pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Bilekte nabız en sık hangi atardamardan alınır?
ARadyal arter
BBrakiyal arter
CUlnar arter
DAksiller arter
2.İnsan anatomisiZor
Duktus torasikus lenfi genellikle kana nerede boşaltır?
ADoğrudan sağ kulakçıkta
BBöbrekler düzeyinde vena kava inferiorda
CSol subklavyen ve sol internal juguler venlerin birleşim yerinde
DSağ subklavyen ve sağ internal juguler venlerin birleşim yerinde
3.İnsan fizyolojisiOrta
Anatomik ölü boşluk nedir?
AGaz değişiminin olmadığı iletici hava yollarının hacmi
BTamamen çökmüş alveoller
CTam ekspirasyondan sonra akciğerlerde kalan hava (rezidüel hacim)
Dİki plevra yaprağı arasındaki boşluk
4.İnsan fizyolojisiZor
Renin–anjiyotensin–aldosteron sisteminde anjiyotensin I esas olarak nerede anjiyotensin II'ye dönüştürülür?
ABöbreğin jukstaglomerüler hücrelerinde
BKaraciğerde
CAkciğerlerde
DBöbreküstü korteksinde
5.MikrobiyolojiOrta
Enfeksiyon zincirinde "rezervuar" nedir?
AEnfeksiyon riski en yüksek kişi
BPatojenin yeni bir konağa giriş yolu
CPatojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
DPatojenin enfekte konağın vücudundan çıktığı yol
6.MikrobiyolojiZor
Griffith'in 1928 deneyinde, ısıyla öldürülmüş düzgün (S) pnömokokların canlı pürüzlü (R) pnömokoklarla karışımı enjekte edilen fareler öldü. Bu neyi gösterdi?
AIsı pnömokokları öldürmez
BPürüzlü pnömokoklar her zaman düzgün olanlardan daha virülandır
CVirüsler bakteriler arasında gen taşır
DÖlü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
7.FarmakolojiOrta
Which antihypertensive class can raise blood glucose and uric acid levels, sometimes triggering gout?
AAngiotensin II receptor blockers
BAlpha-1 blockers
CThiazide diuretics
DACE inhibitors
8.FarmakolojiZor
In adult cardiac arrest with shock-refractory ventricular fibrillation, which antiarrhythmic is commonly given?
AAdenosine
BAmiodarone
CVerapamil
DDigoxin
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,24, PaCO₂ 63 mmHg (8,4 kPa), HCO₃⁻ 26 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,24PaCO₂ 63 mmHg (8,4 kPa)HCO₃⁻ 26 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. P–P aralığını ölçün ve atriyal hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
atriyal hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohortta insan grupları farklı sürelerde izlendi (tabloya bakın: her biri için kişi sayısı ve izlem yılı). İzlem sırasında 160 yeni olgu görüldü. İnsidans hızını IR 1000 kişi-yılda bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
520 × 5 yıl70 × 1 yıl560 × 5 yıl160 yeni olgu
IR = 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın bir hastalık için test öncesi olasılığı %50. Duyarlılığı %77 ve özgüllüğü %62 olan bir test pozitiftir çıkıyor. Hastalığın test sonrası olasılığını p′ yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
test öncesi 50%Se = 77%Sp = 62%pozitiftir
p′ = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Radyal arter
Cevap neden bu
Radyal arter bileğin başparmak tarafında, radius üzerinde yüzeyel seyreder; bu yüzden nabız kolayca hissedilir.
Cevap
A · Radyal arter
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Sol subklavyen ve sol internal juguler venlerin birleşim yerinde
Cevap neden bu
Duktus torasikus her iki bacağın, karnın ve üst vücudun sol tarafının lenfini sol venöz açıya boşaltır. Sağ lenfatik kanal geri kalanını sağ venöz açıya boşaltır.
Cevap
C · Sol subklavyen ve sol internal juguler venlerin birleşim yerinde
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Gaz değişiminin olmadığı iletici hava yollarının hacmi
Cevap neden bu
Anatomik ölü boşluk (yaklaşık 150 ml) burun, trakea ve bronşlardaki havadır. Her solukta hareket eder ama alveollere hiç ulaşmaz.
Cevap
A · Gaz değişiminin olmadığı iletici hava yollarının hacmi
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Akciğerlerde
Cevap neden bu
Renin (böbrek) anjiyotensinojeni (karaciğer) anjiyotensin I'e ayırır; ACE, esas olarak akciğer kılcallarının endotelinde, bunu anjiyotensin II'ye dönüştürür.
Cevap
C · Akciğerlerde
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Patojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
Cevap neden bu
Enfeksiyon zinciri etkeni, rezervuarı, çıkış kapısını, bulaş yolunu, giriş kapısını ve duyarlı konağı birbirine bağlar. Herhangi bir halkanın kırılması bulaşı durdurur.
Cevap
C · Patojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
6.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Ölü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
Cevap neden bu
Ölü S suşundan gelen bir şey, canlı R bakterilerini kapsül oluşturan, virülan S bakterilerine dönüştürdü. Avery, MacLeod ve McCarty daha sonra bu dönüştürücü ilkenin DNA olduğunu gösterdi.
Cevap
D · Ölü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
7.Farmakoloji
Cevap: C · Thiazide diuretics
Cevap neden bu
Thiazide diuretics reduce uric acid excretion and can worsen glucose tolerance. They also cause low potassium and sodium, so electrolytes are monitored.
Cevap
C · Thiazide diuretics
8.Farmakoloji
Cevap: B · Amiodarone
Cevap neden bu
Amiodarone is used for VF or pulseless VT that persists after shocks, with lidocaine as an alternative. Adenosine, digoxin and verapamil have no role in VF.
Cevap
B · Amiodarone
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
menzil: 33–37 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 35 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·2,3 = 26,3 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,3 = 32,05 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 26 mmol/L → akut
Cevap
akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QT = 0,42 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 10,5 küçük kare
Dönüştür
QT = 10,5 × 0,04 s = 0,42 s
Cevap
QT = 0,42 s
Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 0,76 sn).
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal hız = 83 bpm
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Atriyal hız
P–P = 18 küçük kare = 0,72 sn → 1500 ÷ 18 = 83,33 ≈ dakikada 83
Ventriküler hız
R–R = 28 küçük kare = 1,12 sn → 1500 ÷ 28 = 53,57 ≈ dakikada 54
Cevap
atriyal hız = 83 bpm
Cevap
atriyal hız = 83 bpm
Dar kompleksli junctional kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 40–60) üçüncü derece blok.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: IR = 29,3 1000 kişi-yılda
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Kişi-yıl
PY = 520·5 + 70·1 + 560·5 = 5470
İnsidans hızı
IR = 160/5470·1000 = 29,3 1000 kişi-yılda
Cevap
IR = 29,3 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: p′ = 67 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.