pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Sol ve sağ beyin yarımkürelerini birbirine bağlayan ana sinir lifi demeti hangisidir?
AKorpus kallozum
BSerebral pedinkül
CForniks
Dİnternal kapsül
2.İnsan anatomisiZor
Bir bıçak yarası omuriliğin sol yarısını T10 düzeyinde kesiyor. Lezyonun altında hangi kayıp örüntüsü beklenir?
AYalnızca sol tarafta tüm duyu ve hareket kaybı
BSağ tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sol tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
CYalnızca her iki tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
DSol tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sağ tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
3.İnsan fizyolojisiOrta
Vagus sinirinin uyarılmasının kalp üzerindeki temel etkisi nedir?
AKalp hızını yavaşlatır
BKalp hızını artırır
CKoroner arterleri daraltır
DVentrikül kasılma gücünü güçlü biçimde artırır
4.İnsan fizyolojisiZor
Uzunluk-gerim ilişkisine göre bir iskelet kası lifi aşırı gerildiğinde neden daha az kuvvet üretir?
AGerildiğinde kasın ATP'si tükenir
BGerildiğinde sarkoplazmik retikulumdan artık kalsiyum salınmaz
CAktin ve miyozin daha az örtüşür, bu yüzden daha az çapraz köprü oluşur
DNöromüsküler kavşak çalışmayı bırakır
5.MikrobiyolojiOrta
Hangi enfeksiyon geniş spektrumlu antibiyotik kullanımının tipik bir komplikasyonudur ve şiddetli ishale yol açar?
AHepatit A
BSalmonella enfeksiyonu
CClostridioides difficile enfeksiyonu
DHelicobacter pylori enfeksiyonu
6.MikrobiyolojiZor
1854'te John Snow Londra'daki bir kolera salgınının kaynağını Broad Street su pompasına kadar izledi. Bu çalışma neden önemlidir?
AKoleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
BDoğrudan ilk kolera aşısına yol açtı
CKoleraya bir virüsün neden olduğunu kanıtladı
DKoleranın "kötü hava" (miazma) ile yayıldığını gösterdi
7.FarmakolojiOrta
A patient wants to stop paroxetine suddenly. What should the nurse explain?
AIt can cause dizziness, "electric shock" feelings and irritability
BStopping suddenly causes the drug to work better for a while
CIt can be stopped at any time, as antidepressants cause no withdrawal effects
During an alteplase infusion for acute ischaemic stroke, the patient develops a sudden severe headache and her level of consciousness falls. What is the nurse's first action?
AGive a bolus of heparin to prevent a new clot
BStop the alteplase infusion and notify the provider urgently
CSlow the infusion to half the rate and recheck in 30 minutes
DGive paracetamol for the headache and continue the infusion
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 137 mmol/L, glukoz 10,6 mmol/L ve üre 6,1 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 137 mmol/Lglukoz 10,6 mmol/Lüre 6,1 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 90 mmHg (12,0 kPa) ve PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1sinüs taşikardisi
2normal sinüs ritmi
3sinüs bradikardisi
4atriyal flutter, 2:1 ileti
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1junctional ritim
2ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
3üçüncü derece (tam) AV blok
4ikinci derece AV blok tip II
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir testin duyarlılığı %62 ve özgüllüğü %90. Pozitif olabilirlik oranını LR+ bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 62%Sp = 90%
LR+ =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %74 ve özgüllüğü %87 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %20. Kaç gerçek pozitif sonuç TP beklenir?
N = 10 000p = 20%Se = 74%Sp = 87%
TP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Korpus kallozum
Cevap neden bu
Korpus kallozum en büyük komissürdür ve iki yarımkürenin karşılık gelen alanlarını bağlar. İnternal kapsül ise bunun yerine yukarı ve aşağı seyreden projeksiyon liflerini taşır.
Cevap
A · Korpus kallozum
2.İnsan anatomisi
Cevap: D · Sol tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sağ tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
Cevap neden bu
Brown-Séquard sendromunda kortikospinal yol ve dorsal kolonlar aynı tarafta kaybolurken, giriş yakınında çaprazlaşan spinotalamik yol karşı tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybına yol açar.
Cevap
D · Sol tarafta güçsüzlük ve propriosepsiyon kaybı, sağ tarafta ağrı ve ısı duyusu kaybı
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Kalp hızını yavaşlatır
Cevap neden bu
Vagus SA ve AV düğümlerindeki muskarinik reseptörlere asetilkolin salarak pacemaker ateşlemesini ve AV iletimini yavaşlatır.
Cevap
A · Kalp hızını yavaşlatır
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Aktin ve miyozin daha az örtüşür, bu yüzden daha az çapraz köprü oluşur
Cevap neden bu
En yüksek kuvvet, filament örtüşmesinin en iyi olduğu optimal bir sarkomer uzunluğunda oluşur. Aşırı germe örtüşmeyi azaltır; çok kısa bir uzunluk ise filamentlerin çarpışmasına yol açar.
Cevap
C · Aktin ve miyozin daha az örtüşür, bu yüzden daha az çapraz köprü oluşur
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Clostridioides difficile enfeksiyonu
Cevap neden bu
Antibiyotikler normal bağırsak bakterilerini öldürür ve toksin üreten C. difficile'nin aşırı çoğalmasına izin verir. Sporları alkollü jelle ölmez, bu yüzden su ve sabunla el yıkamak gerekir.
Cevap
C · Clostridioides difficile enfeksiyonu
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
Cevap neden bu
Snow pompanın çevresindeki vakaları haritalandırdı ve onları pompanın suyuyla ilişkilendirdi. Pompa kolunun sökülmesi, bakteri tanımlanmadan önce bir kaynağı bulup durdurmak için epidemiyolojinin kullanılmasının klasik bir örneğidir.
Cevap
A · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
7.Farmakoloji
Cevap: A · It can cause dizziness, "electric shock" feelings and irritability
Cevap neden bu
Antidepressant discontinuation syndrome is common with short half-life drugs such as paroxetine and venlafaxine. The dose is tapered gradually under supervision.
Cevap
A · It can cause dizziness, "electric shock" feelings and irritability
8.Farmakoloji
Cevap: B · Stop the alteplase infusion and notify the provider urgently
Cevap neden bu
A sudden headache and neurological decline during thrombolysis suggest intracranial haemorrhage. The infusion is stopped at once and the provider is called for urgent assessment and imaging.
Cevap
B · Stop the alteplase infusion and notify the provider urgently
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 291 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·137 + 10,6 + 6,1 = 290,7 ≈ 291 mOsm/kg
Cevap
Osm = 291 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 151,4 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 11 küçük kare, 1500 ÷ 11 ≈ dakikada 136.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,44 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,12 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
sinüs taşikardisi
Cevap
sinüs taşikardisi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 36 küçük kare, 1500 ÷ 36 ≈ dakikada 42.
2. Ritim: R–R düzenli (1,44 sn) ve P–P düzenli (0,84 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 71 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
üçüncü derece (tam) AV blok
Cevap
üçüncü derece (tam) AV blok
Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: LR+ = 6,2
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Pozitif olabilirlik oranı
LR+ = 0,62/(1 − 0,9) = 6,2
Cevap
LR+ = 6,2
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: TP = 1480
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.