virüsleri
Cİnfluenza A virüsü
DHIV
8.FarmakolojiZor
Organofosfat bir pestisite maruz kalan bir çiftçide küçük pupiller, yoğun tükürük salgısı, terleme, bronşiyal salgılar ve bradikardi var. Mekanizma nedir?
AAsetilkolinesterazın inhibisyonu
BGABA-A reseptörlerinin blokajı
CMuskarinik reseptörlerin blokajı
DAşırı noradrenalin salınımı
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 133 mmol/L, glukoz 5 mmol/L ve üre 16,3 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 133 mmol/Lglukoz 5 mmol/Lüre 16,3 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,21, PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,21PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1normal sinüs ritmi
2PVK’lı sinüs ritmi
3atriyal fibrilasyon
4ventriküler bigemini
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ikinci derece AV blok tip II
2idioventriküler ritim
3üçüncü derece (tam) AV blok
4pace’li ritim, yakalama kaybı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 540 hasta yeni bir tedavi, 470 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Göreli risk azalmasını RRR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 30/540kontrol: 33/470
RRR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %71 ve özgüllüğü %97. Prevalansın %5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 71%Sp = 97%p = 5%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
Cevap neden bu
Yetişkinlerde omurilik L1–L2 yakınında konus medullaris ile sona erer. Altında kauda ekina bulunur; bu yüzden ponksiyon L3–L4 ya da L4–L5'ten yapılır.
Cevap
C · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Orta meningeal arter
Cevap neden bu
Orta meningeal arter kafatasının ince olduğu pterionun altında yer alır. Yırtılması kemik ile dura arasına kanamaya yol açar. Köprü venler ise subdural hematomlara neden olur.
Cevap
B · Orta meningeal arter
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Kortizol
Cevap neden bu
Ön hipofizden gelen ACTH zona fasikülatadan kortizol salınımını uyarır. Adrenalin böbreküstü medullasından gelir.
Cevap
D · Kortizol
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Henle kulpunun zıt akım çoğaltıcısı
Cevap neden bu
Çıkan kol NaCl'yi aktif olarak interstisyuma taşır ama suyun izlemesine izin vermez; zıt akım bunu dik bir gradyana çoğaltır ve ADH daha sonra bu gradyanı idrarı yoğunlaştırmak için kullanır.
Cevap
B · Henle kulpunun zıt akım çoğaltıcısı
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Oral veya intravenöz rehidratasyonla sıvı ve tuzların yerine konması
Cevap neden bu
Kolera toksini bağırsak hücrelerinin büyük miktarda su ve tuz salgılamasına yol açar. Hızlı rehidratasyon hayatların çoğunu kurtarır; antibiyotikler yalnızca hastalığı kısaltır.
Cevap
D · Oral veya intravenöz rehidratasyonla sıvı ve tuzların yerine konması
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Hepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
Cevap neden bu
Aşı HBsAg içerir; bu yüzden aşılı bir kişi anti-HBs üretir ama anti-HBc üretmez. Geçirilmiş doğal enfeksiyon hem anti-HBs hem anti-HBc verir; süren enfeksiyonda HBsAg görülür.
Cevap
A · Hepatit B aşısından kaynaklanan bağışıklık
7.Farmakoloji
Cevap: B · Herpes simpleks ve varisella-zoster gibi herpes virüsleri
Cevap neden bu
Asiklovir enfekte hücrelerde viral timidin kinaz tarafından fosforile edilir ve ardından viral DNA polimerazı bloke eder. Uçuk, genital herpes, suçiçeği ve zona için kullanılır.
Cevap
B · Herpes simpleks ve varisella-zoster gibi herpes virüsleri
8.Farmakoloji
Cevap: A · Asetilkolinesterazın inhibisyonu
Cevap neden bu
Organofosfatlar asetilkolinesterazı inhibe eder; böylece asetilkolin muskarinik ve nikotinik reseptörlerde birikir. Atropin muskarinik etkileri bloke eder; pralidoksim erken verilirse enzimi yeniden aktive edebilir.
Cevap
A · Asetilkolinesterazın inhibisyonu
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 287 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·133 + 5 + 16,3 = 287,3 ≈ 287 mOsm/kg
Cevap
Osm = 287 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·3 = 27 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3 = 34,5 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 27 mmol/L → akut
Cevap
akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler bigemini
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzenli düzensiz, kısa ve uzun bir R–R dönüşümlü (0,40 sn ve 0,96 sn).
3. P dalgaları: her dar QRS’in öncesinde pozitif; erken geniş atımların öncesinde yok.
4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: sinüs atımlarında 0,08 sn; erken atımlar geniş (0,16 sn) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.
Yorum
ventriküler bigemini
Cevap
ventriküler bigemini
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,92 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,14 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).
Yorum
pace’li ritim, yakalama kaybı
Cevap
pace’li ritim, yakalama kaybı
Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: RRR = 20,9 %
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 30/540 = 0,05556
CER = 33/470 = 0,07021
Göreli risk azalması
ARR = 0,07021 − 0,05556 = 0,01466
RRR = 0,01466/0,07021 = 0,2088 ≈ 20,9%
Cevap
RRR = 20,9%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 55,5 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)
Se·p = 0,71·0,05 = 0,0355
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,03·0,95 = 0,0285
Pozitif prediktif değer
PPV = 0,0355/(0,0355 + 0,0285) = 0,5547 ≈ 55,5%
Cevap
PPV = 55,5%
Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.