pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A 34-year-old has hypertension that is hard to control and a low serum potassium without taking diuretics. Which cause should be considered?
AIron-deficiency anaemia
BPrimary hyperaldosteronism
CEssential hypertension of ageing
DHypothyroidism
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient with end-stage COPD has severe breathlessness at rest despite optimal treatment and wants comfort-focused care. Which measure is recognised to help?
AA low-dose opioid with a hand-held fan and calm positioning
BHigh-flow oxygen at 15 L/min whatever the oxygen saturation is
CStopping all medicines, including inhalers
DEncouraging long walks to build fitness
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Bir inme hastası söylenenleri anlıyor ancak sözcük bulmakta zorlanıyor ve kısa, zorlu tümcelerle konuşuyor. Bu hangi tür afazidir?
AReseptif (Wernicke) afazi
BZayıf yüz kaslarına bağlı dizartri
CHiç anlamanın olmadığı global afazi
DEkspresif (Broca) afazi
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
A patient with trigeminal neuralgia has lost weight and has poor oral hygiene. Which plan is most appropriate?
AEncourage hard, crunchy foods to strengthen the jaw muscles
BTell the patient to stop brushing their teeth completely
CAdvise very hot drinks to relax the facial nerves
DOffer soft, lukewarm food and advise chewing on the unaffected side
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
A patient has taken oral prednisolone daily for many months. Why is this important before surgery?
AThey may need extra steroid cover to prevent an adrenal crisis
BSteroids make the anaesthetic drugs last much longer
CSteroids prevent all wound infections after surgery
DSteroids must always be stopped a full week before any type of surgery
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
Vinkristin için hangi güvenlik kuralı geçerlidir?
AAsla intratekal verilmez; yalnızca IV kullanım için minitorba içinde sağlanır
BKüçük bir vene hızlı IV itme olarak verilmesi en iyisidir
CHekimin tercih ettiği herhangi bir yoldan verilebilir
DGenellikle diğer spinal ilaçlarla birlikte intratekal verilir
7.Klinik hemşirelikOrta
A patient taking a statin reports unexplained muscle pain and weakness. What should the nurse do?
AReassure them that this is a sign the drug is working
BTell them to double the dose
CAdvise more vigorous exercise to work through it
DReport it, as statins can cause muscle damage
8.Klinik hemşirelikZor
A patient starting a DOAC is taught about missed doses. Which statement shows a need for further teaching?
A"I will report any blood in my urine."
B"I will tell other doctors and my dentist I take an anticoagulant."
C"I will take it at the same time each day."
D"If I forget a dose, I'll take two the next day to catch up."
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient with type 2 diabetes starts prednisone each morning. When is the glucose most likely to be highest?
AAt midnight only
BThe glucose will not change
CIn the afternoon and evening
DIn the early morning, before the dose
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient on warfarin with an INR of 3,6 fell and hit their head an hour ago. They now report a worsening headache and drowsiness. What is the priority?
AReport urgently for imaging and possible reversal
BHold warfarin for one dose and observe at home
CEncourage rest in a dark room to settle the pain
DGive acetaminophen (paracetamol) and recheck the INR tomorrow
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
12.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 31 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 31 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
13.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
On day 3 after hip surgery, a patient suddenly becomes short of breath with sharp chest pain and an SpO₂ of 88%. What should the nurse do first?
AGive the next dose of oral analgesia and reassess the patient in an hour
BEncourage the patient to walk to improve the circulation
CMassage the patient’s calves to ease any muscle cramp
DRaise the head of the bed, give oxygen and call for urgent help
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
Hangi hasta hemşirenin önce dikkatini gerektirir?
AIsı paketi isteyen kronik sırt ağrılı hasta
BAniden başlayan “hayatımın en kötü baş ağrısı” diyen ve kan basıncı 170/100 mmHg olan hasta
CUzun süredir hipertansiyonu olan, kan basıncı 158/94 mmHg olan ve belirtisi olmayan hasta
DBilinen migreni olan ve her zamanki gibi baş ağrısı olan hasta
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Primary hyperaldosteronism
Cevap neden bu
Excess aldosterone (for example from an adrenal adenoma, Conn's syndrome) causes sodium retention, hypertension and potassium loss. Young age, resistant hypertension and unexplained hypokalaemia suggest a secondary cause and need investigation.
Cevap
B · Primary hyperaldosteronism
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · A low-dose opioid with a hand-held fan and calm positioning
Cevap neden bu
Low-dose oral opioids can ease refractory breathlessness in advanced disease. A fan blowing air across the face, upright positioning, breathing techniques and anxiety management also help. Oxygen is used only if it relieves symptoms or corrects hypoxaemia.
Cevap
A · A low-dose opioid with a hand-held fan and calm positioning
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: D · Ekspresif (Broca) afazi
Cevap neden bu
Frontal loptaki Broca alanı hasarından kaynaklanan ekspresif afazi, anlamanın göreceli korunduğu akıcı olmayan, zorlu konuşmaya yol açar. Reseptif afazi akıcı ama anlamsız konuşmaya ve zayıf kavramaya yol açar. Dizartri, dilin sağlam olduğu motor bir konuşma sorunudur.
Cevap
D · Ekspresif (Broca) afazi
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: D · Offer soft, lukewarm food and advise chewing on the unaffected side
Cevap neden bu
Patients may avoid eating and brushing their teeth because these trigger attacks. Soft, lukewarm food, chewing on the unaffected side, gentle oral care and effective drug treatment help maintain nutrition and hygiene.
Cevap
D · Offer soft, lukewarm food and advise chewing on the unaffected side
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: A · They may need extra steroid cover to prevent an adrenal crisis
Cevap neden bu
Long-term steroids suppress the adrenal glands, so they cannot raise cortisol in response to surgical stress. Extra steroid cover may be prescribed, and steroids are not stopped suddenly. Healing may also be slower.
Cevap
A · They may need extra steroid cover to prevent an adrenal crisis
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: A · Asla intratekal verilmez; yalnızca IV kullanım için minitorba içinde sağlanır
Cevap neden bu
İntratekal vinkristin hemen her zaman ölümcüldür. Yanlış yol hatalarını önlemek için IV kullanım amacıyla minitorba içinde seyreltilir, “yalnızca damar içi kullanım içindir, diğer yollardan verilirse ölümcüldür” diye etiketlenir ve intratekal ilaçlardan ayrı tutulur.
Cevap
A · Asla intratekal verilmez; yalnızca IV kullanım için minitorba içinde sağlanır
7.Klinik hemşirelik
Cevap: D · Report it, as statins can cause muscle damage
Cevap neden bu
Statins can cause myopathy and, rarely, rhabdomyolysis. Unexplained muscle symptoms should be reported so creatine kinase can be checked and the drug reviewed.
Cevap
D · Report it, as statins can cause muscle damage
8.Klinik hemşirelik
Cevap: D · "If I forget a dose, I'll take two the next day to catch up."
Cevap neden bu
Doubling up on an anticoagulant increases the bleeding risk. Patients follow the specific missed-dose advice for their drug and never take a double dose.
Cevap
D · "If I forget a dose, I'll take two the next day to catch up."
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · In the afternoon and evening
Cevap neden bu
A morning dose of prednisone raises glucose mainly in the afternoon and evening, with a smaller effect overnight. Glucose monitoring and insulin plans often target these times, and doses are adjusted when the steroid is tapered.Kontrol edilen kaynak:Blood Glucose Test · MedlinePlus (NIH) (2024)
Cevap
C · In the afternoon and evening
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · Report urgently for imaging and possible reversal
Cevap neden bu
A head injury in an anticoagulated patient, with worsening headache and drowsiness, suggests intracranial bleeding. The provider is told at once, neurological checks are done often, urgent imaging is arranged, and warfarin reversal (vitamin K and a prothrombin complex concentrate) may be prescribed.Kontrol edilen kaynak:Taking warfarin (Coumadin, Jantoven) - what to ask your doctor · MedlinePlus (NIH) (2025); Prothrombin Time Test and INR (PT/INR) · MedlinePlus (NIH) (2024)
Cevap
A · Report urgently for imaging and possible reversal
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
menzil: 21–25 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 23 mmHg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 42,7 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·31 + 21 = 42,7 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 42,7 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,38 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 9,5 × 0,04 = 0,38 s
RR = 25 × 0,04 = 1,00 s
Bazett formülü
QTc = 0,38/√1,00 = 0,38/1 = 0,38 s
Cevap
QTc = 0,38 s
Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (380 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: oran
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 28 küçük kare, 1500 ÷ 28 ≈ dakikada 54.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,12 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,20 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
oran → sinüs bradikardisi
Cevap
oran
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Raise the head of the bed, give oxygen and call for urgent help
Cevap neden bu
Sudden breathlessness and chest pain after surgery suggest a pulmonary embolism. The nurse supports breathing with positioning and oxygen and escalates at once; walking or leg massage could make things worse.
Cevap
D · Raise the head of the bed, give oxygen and call for urgent help
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: B · Aniden başlayan “hayatımın en kötü baş ağrısı” diyen ve kan basıncı 170/100 mmHg olan hasta
Cevap neden bu
Ani, şiddetli “gök gürültüsü” baş ağrısı subaraknoid kanama gibi beyinde bir kanamayı gösterebilir ve bir acildir. Diğer hastaların bilinen, stabil sorunları vardır ve öykülerine uyar.
Cevap
B · Aniden başlayan “hayatımın en kötü baş ağrısı” diyen ve kan basıncı 170/100 mmHg olan hasta