Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Diyaframı hangi sinir uyarır?

  1. AAksesuar sinir
  2. BVagus siniri
  3. Cİnterkostal sinirler
  4. DFrenik sinir
2.İnsan anatomisiZor

İndirekt inguinal herni inguinal kanala hangi noktadan girer?

  1. ADerin inguinal halkadan, inferior epigastrik damarların lateralinden
  2. Bİnguinal ligamentin altından, femoral kanaldan
  3. CKanalın arka duvarından, inferior epigastrik damarların medialinden
  4. DKanala girmeden yalnızca yüzeyel halkadan
3.İnsan fizyolojisiOrta

Diz refleksinde patellar tendona vurulduğunda hangi reseptör uyarılır?

  1. APacini cisimciği
  2. BNosiseptör
  3. CKas iğciği
  4. DGolgi tendon organı
4.İnsan fizyolojisiZor

Primer hipotiroidili bir hastada ne beklersiniz?

  1. AYüksek TSH ve yüksek serbest T4
  2. BDüşük TSH ve düşük serbest T4
  3. CYüksek TSH ve düşük serbest T4
  4. DDüşük TSH ve yüksek serbest T4
5.MikrobiyolojiOrta

İnsanlar genellikle Legionella pneumophila ile nasıl enfekte olur?

  1. AKontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak
  2. BEnfekte bir kene tarafından ısırılarak
  3. CÖpüşme yoluyla kişiden kişiye
  4. DAz pişmiş tavuk veya pastörize edilmemiş süt ürünleri yiyerek
6.MikrobiyolojiZor

Klavulanik asit gibi beta-laktamaz inhibitörleri neden amoksisilinle birlikte verilir?

  1. ABakterileri hücre zarı yoluyla kendileri öldürürler
  2. BAmoksisilinin böbreklerden atılımını yavaşlatıp düzeyini yükseltirler
  3. CAmoksisilini onu yok eden bakteri enzimlerinden korurlar
  4. DAmoksisilini virüslere karşı etkili yaparlar
7.FarmakolojiOrta

Why is simvastatin traditionally taken in the evening?

  1. AIt is short-acting, and cholesterol synthesis peaks at night
  2. BIt is inactivated by sunlight during the day
  3. CIt must be taken with the largest meal of the day
  4. DIt causes too much drowsiness to be taken in the morning
8.FarmakolojiZor

A patient taking digoxin has nausea, yellow-green vision and a dangerous arrhythmia. Which specific treatment can bind the drug?

  1. AFlumazenil
  2. BProtamine sulfate
  3. CDigoxin immune Fab (antibody fragments)
  4. DIntravenous vitamin K (phytomenadione) given slowly
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,36PaCO₂mmHg354524HCO₃⁻mmol/L222613kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,36, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) ve HCO₃⁻ 13 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,36PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 13 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,27PaCO₂mmHg354529HCO₃⁻mmol/L222613ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,27, PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa) ve HCO₃⁻ 13 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 143 ve Cl⁻ 100 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,27PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa)HCO₃⁻ 13 mmol/LNa⁺ 143 mmol/LCl⁻ 100 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVnabızsız elektriksel aktivite (PEA)junctional ritimasistoliventriküler fibrilasyon

Monitörle izlenen bir hasta yanıtsız ve normal nefes almıyor halde bulunuyor, karotis nabzı alınamıyor. Monitör bu organize ritmi gösteriyor. Bu duruma ne denir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1nabızsız elektriksel aktivite (PEA)
  2. 2junctional ritim
  3. 3asistoli
  4. 4ventriküler fibrilasyon
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi137593730abkontrol208622830cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 730 hasta yeni bir tedavi, 830 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Bir olayı önlemek için tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

tedavi: 137/730kontrol: 208/830
NNT =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir?negatiftirtoplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %76 ve özgüllüğü %77 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %11. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?

N = 10 000p = 11%Se = 76%Sp = 77%
FP =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: D · Frenik sinir

Cevap neden bu

Frenik sinir (C3–C5 kökleri) diyaframın motor siniridir. Bu nedenle C3'ün üzerindeki yüksek servikal omurilik yaralanması kendiliğinden solunumu durdurur.

Cevap

D · Frenik sinir
2.İnsan anatomisi

Cevap: A · Derin inguinal halkadan, inferior epigastrik damarların lateralinden

Cevap neden bu

İndirekt herni inferior epigastrik damarların lateralindeki derin halkadan geçer ve kanal boyunca ilerler. Direkt herni ise bu damarların medialinde arka duvardan dışarı itilir.

