Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Sol kulakçık ile sol karıncık arasında hangi kapak bulunur?

  1. APulmoner kapak
  2. BAort kapağı
  3. CTriküspit kapak
  4. DMitral (biküspit) kapak
2.İnsan anatomisiZor

Lomber ponksiyon sırasında iğne epidural aralığa girmeden önce delinen son bağ hangisidir?

  1. ASupraspinöz bağ
  2. Bİnterspinöz bağ
  3. CLigamentum flavum
  4. DPosterior longitudinal bağ
3.İnsan fizyolojisiOrta

Sağlıklı bir kişide solunumun ana uyaranı nedir?

  1. AArteriyel CO₂'nin artması
  2. BKan pH'ının yalnızca laktat nedeniyle düşmesi
  3. CArteriyel O₂'nin düşmesi
  4. DKan şekerinin artması
4.İnsan fizyolojisiZor

T1'in üstünde yüksek bir omurilik yaralanması olan kişide neden düşük tansiyon riski vardır?

  1. AFrenik sinir artık arterlerin tonusunu kontrol edemez
  2. BDamarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
  3. CBöbrekten renin salınımı tamamen durur
  4. DVagus siniri kesilir, bu yüzden kalp hızı artar
5.MikrobiyolojiOrta

Endotoksin nedir?

  1. AGram negatif bakterilerin dış zarındaki lipopolisakkarit
  2. BGram pozitif bakterilerin çevre dokuya salgıladığı bir protein toksin
  3. CNemli binalarda mantarların ürettiği bir toksin
  4. DYalnızca insan hücrelerinin içinde üretilen bir toksin
6.MikrobiyolojiZor

Bir idrar örneğinden MacConkey agarda pembe koloniler üreyor. Bu size ne söyler?

  1. AOrganizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır
  2. BOrganizma Gram pozitif bir koktur
  3. COrganizma bir mantardır
  4. DOrganizma laktozu fermente etmez, bu yüzden muhtemelen Salmonella'dır
7.FarmakolojiOrta

An Rh-negative mother gives birth to an Rh-positive baby. When is anti-D immunoglobulin usually given?

  1. AOnly at the start of the next pregnancy
  2. BIt is not needed if the baby is Rh-positive
  3. CWithin 72 hours after the birth
  4. DAt least two weeks after the birth
8.FarmakolojiZor

A patient on digoxin is started on amiodarone. What change should the nurse expect?

  1. AAmiodarone levels fall to zero
  2. BDigoxin levels fall sharply, so the digoxin dose is doubled
  3. CDigoxin levels rise, so the digoxin dose is often reduced
  4. DNo interaction is expected
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 16 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 16 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,18PaCO₂mmHg354544HCO₃⁻mmol/L222616uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,18, PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa), HCO₃⁻ 16 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,18PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Fridericia formülüyle hesaplayın: QTc = QT/∛RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVikinci derece AV blok tip IIikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)birinci derece AV bloküçüncü derece (tam) AV blok

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ikinci derece AV blok tip II
  2. 2ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
  3. 3birinci derece AV blok
  4. 4üçüncü derece (tam) AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukontrollermaruz kalmış99abmaruz kalmamış14171cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 150 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 80 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 9b = 9c = 141d = 71
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)PPV (%)5%PPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %91 ve özgüllüğü %86. Prevalansın %5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 91%Sp = 86%p = 5%
PPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: D · Mitral (biküspit) kapak

Cevap neden bu

Mitral (biküspit) kapak sol kulakçık ile sol karıncığı ayırır; sağ tarafta aynı işi triküspit kapak yapar.

Cevap

D · Mitral (biküspit) kapak
2.İnsan anatomisi

Cevap: C · Ligamentum flavum

Cevap neden bu

İğne deriyi, supraspinöz ve interspinöz bağları, ardından ligamentum flavumu geçerek epidural aralığa, sonra dura ve araknoidi geçerek subaraknoid aralığa girer.

Cevap

C · Ligamentum flavum
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Arteriyel CO₂'nin artması

Cevap neden bu

Santral kemoreseptörler CO₂'ye (beyin omurilik sıvısının pH'ı aracılığıyla) yanıt verir. Düşük O₂, solunum uyarısına ancak PaO₂ normalin çok altına düştüğünde, örneğin yüksek irtifada, güçlü bir katkı yapar.

Cevap

A · Arteriyel CO₂'nin artması
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir

Cevap neden bu

Sempatik çıkış omurilikten T1–L2'de ayrılır. Bunun üstündeki bir lezyon damar tonusunu ve kalbin sempatik uyarısını ortadan kaldırırken vagus çalışmaya devam eder: hipotansiyon ve bradikardi (nörojenik şok).

Cevap

B · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Gram negatif bakterilerin dış zarındaki lipopolisakkarit

Cevap neden bu

Endotoksin, lipopolisakkaritin lipid A bölümüdür. Ateşle birlikte güçlü bağışıklık yanıtlarını ve büyük miktarlarda septik şoku tetikler.

Cevap

A · Gram negatif bakterilerin dış zarındaki lipopolisakkarit
6.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Organizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır

Cevap neden bu

MacConkey agar Gram pozitif bakterileri baskılayan safra tuzları ve kristal viyole (seçici) ile laktoz ve bir pH indikatörü (ayırt edici) içerir. E. coli gibi laktoz fermente edenler asit üretir ve pembeleşir.

Cevap

A · Organizma muhtemelen laktozu fermente eden Gram negatif bir çomaktır
7.Farmakoloji

Cevap: C · Within 72 hours after the birth

Cevap neden bu

Anti-D is given within 72 hours of birth to an Rh-negative mother of an Rh-positive baby. It is also given after events such as miscarriage or abdominal trauma, and often routinely during pregnancy.

Cevap

C · Within 72 hours after the birth
8.Farmakoloji

Cevap: C · Digoxin levels rise, so the digoxin dose is often reduced

Cevap neden bu

Amiodarone inhibits P-glycoprotein and reduces digoxin clearance, so digoxin levels rise. The digoxin dose is often reduced, and the patient is monitored for bradycardia and toxicity; amiodarone also raises warfarin levels.

Cevap

C · Digoxin levels rise, so the digoxin dose is often reduced
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 32 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·16 + 8 = 32 mmHg
menzil: 30–34 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 32 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·16 + 8 = 32 → 30–34 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 44 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,509 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 12 × 0,04 = 0,48 s
RR = 21 × 0,04 = 0,84 s

Fridericia formülü

QTc = 0,48/∛0,84 = 0,48/0,9435 = 0,509 s

Cevap

QTc = 0,509 s

0,50 sn’nin üzeri: belirgin uzamış. (509 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 5 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 50.
2. Ritim: düzenli düzensiz, QRS kompleksleri bir duraklamayla ayrılan gruplar halinde geliyor (grup atımları).
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,88 sn, dakikada 68); her 4 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: 0,16 → 0,28 → 0,36 sn uzuyor, sonra bir P dalgası iletilmiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)

Cevap

ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 0,5

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 9/141 = 0,06383
kontroller: 9/71 = 0,1268

Odds oranı

OR = (9·71)/(9·141) = 0,5035 ≈ 0,5

Cevap

OR = 0,5

OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: PPV = 25,5 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)

Se·p = 0,91·0,05 = 0,0455
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,14·0,95 = 0,133

Pozitif prediktif değer

PPV = 0,0455/(0,0455 + 0,133) = 0,2549 ≈ 25,5%

Cevap

PPV = 25,5%

Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences