pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Sol ve sağ beyin yarımkürelerini birbirine bağlayan ana sinir lifi demeti hangisidir?
Aİnternal kapsül
BForniks
CSerebral pedinkül
DKorpus kallozum
2.İnsan anatomisiZor
Bir hastada göz kapağı düşüklüğü, genişlemiş pupil ve "aşağı ve dışa" bakan bir göz var. En olası hasar gören sinir hangisidir?
AAbdusens siniri (VI)
BOptik sinir (II)
CTroklear sinir (IV)
DOkülomotor sinir (III)
3.İnsan fizyolojisiOrta
EKG'deki QRS kompleksi neyi gösterir?
AVentrikül depolarizasyonu
BAtriyum depolarizasyonu
CVentrikül repolarizasyonu
DAtriyum repolarizasyonu
4.İnsan fizyolojisiZor
Panik atak sırasında hiperventilasyon yapan bir hastanın parmaklarında karıncalanma var. Arter kan gazı büyük olasılıkla ne gösterir?
AYüksek pH ve yüksek bikarbonat
BDüşük pH ve düşük bikarbonat
CDüşük pH ve yüksek PaCO₂
DYüksek pH ve düşük PaCO₂
5.MikrobiyolojiOrta
Bakteri üreme eğrisinin hangi evresinde hücreler en hızlı sabit hızda bölünür?
ALog (üstel) evre
BÖlüm evresi
CDurağan (plato) evre
DLag (adaptasyon) evresi
6.MikrobiyolojiZor
Primer sifiliz tipik olarak nasıl ortaya çıkar?
AGenital bölgede veya ağızda küçük kabarcıklardan oluşan ağrılı bir küme ile
BKalp ve beyin hasarıyla
CEnfeksiyon yerinde ağrısız bir ülser (şankr) ile
DAvuç içleri ve ayak tabanlarında yaygın bir döküntüyle
7.FarmakolojiOrta
A patient takes cholestyramine. How should other oral medicines be timed?
ATiming does not matter, as cholestyramine is not absorbed
BTake them all at the same time as cholestyramine
CMix them into the cholestyramine drink so they are taken together
DTake them 1 hour before or several hours after cholestyramine
8.FarmakolojiZor
A patient taking a GLP-1 receptor agonist such as semaglutide has severe, constant upper abdominal pain spreading to the back, with vomiting. What should the nurse suspect?
AAcute pancreatitis; the drug is stopped and urgent assessment arranged
BExpected nausea; the patient should take the next dose with food
CConstipation; a laxative will solve the problem
DHypoglycaemia; the patient should eat sweets and continue as usual
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 6 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
Bu DII şeridi sabit iletim oranlı atriyal flutter gösteriyor. ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ikinci derece AV blok tip II
2üçüncü derece (tam) AV blok
3junctional ritim
4birinci derece AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Yeni bir test bir çalışmada referans standartla karşılaştırıldı (2 × 2 tabloya bakın). Negatif olabilirlik oranını LR− bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 244b = 33c = 46d = 267
LR− =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %43 azaltıyor (GRA = %43). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %10. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
RRR = 43%CER = 10%
NNT =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Korpus kallozum
Cevap neden bu
Korpus kallozum en büyük komissürdür ve iki yarımkürenin karşılık gelen alanlarını bağlar. İnternal kapsül ise bunun yerine yukarı ve aşağı seyreden projeksiyon liflerini taşır.
Cevap
D · Korpus kallozum
2.İnsan anatomisi
Cevap: D · Okülomotor sinir (III)
Cevap neden bu
Okülomotor sinir göz kaslarının çoğunu, levator palpebrayı ve pupil konstriktörünü uyarır. Hasarında lateral rektus ve superior oblik karşı konulmadan çalışır, bu nedenle göz aşağı ve dışa döner.
Cevap
D · Okülomotor sinir (III)
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Ventrikül depolarizasyonu
Cevap neden bu
P dalgası atriyum depolarizasyonu, QRS ventrikül depolarizasyonu, T dalgası ventrikül repolarizasyonudur. Atriyum repolarizasyonu QRS içinde gizlenir.
Cevap
A · Ventrikül depolarizasyonu
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Yüksek pH ve düşük PaCO₂
Cevap neden bu
Hiperventilasyon CO₂'yi atarak akut solunumsal alkaloza neden olur. Alkaloz kalsiyumun albümine bağlanmasını artırır, iyonize kalsiyumu düşürür ve karıncalanmaya yol açar.
Cevap
D · Yüksek pH ve düşük PaCO₂
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Log (üstel) evre
Cevap neden bu
Uyum sağlanan lag evresinden sonra hücreler log evresine girer ve üstel olarak ürer. Besinler tükenip atıklar biriktikçe durağan evrede üreme durur.
Cevap
A · Log (üstel) evre
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Enfeksiyon yerinde ağrısız bir ülser (şankr) ile
Cevap neden bu
Treponema pallidum primer evrede ağrısız bir şankra neden olur. Sekonder evre döküntü ve sistemik belirtiler getirir; tersiyer sifiliz kalbe ve sinir sistemine zarar verebilir. Ağrılı kabarcıklar herpesi düşündürür.
Cevap
C · Enfeksiyon yerinde ağrısız bir ülser (şankr) ile
7.Farmakoloji
Cevap: D · Take them 1 hour before or several hours after cholestyramine
Cevap neden bu
Bile acid sequestrants bind many drugs, such as warfarin, digoxin and levothyroxine, as well as fat-soluble vitamins. Other drugs are taken about 1 hour before or 4–6 hours after it.
Cevap
D · Take them 1 hour before or several hours after cholestyramine
8.Farmakoloji
Cevap: A · Acute pancreatitis; the drug is stopped and urgent assessment arranged
Cevap neden bu
Mild nausea is common with GLP-1 agonists, but severe persistent abdominal pain radiating to the back suggests pancreatitis. The drug is stopped and the patient needs urgent assessment, including serum lipase or amylase.
Cevap
A · Acute pancreatitis; the drug is stopped and urgent assessment arranged
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 17 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
menzil: 15–19 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 17 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·18 + 8 = 35 → 33–37 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 41 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler hız = 63 bpm
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Flutter dalgaları
F–F = 6 küçük kare = 0,24 sn → 1500 ÷ 6 = dakikada 250
QRS kompleksleri
R–R = 24 küçük kare = 0,96 sn → 1500 ÷ 24 = dakikada 63
iletim oranı = 250 ÷ 63 = 4:1
Cevap
ventriküler hız = 63 bpm
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 48 küçük kare, 1500 ÷ 48 ≈ dakikada 31.
2. Ritim: R–R düzenli (1,92 sn) ve P–P düzenli (0,72 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 83 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,14 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
Yorum
üçüncü derece (tam) AV blok
Cevap
üçüncü derece (tam) AV blok
Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: LR− = 0,18
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Duyarlılık ve özgüllük
Se = 244/290 = 0,8414
Sp = 267/300 = 0,89
Negatif olabilirlik oranı
LR− = (1 − 0,8414)/0,89 = 0,1782 ≈ 0,18
Cevap
LR− = 0,18
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 24
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Mutlak risk azalması
ARR = 0,1·0,43 = 0,043
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/0,043 = 23,26 → 24
Cevap
NNT = 24
Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.