Cevap

A · Derin inguinal halkadan, inferior epigastrik damarların lateralinden
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Kas iğciği

Cevap neden bu

Tendona vurmak kuadriseps kas iğciklerini gerer. Bunların afferentleri, kası kasan monosinaptik bir reflekste doğrudan motor nöronlarla sinaps yapar.

Cevap

C · Kas iğciği
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Yüksek TSH ve düşük serbest T4

Cevap neden bu

Tiroid yetersiz kalınca düşük T4 negatif geri bildirimi kaldırır ve hipofiz TSH'yi artırır. Düşük T4 ile düşük TSH sekonder (hipofizer) hipotiroidiye işaret ederdi.

Cevap

C · Yüksek TSH ve düşük serbest T4
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Kontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak

Cevap neden bu

Legionella ılık su sistemlerinde ürer. İnsanlar kontamine aerosolleri solur ve ağır bir pnömoni olan lejyoner hastalığına yakalanabilir. Genellikle kişiden kişiye yayılmaz.

Cevap

A · Kontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Amoksisilini onu yok eden bakteri enzimlerinden korurlar

Cevap neden bu

Beta-laktamazlar beta-laktam halkasını hidroliz eder. Klavulanik asit bu enzimlere bağlanır; böylece amoksisilin beta-laktamaz üreten bakterilere karşı etkili kalır.

Cevap

C · Amoksisilini onu yok eden bakteri enzimlerinden korurlar
7.Farmakoloji

Cevap: A · It is short-acting, and cholesterol synthesis peaks at night

Cevap neden bu

The liver makes most cholesterol overnight, and short-acting statins such as simvastatin work best when taken in the evening. Atorvastatin and rosuvastatin can be taken at any time of day.

Cevap

A · It is short-acting, and cholesterol synthesis peaks at night
8.Farmakoloji

Cevap: C · Digoxin immune Fab (antibody fragments)

Cevap neden bu

Digoxin immune Fab binds digoxin in the blood and makes it inactive. It is used for life-threatening toxicity, such as serious arrhythmias or severe hyperkalaemia.

Cevap

C · Digoxin immune Fab (antibody fragments)
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,36: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 24 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 13 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 25,5–29,5 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 24 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: saf yüksek açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 143 − (100 + 13) = 30

Delta oranı

(30 − 12)/(24 − 13) = 1,636
saf yüksek açıklı asidoz

Cevap

saf yüksek açıklı asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,402 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 9 × 0,04 = 0,36 s
RR = 20 × 0,04 = 0,80 s

Bazett formülü

QTc = 0,36/√0,80 = 0,36/0,8944 = 0,402 s

Cevap

QTc = 0,402 s

Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (402 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

Nabızsız elektriksel aktivite (PEA): PEA bir şeritte görülemez. Monitör organize elektriksel aktivite gösterir (VF, VT veya asistoli dışında bir ritim) ancak hastanın palpe edilebilir nabzı yoktur; bu nedenle hasta kontrol edilerek tanınır. Erişkin resüsitasyon kılavuzlarında PEA ve asistoli şok verilemeyen kalp durması ritimleridir: yüksek kaliteli CPR, mümkün olan en kısa sürede epinefrin ve geri döndürülebilir nedenlerin araştırılması (Hs ve Ts: hipovolemi, hipoksi, tansiyon pnömotoraks ve kardiyak tamponad gibi). VF ve nabızsız VT şok verilebilen ritimlerdir.

Şeridin gösterdiği

1. Hız: R–R = 31 küçük kare, 1500 ÷ 31 ≈ dakikada 48.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,24 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
junctional ritim

Hastanın gösterdiği

organize elektriksel aktiviteye rağmen nabız yok: nabızsız elektriksel aktivite (PEA), şok verilemeyen bir kalp durması ritmi

Cevap

nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

Cevap

nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

PEA yatak başında tanınır, asla yalnızca şeritten değil. Bu bir sınav alıştırmasıdır, klinik rehber değildir.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 16

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 137/730 = 0,1877
CER = 208/830 = 0,2506

Tedavi edilmesi gereken sayı

ARR = 0,2506 − 0,1877 = 0,06293
NNT = 1/0,06293 = 15,89 → 16

Cevap

NNT = 16

16 hastanın tedavi edilmesi yaklaşık bir olayı önler.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: FP = 2047

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,11 = 1100
10 000 − 1100 = 8900

Yanlış pozitifler

FP = 8900·0,23 = 2047

Cevap

FP = 2047

2883 pozitiften yalnızca 836 kişide hastalık var (PPD %29).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences