Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Karpal tünel sendromunda hangi sinir sıkışır?

  1. ARadial sinir
  2. BMedian sinir
  3. CUlnar sinir
  4. DMuskülokutanöz sinir
2.İnsan anatomisiZor

Humerus cisminin orta kısmındaki bir kırıktan sonra hasta el bileğini ve parmaklarını açamıyor ("düşük el"). En olası hasar gören sinir hangisidir?

  1. ARadiyal sinir
  2. BUlnar sinir
  3. CAksiller sinir
  4. DMedian sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta

Tipik bir nöron aksiyon potansiyelinin depolarizasyon evresini hücreye giren hangi iyon sağlar?

  1. AKalsiyum (Ca²⁺)
  2. BPotasyum (K⁺)
  3. CKlorür (Cl⁻)
  4. DSodyum (Na⁺)
4.İnsan fizyolojisiZor

Büyük kanamadan sonra erken hipovolemik şoktaki bir hastada hangi belirti kombinasyonu beklenir?

  1. ATaşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı
  2. BTaşikardi, sıcak kızarık cilt ve yüksek idrar çıkışı
  3. CBradikardi, soğuk soluk cilt ve yüksek idrar çıkışı
  4. DBradikardi, sıcak kızarık cilt ve yüksek idrar çıkışı
5.MikrobiyolojiOrta

Tetanoz ve difteri aşıları toksoiddir. Bu ne anlama gelir?

  1. AHâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
  2. BToksin üretemeyen canlı bakteriler içerirler
  3. CToksine karşı pasif bağışıklık sağlayan hazır antikorlar içerirler
  4. DYalnızca bakteri DNA'sı içerirler
6.MikrobiyolojiZor

Sahra altı Afrika'dan dönen bir yolcuda ateş var. Sıtmadan şüpheleniliyor. Ağır ve serebral sıtmaya en olası hangi tür neden olur?

  1. APlasmodium malariae
  2. BPlasmodium ovale
  3. CPlasmodium vivax
  4. DPlasmodium falciparum
7.FarmakolojiOrta

Bir parsiyel agonist, tam agonistin yüksek bir dozuyla birlikte veriliyor. Yanıta ne olur?

  1. ATam agonistin en yüksek düzeyinin üzerine çıkar
  2. BYüksek doz tam agonistin tek başına verdiğiyle tamamen aynı kalır
  3. CHer iki ilaç da reseptörü aktive ettiği için iki katına çıkar
  4. DDüşer, çünkü parsiyel agonist reseptörler için yarışır
8.FarmakolojiZor

A patient on warfarin also takes ginkgo and high-dose garlic supplements and is having minor surgery next week. What should the nurse do?

  1. AIgnore the supplements, as natural products are safe with warfarin
  2. BAdvise taking extra supplements to improve healing
  3. CTell the surgical team, as the supplements can increase bleeding
  4. DAdvise stopping warfarin without telling anyone
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 6 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 6 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 86 mmHg (11,5 kPa) ve PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 40%PaO₂ 86 mmHg (11,5 kPa)PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mVjunctional ritimsinüs aritmisiatriyal flutter, 4:1 iletiatriyal fibrilasyon

Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1junctional ritim
  2. 2sinüs aritmisi
  3. 3atriyal flutter, 4:1 ileti
  4. 4atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVjunctional ritimikinci derece AV blok tip IIüçüncü derece (tam) AV blokikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1junctional ritim
  2. 2ikinci derece AV blok tip II
  3. 3üçüncü derece (tam) AV blok
  4. 4ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi68342410abkontrol200710910cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 410 hasta yeni bir tedavi, 910 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Bir olayı önlemek için tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

tedavi: 68/410kontrol: 200/910
NNT =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir?negatiftirtoplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %70 ve özgüllüğü %79 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %25. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?

