pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Bir yetişkinde omurilik normalde nerede sona erer?
AKuyruk sokumunda
BYaklaşık T10 düzeyinde
CSakrum düzeyinde
DYaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
2.İnsan anatomisiZor
L4–L5 düzeyinde büyük bir santral disk hernisi eyer anestezisi, idrar retansiyonu ve iki taraflı bacak güçsüzlüğüne yol açıyor. Hangi yapı basıya uğramıştır?
ATorakal omurilik
BKauda ekuina
CFemoral sinir
DKalçadaki siyatik sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Böbreküstü korteksi ACTH'ye yanıt olarak hangi hormonu salgılar?
AKortizol
BTiroksin
CAna yanıt olarak aldosteron
DAdrenalin
4.İnsan fizyolojisiZor
Hodgkin ve Huxley'nin aksiyon potansiyelinin iyonik temeline ilişkin klasik çalışmaları hangi preparatı kullandı?
AKalamar dev aksonu
BKurbağa siyatik sinir-kas preparatı
CKültürde üretilmiş insan kortikal nöronları
DKedi omuriliği
5.MikrobiyolojiOrta
Hangisi kompleman sisteminin bir işlevidir?
AYeni alyuvarlar yapmak
BYeni karşılaşılan antijenlere karşı antikor üretmek
CBazı bakterilerin zarlarında porlar oluşturmak
DAntijenleri T hücrelerine sunmak
6.MikrobiyolojiZor
Bulaştırıcı akciğer tüberkülozu şüphesi olan bir hasta yatırılıyor. Hangi önlemler gerekir?
ACerrahi maskeyle ve yalnızca bir metre içinde damlacık önlemleri
BYalnızca eldiven ve önlükle temas önlemleri
CHava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
DTB yalnızca kanla yayıldığı için özel önlem gerekmez
7.FarmakolojiOrta
A patient with heart failure starts furosemide. Which self-monitoring instruction is most useful?
ACheck the blood glucose before every meal
BCount the respiratory rate each evening
CMeasure the temperature twice a day and record it in a diary
DWeigh daily at the same time on the same scales
8.FarmakolojiZor
Uzun etkili nitrat kullanan hastalara neden her gün birkaç saatlik nitratsız bir dönem önerilir?
ANitratın yağ dokusunda birikmesini önlemek için
BKanama riskini azaltmak için
CKaraciğerin toksisiteden toparlanmasını sağlamak için
DNitrata toleransı önlemek için
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 60 mmHg (8,0 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal flutter, 4:1 ileti
2atriyal flutter, 2:1 ileti
3PVK’lı sinüs ritmi
4atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. QRS kompleksleri düzenli: ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 300 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 290 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 129b = 58c = 171d = 232
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %92 ve özgüllüğü %85. Prevalansın %15 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Negatif prediktif değeri NPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 92%Sp = 85%p = 15%
NPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
Cevap neden bu
Yetişkinlerde omurilik L1–L2 yakınında konus medullaris ile sona erer. Altında kauda ekina bulunur; bu yüzden ponksiyon L3–L4 ya da L4–L5'ten yapılır.
Cevap
D · Yaklaşık L1–L2 omurları düzeyinde
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Kauda ekuina
Cevap neden bu
L1–L2'nin altında kanal kauda ekuinayı içerir. Bu lomber ve sakral köklerin santral basısı, cerrahi bir acil durum olan kauda ekuina sendromuna yol açar.
Cevap
B · Kauda ekuina
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Kortizol
Cevap neden bu
Ön hipofizden gelen ACTH zona fasikülatadan kortizol salınımını uyarır. Adrenalin böbreküstü medullasından gelir.
Cevap
A · Kortizol
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Kalamar dev aksonu
Cevap neden bu
Kalamar dev aksonu yaklaşık 1 mm genişliğe kadar ulaşır; bu yüzden voltaj kenetleme elektrotları içine yerleştirilebildi. Bu, aksiyon potansiyelini sodyum girişinin ve potasyum çıkışının oluşturduğunu gösterdi.
Cevap
A · Kalamar dev aksonu
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Bazı bakterilerin zarlarında porlar oluşturmak
Cevap neden bu
Kompleman proteinleri mikropları fagositoz için kaplar (opsonizasyon), bağışıklık hücrelerini çeker ve bazı bakterilerde delik açan membran atak kompleksini oluşturur.
Cevap
C · Bazı bakterilerin zarlarında porlar oluşturmak
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
Cevap neden bu
M. tuberculosis uzun süre havada asılı kalabilen damlacık çekirdekleriyle yayılır. Hastaların mümkünse negatif basınçlı tek kişilik odaya alınması gerekir; personel FFP2/FFP3 veya N95 solunum maskesi takar.
Cevap
C · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
7.Farmakoloji
Cevap: D · Weigh daily at the same time on the same scales
Cevap neden bu
Daily weight is the best home measure of fluid balance. A rapid gain suggests fluid retention, and a rapid loss suggests overdiuresis and dehydration, both of which should be reported.
Cevap
D · Weigh daily at the same time on the same scales
8.Farmakoloji
Cevap: D · Nitrata toleransı önlemek için
Cevap neden bu
Sabit düzeylerle nitratlara karşı tolerans hızla gelişir. Asimetrik bir dozlama şeması veya bantların gece çıkarılması etkinliklerini korur.
Cevap
D · Nitrata toleransı önlemek için
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 26 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|60 − 40| = 20 mmHg → 2 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 1·2 = 26 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 26 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 20,5 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 135 − (98 + 21) = 16
Albümin düzeltmesi
16 + 0,25·(40 − 22) = 20,5 mmol/L
Cevap
AGc = 20,5 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal fibrilasyon
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,42 ile 0,80 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,10 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal fibrilasyon
Cevap
atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler hız = 29 bpm
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Atriyal hız
P–P = 21 küçük kare = 0,84 sn → 1500 ÷ 21 = 71,43 ≈ dakikada 71
Ventriküler hız
R–R = 52 küçük kare = 2,08 sn → 1500 ÷ 52 = 28,85 ≈ dakikada 29
Cevap
ventriküler hız = 29 bpm
Cevap
ventriküler hız = 29 bpm
Geniş kompleksli ventriküler kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 20–40) üçüncü derece blok.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 3,02
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 129/171 = 0,7544
kontroller: 58/232 = 0,25
Odds oranı
OR = (129·232)/(58·171) = 3,018 ≈ 3,02
Cevap
OR = 3,02
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NPV = 98,4 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.