pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Dirseğin ön yüzündeki hangi yüzeyel ven venöz kan alma için en sık kullanılır?
ABüyük safen ven
BAksiller ven
CBrakiyal ven
DMedian kubital ven
2.İnsan anatomisiZor
Boyna traksiyon uygulanan zor bir doğumdan sonra bebeğin kolu yanda sarkıyor, içe rotasyonda ve önkol pronasyonda ("garson bahşişi" pozisyonu). Brakiyal pleksusun hangi bölümü yaralanmıştır?
AMedial kord
BÜst trunkus (C5–C6)
CAlt trunkus (C8–T1)
DPosterior kord
3.İnsan fizyolojisiOrta
Kontrolsüz diabetes mellitusta idrarda neden glukoz görülür?
AGlomerül glukoz süzmeyi bırakır
BSüzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
CTübülde glukoz geri emilimi için insülin gerekir
DToplayıcı kanal aktif olarak glukoz salgılar
4.İnsan fizyolojisiZor
Karıncıkların kulakçıklarla aynı anda kasılmamasının ana nedeni nedir?
Aİletim atriyoventriküler düğümde gecikir
BKarıncıkların yalnızca daha uzun bir refrakter dönemi vardır
CPurkinje lifleri yavaş iletir
DSA düğüm her atımda iki kez ateşlenir
5.MikrobiyolojiOrta
Anne sütündeki antikorlar hangi tür bağışıklık sağlar?
ADoğal pasif bağışıklık
BDoğal aktif bağışıklık
CYapay aktif bağışıklık
DYapay pasif bağışıklık
6.MikrobiyolojiZor
Bakterisidal ve bakteriyostatik antibiyotikler arasındaki temel fark nedir?
ABakterisidal ilaçlar yalnızca vücut dışında etki eder
BBakteriyostatik ilaçlar her zaman bakterisidal ilaçlardan daha hızlı etki eder
CBakterisidal ilaçlar yalnızca virüslere, bakteriyostatik ilaçlar bakterilere etki eder
DBakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
7.FarmakolojiOrta
Özellikle gençlerde metoklopramid için hangi advers etki tipiktir?
AAkut distoni gibi ekstrapiramidal hareket bozuklukları
BKuru öksürük
CDüşük kan şekeri
DAğır kabızlık
8.FarmakolojiZor
A patient on lisinopril for hypertension starts taking ibuprofen every day for knee pain. What is the main concern?
AA higher risk of a dry cough than with lisinopril alone
BFaster liver metabolism of lisinopril, so it stops working
CA large fall in blood pressure, with fainting and falls on standing up
DWeaker blood pressure control, kidney injury and high potassium
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 147 mmol/L, glukoz 10,1 mmol/L ve üre 14,9 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1hızlanmış junctional ritim
2atriyal flutter, 2:1 ileti
3sinüs taşikardisi
4supraventriküler taşikardi (SVT)
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ikinci derece AV blok tip II
2birinci derece AV blok
3atriyal fibrilasyon
4ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 320 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 180 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 162b = 52c = 158d = 128
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %85 ve özgüllüğü %83 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %27. Kaç gerçek pozitif sonuç TP beklenir?
N = 10 000p = 27%Se = 85%Sp = 83%
TP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Median kubital ven
Cevap neden bu
Median kubital ven, kubital fossada sefalik ve bazilik venler arasında çaprazlama seyreder. Yüzeyel, geniş ve oldukça sabit olduğundan kolayca girilir.
Cevap
D · Median kubital ven
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Üst trunkus (C5–C6)
Cevap neden bu
Erb felci, üst trunkusun (C5–C6) gerilmesi sonucu gelişir ve deltoid, dış rotatorlar ve bicepsi felç eder. Alt trunkus yaralanması (Klumpke) ise bunun yerine elin küçük kaslarını etkiler.
Cevap
B · Üst trunkus (C5–C6)
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
Cevap neden bu
Proksimal tübüldeki SGLT taşıyıcıları ancak belirli miktarda glukoz geri emebilir. Plazma glukozu yüksek olduğunda süzülen yük bu maksimumu aşar ve fazlası atılır.
Cevap
B · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · İletim atriyoventriküler düğümde gecikir
Cevap neden bu
AV düğüm yavaş iletir (yaklaşık 0,1 s gecikme); böylece kulakçık kasılması, karıncık depolarizasyonu başlamadan dolumu tamamlar.
Cevap
A · İletim atriyoventriküler düğümde gecikir
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Doğal pasif bağışıklık
Cevap neden bu
Anne sütüyle geçen antikorlar (özellikle IgA) doğal yolla kazanılmış pasif bağışıklık sağlar. Bellek hücresi oluşmadığı için kısa ömürlüdür.
Cevap
A · Doğal pasif bağışıklık
6.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
Cevap neden bu
Bakteriyostatik ilaçlar çoğalmayı durdurur, böylece konak savunmaları bakterileri yok edebilir. Savunmaların zayıf veya ulaşmanın zor olduğu endokardit veya nötropeni gibi durumlarda bakterisidal ilaçlar tercih edilir.
Cevap
D · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
7.Farmakoloji
Cevap: A · Akut distoni gibi ekstrapiramidal hareket bozuklukları
Cevap neden bu
Metoklopramid bir dopamin D2 antagonistidir. Bazal ganglionlarda dopaminin bloke edilmesi, genç erişkinlerde daha sık olmak üzere, distoni ve diğer ekstrapiramidal etkilere neden olabilir.
Cevap
A · Akut distoni gibi ekstrapiramidal hareket bozuklukları
8.Farmakoloji
Cevap: D · Weaker blood pressure control, kidney injury and high potassium
Cevap neden bu
NSAIDs block prostaglandins that dilate the afferent arteriole and promote sodium loss. With an ACE inhibitor this can reduce blood pressure control and cause kidney injury and hyperkalaemia, especially if a diuretic is also used.
Cevap
D · Weaker blood pressure control, kidney injury and high potassium
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 319 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·147 + 10,1 + 14,9 = 319 ≈ 319 mOsm/kg
Cevap
Osm = 319 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·15 + 8 = 30,5 → 28,5–32,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 30 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: supraventriküler taşikardi (SVT)
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır. Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).
Beş adım
1. Hız: R–R = 8 küçük kare, 1500 ÷ 8 ≈ dakikada 188.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,32 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor; bu hızda QRS komplekslerinin veya T dalgalarının içinde gizlenmiştir.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında), dolayısıyla ritim karıncıkların üstünden başlıyor.
Yorum
supraventriküler taşikardi (SVT)
Cevap
supraventriküler taşikardi (SVT)
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
2. Ritim: düzenli düzensiz, QRS kompleksleri bir duraklamayla ayrılan gruplar halinde geliyor (grup atımları).
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,96 sn, dakikada 63); her 3 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: 0,16 → 0,28 sn uzuyor, sonra bir P dalgası iletilmiyor.
5. QRS: 0,10 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
Cevap
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 2,52
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 162/158 = 1,025
kontroller: 52/128 = 0,4063
Odds oranı
OR = (162·128)/(52·158) = 2,524 ≈ 2,52
Cevap
OR = 2,52
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: TP = 2295
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.