N = 10 000p = 25%Se = 70%Sp = 79%
FP =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Median sinir

Cevap neden bu

Median sinir, fleksör retinakulumun altından karpal tünelden geçer; sıkışması başparmak, işaret ve orta parmakta karıncalanmaya yol açar.

Cevap

B · Median sinir
2.İnsan anatomisi

Cevap: A · Radiyal sinir

Cevap neden bu

Radiyal sinir humerus cismindeki radiyal (spiral) olukta seyreder. El bileği ve parmak ekstansörlerini uyardığından hasarı düşük ele yol açar.

Cevap

A · Radiyal sinir
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Sodyum (Na⁺)

Cevap neden bu

Voltaj kapılı Na⁺ kanalları açılır, Na⁺ içeri akar ve zarı depolarize eder. Ardından K⁺ çıkışı zarı repolarize eder.

Cevap

D · Sodyum (Na⁺)
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Taşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı

Cevap neden bu

Baroreseptör kaynaklı sempatik aktivasyon kalp hızını artırır ve cilt damarlarını daraltır. Azalmış böbrek perfüzyonu, ADH ve aldosteron idrar çıkışını azaltır.

Cevap

A · Taşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler

Cevap neden bu

Toksoid, zararsız ama hâlâ antijenik olacak şekilde (örneğin formaldehitle) işlenmiş bir toksindir. Bağışıklık sistemi gerçek toksini nötralize eden antikorlar üretir.

Cevap

A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
6.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Plasmodium falciparum

Cevap neden bu

P. falciparum çok yüksek parazit düzeylerine neden olur ve enfekte alyuvarların beyindekiler dahil küçük damarlara yapışmasını sağlar. Sahra altı Afrika'da yaygındır ve tıbbi bir acil durumdur.

Cevap

D · Plasmodium falciparum
7.Farmakoloji

Cevap: D · Düşer, çünkü parsiyel agonist reseptörler için yarışır

Cevap neden bu

Parsiyel agonistin etkinliği daha düşüktür. Tam agonisti reseptörlerden uzaklaştırdığında toplam yanıt düşer. Bu nedenle buprenorfin, tam opioid agonist kullananlarda yoksunluğu tetikleyebilir.

Cevap

D · Düşer, çünkü parsiyel agonist reseptörler için yarışır
8.Farmakoloji

Cevap: C · Tell the surgical team, as the supplements can increase bleeding

Cevap neden bu

Ginkgo and garlic may impair platelet function and add to warfarin's bleeding risk. The team needs a full list of supplements so it can plan, and the patient should not change warfarin without advice.

Cevap

C · Tell the surgical team, as the supplements can increase bleeding
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 17 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
menzil: 15–19 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 17 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 139,2 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,4·713 − 48/0,8 = 285,2 − 60 = 225,2 mmHg

Gradyan

A–a = 225,2 − 86 = 139,2 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 139,2 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: atriyal fibrilasyon

Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 8 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 80.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,48 ile 1,02 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

atriyal fibrilasyon

Cevap

atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: R–R = 50 küçük kare, 1500 ÷ 50 ≈ dakikada 30.
2. Ritim: R–R düzenli (2,00 sn) ve P–P düzenli (0,80 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 75 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,14 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).

Yorum

üçüncü derece (tam) AV blok

Cevap

üçüncü derece (tam) AV blok

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 19

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 68/410 = 0,1659
CER = 200/910 = 0,2198

Tedavi edilmesi gereken sayı

ARR = 0,2198 − 0,1659 = 0,05393
NNT = 1/0,05393 = 18,54 → 19

Cevap

NNT = 19

19 hastanın tedavi edilmesi yaklaşık bir olayı önler.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: FP = 1575

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,25 = 2500
10 000 − 2500 = 7500

Yanlış pozitifler

FP = 7500·0,21 = 1575

Cevap

FP = 1575

3325 pozitiften yalnızca 1750 kişide hastalık var (PPD %52,6).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences