pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Karpal tünel sendromunda hangi sinir sıkışır?
ARadial sinir
BMedian sinir
CUlnar sinir
DMuskülokutanöz sinir
2.İnsan anatomisiZor
Humerus cisminin orta kısmındaki bir kırıktan sonra hasta el bileğini ve parmaklarını açamıyor ("düşük el"). En olası hasar gören sinir hangisidir?
ARadiyal sinir
BUlnar sinir
CAksiller sinir
DMedian sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Tipik bir nöron aksiyon potansiyelinin depolarizasyon evresini hücreye giren hangi iyon sağlar?
AKalsiyum (Ca²⁺)
BPotasyum (K⁺)
CKlorür (Cl⁻)
DSodyum (Na⁺)
4.İnsan fizyolojisiZor
Büyük kanamadan sonra erken hipovolemik şoktaki bir hastada hangi belirti kombinasyonu beklenir?
ATaşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı
BTaşikardi, sıcak kızarık cilt ve yüksek idrar çıkışı
CBradikardi, soğuk soluk cilt ve yüksek idrar çıkışı
DBradikardi, sıcak kızarık cilt ve yüksek idrar çıkışı
5.MikrobiyolojiOrta
Tetanoz ve difteri aşıları toksoiddir. Bu ne anlama gelir?
AHâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
BToksin üretemeyen canlı bakteriler içerirler
CToksine karşı pasif bağışıklık sağlayan hazır antikorlar içerirler
DYalnızca bakteri DNA'sı içerirler
6.MikrobiyolojiZor
Sahra altı Afrika'dan dönen bir yolcuda ateş var. Sıtmadan şüpheleniliyor. Ağır ve serebral sıtmaya en olası hangi tür neden olur?
APlasmodium malariae
BPlasmodium ovale
CPlasmodium vivax
DPlasmodium falciparum
7.FarmakolojiOrta
Bir parsiyel agonist, tam agonistin yüksek bir dozuyla birlikte veriliyor. Yanıta ne olur?
ATam agonistin en yüksek düzeyinin üzerine çıkar
BYüksek doz tam agonistin tek başına verdiğiyle tamamen aynı kalır
CHer iki ilaç da reseptörü aktive ettiği için iki katına çıkar
DDüşer, çünkü parsiyel agonist reseptörler için yarışır
8.FarmakolojiZor
A patient on warfarin also takes ginkgo and high-dose garlic supplements and is having minor surgery next week. What should the nurse do?
AIgnore the supplements, as natural products are safe with warfarin
BAdvise taking extra supplements to improve healing
CTell the surgical team, as the supplements can increase bleeding
DAdvise stopping warfarin without telling anyone
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 6 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 6 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 86 mmHg (11,5 kPa) ve PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1junctional ritim
2sinüs aritmisi
3atriyal flutter, 4:1 ileti
4atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1junctional ritim
2ikinci derece AV blok tip II
3üçüncü derece (tam) AV blok
4ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 410 hasta yeni bir tedavi, 910 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Bir olayı önlemek için tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
tedavi: 68/410kontrol: 200/910
NNT =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %70 ve özgüllüğü %79 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %25. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 25%Se = 70%Sp = 79%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Median sinir
Cevap neden bu
Median sinir, fleksör retinakulumun altından karpal tünelden geçer; sıkışması başparmak, işaret ve orta parmakta karıncalanmaya yol açar.
Cevap
B · Median sinir
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Radiyal sinir
Cevap neden bu
Radiyal sinir humerus cismindeki radiyal (spiral) olukta seyreder. El bileği ve parmak ekstansörlerini uyardığından hasarı düşük ele yol açar.
Cevap
A · Radiyal sinir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Sodyum (Na⁺)
Cevap neden bu
Voltaj kapılı Na⁺ kanalları açılır, Na⁺ içeri akar ve zarı depolarize eder. Ardından K⁺ çıkışı zarı repolarize eder.
Cevap
D · Sodyum (Na⁺)
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Taşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı
Cevap neden bu
Baroreseptör kaynaklı sempatik aktivasyon kalp hızını artırır ve cilt damarlarını daraltır. Azalmış böbrek perfüzyonu, ADH ve aldosteron idrar çıkışını azaltır.
Cevap
A · Taşikardi, soğuk soluk cilt ve azalmış idrar çıkışı
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
Cevap neden bu
Toksoid, zararsız ama hâlâ antijenik olacak şekilde (örneğin formaldehitle) işlenmiş bir toksindir. Bağışıklık sistemi gerçek toksini nötralize eden antikorlar üretir.
Cevap
A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
6.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Plasmodium falciparum
Cevap neden bu
P. falciparum çok yüksek parazit düzeylerine neden olur ve enfekte alyuvarların beyindekiler dahil küçük damarlara yapışmasını sağlar. Sahra altı Afrika'da yaygındır ve tıbbi bir acil durumdur.
Cevap
D · Plasmodium falciparum
7.Farmakoloji
Cevap: D · Düşer, çünkü parsiyel agonist reseptörler için yarışır
Cevap neden bu
Parsiyel agonistin etkinliği daha düşüktür. Tam agonisti reseptörlerden uzaklaştırdığında toplam yanıt düşer. Bu nedenle buprenorfin, tam opioid agonist kullananlarda yoksunluğu tetikleyebilir.
Cevap
D · Düşer, çünkü parsiyel agonist reseptörler için yarışır
8.Farmakoloji
Cevap: C · Tell the surgical team, as the supplements can increase bleeding
Cevap neden bu
Ginkgo and garlic may impair platelet function and add to warfarin's bleeding risk. The team needs a full list of supplements so it can plan, and the patient should not change warfarin without advice.
Cevap
C · Tell the surgical team, as the supplements can increase bleeding
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 17 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
menzil: 15–19 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 17 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 139,2 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Alveoler oksijen
PAO₂ = 0,4·713 − 48/0,8 = 285,2 − 60 = 225,2 mmHg
Gradyan
A–a = 225,2 − 86 = 139,2 mmHg
Cevap
A–a gradyanı = 139,2 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal fibrilasyon
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,48 ile 1,02 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal fibrilasyon
Cevap
atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 50 küçük kare, 1500 ÷ 50 ≈ dakikada 30.
2. Ritim: R–R düzenli (2,00 sn) ve P–P düzenli (0,80 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 75 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,14 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
Yorum
üçüncü derece (tam) AV blok
Cevap
üçüncü derece (tam) AV blok
Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 19
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 68/410 = 0,1659
CER = 200/910 = 0,2198
Tedavi edilmesi gereken sayı
ARR = 0,2198 − 0,1659 = 0,05393
NNT = 1/0,05393 = 18,54 → 19
Cevap
NNT = 19
19 hastanın tedavi edilmesi yaklaşık bir olayı önler.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 1575
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,25 = 2500
10 000 − 2500 = 7500
Yanlış pozitifler
FP = 7500·0,21 = 1575
Cevap
FP = 1575
3325 pozitiften yalnızca 1750 kişide hastalık var (PPD %52,6).