pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Periferik arter hastalığı olan bir hastanın geceleri bacak ağrısı vardır. Hangi pozisyon bunu hafifletebilir?
ABacakları yastıklarla kalp seviyesinin üzerine kaldırmak
BBacakları kompresyon bandajlarıyla sarmak
CAyaklara doğrudan sıcak su torbası uygulamak
DBacakları yatağın kenarından aşağı sarkıtmak
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
NSTEMI sonrası koroner stent takılan bir hasta neden iki antiagregan ilaç aldığını soruyor. Hangi yanıt en doğrudur?
Aİki yol bloke edilir, stent korunur, ancak kanama riski artar
Bİkinci ilaç mide mukozasını aspirinden korur
Cİkinci ilaç ilk kalp krizine yol açan pıhtıyı çözer
Dİki ilaç kolesterolü düşürür, böylece yeni tıkanıklıklar oluşamaz
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
An 85-year-old care home resident becomes newly confused and is falling more often. A UTI is one possibility. Why?
AUrinary infections always cause a high fever in older adults
BA UTI cannot occur in people over 80
COlder adults often show infection as confusion
DConfusion is the only symptom of a UTI at any age
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
The nurse has four patients. Which one needs to be seen first?
AA patient with hypothyroidism asking when to take levothyroxine
BA patient on insulin for DKA whose potassium is now 2,9 mmol/L
CA patient with stable CKD waiting for a renal diet review
DA patient with Parkinson's disease whose next dose is due in two hours
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Which liver function test pattern suggests bile duct obstruction?
AVery high ALT with a normal bilirubin only
BA low albumin with all other results normal
CNormal bilirubin with a low ALP and low GGT
DHigh bilirubin with a markedly raised ALP and GGT
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
Bağırsak tıkanıklığı olan bir hastada (artık kolik şeklinde olmayan) sürekli şiddetli ağrı, ateş, 120/dk kalp hızı ve sert, hassas bir karın gelişiyor. Bu neyi düşündürür?
AYalnızca düzenli basit analjezi gerektiren normal gidiş
BBağırsak hareket etmeye başladığı için tıkanıklık gerilemektedir
CUyarıcı bir laksatifle tedavi edilmesi gereken kabızlık
DAcil cerrahi değerlendirme gerektiren strangülasyon veya perforasyon
7.Klinik hemşirelikOrta
IV infüzyon sırasında kanül çevresi şişiyor, soğuk ve soluk hâle geliyor ve infüzyon yavaşlıyor. Olası durum nedir?
ADolaşımın sıvı yüklenmesi
BHava embolisi
CSıvının çevre dokuya infiltrasyonu
DToplardamar duvarının bakteriyel enfeksiyonunun yol açtığı flebit
8.Klinik hemşirelikZor
Which nursing measure helps reduce raised intracranial pressure?
ALying the patient flat with the neck flexed forward on two pillows
BRaising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
CTilting the patient head-down
DFrequent suctioning and encouraging strong coughing
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
İki gündür kusan bir hastanın BUN'u 32 mg/dL'dir (üre 11,4 mmol/L) ve kreatinini normaldir. En olası neden nedir?
AKaraciğer yetmezliği
BDehidratasyon
CDüşük proteinli diyet
DAşırı hidrasyon
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient on long-term amiodarone has fatigue and weight gain. TSH is 11 mIU/L and the free T4 is low. What is the most likely explanation?
AAmiodarone-induced hyperthyroidism
BAmiodarone-induced hypothyroidism
CA normal response to amiodarone needing no action
DSecondary hypothyroidism from pituitary failure
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1PVK’lı sinüs ritmi
2sinüs aritmisi
3atriyal fibrilasyon
4normal sinüs ritmi
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1pace’li ritim, yakalama kaybı
2çift odacıklı (AV) pace’li ritim
3üçüncü derece (tam) AV blok
4idioventriküler ritim
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
Tiroid ameliyatından dört saat sonra hemşire hangi hasta bulgusuna önce müdahale etmelidir?
ABoyun pansumanında görülen az miktarda seröz drenaj
Bİçmek için oturma isteği
Cİnsizyonda 4/10 ağrı
DGiderek kısılan ses ve yeni gürültülü solunum
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
Bir acil serviste hangi hasta doğrudan bir tedavi odasına gitmelidir?
A20 dakikadır göğüs basıncı, terleme ve bulantısı olan 60 yaşındaki hasta
BTekrarlayan reçete isteyen 45 yaşındaki hasta
CBileği burkulmuş ve yaşam bulguları normal olan 25 yaşındaki hasta
Dİki gündür boğaz ağrısı ve ateşi 38,0 °C olan 30 yaşındaki hasta
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Bacakları yatağın kenarından aşağı sarkıtmak
Cevap neden bu
İskemik istirahat ağrısı çoğu zaman bacakların aşağı sarkıtılmasıyla rahatlar; bu, yerçekimiyle arteriyel akımı iyileştirir. Yükseltme iskemiyi kötüleştirir. Belirgin arteriyel hastalıkta kompresyon kontrendikedir ve doğrudan ısı, duyusuz, iskemik cildi yakabilir.
Cevap
D · Bacakları yatağın kenarından aşağı sarkıtmak
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · İki yol bloke edilir, stent korunur, ancak kanama riski artar
Cevap neden bu
Çift antiagregan tedavi (aspirin artı klopidogrel, tikagrelor veya prasugrel gibi bir P2Y₁₂ inhibitörü) tekrarlayan olayları ve stent trombozunu azaltır, genellikle 12 aya kadar sürer. Kanama riskini artırır ve özellikle stentten sonra kardiyoloji önerisi olmadan erken bırakılmamalıdır.
Cevap
A · İki yol bloke edilir, stent korunur, ancak kanama riski artar
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: C · Older adults often show infection as confusion
Cevap neden bu
In older adults, infections such as UTI may present with delirium, falls or reduced mobility rather than dysuria or fever. Other causes of delirium must also be considered, and urine tests alone can mislead.
Cevap
C · Older adults often show infection as confusion
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · A patient on insulin for DKA whose potassium is now 2,9 mmol/L
Cevap neden bu
Insulin drives potassium into cells, and a potassium of 2,9 mmol/L during DKA treatment can cause life-threatening arrhythmias. The insulin rate and potassium replacement need urgent review under the protocol. The other patients are stable.
Cevap
B · A patient on insulin for DKA whose potassium is now 2,9 mmol/L
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: D · High bilirubin with a markedly raised ALP and GGT
Cevap neden bu
Cholestasis raises alkaline phosphatase and gamma-GT, with conjugated bilirubin. Hepatocellular injury, such as hepatitis, mainly raises ALT and AST.
Cevap
D · High bilirubin with a markedly raised ALP and GGT
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: D · Acil cerrahi değerlendirme gerektiren strangülasyon veya perforasyon
Cevap neden bu
Koliklerden sürekli ağrıya geçiş, ateş, taşikardi, peritonizm veya yüksek laktatla birlikte, iskemiyi (strangülasyon) veya perforasyonu düşündürür. Bu cerrahi bir acildir. Mekanik tıkanıklıkta laksatifler kontrendikedir.
Cevap
D · Acil cerrahi değerlendirme gerektiren strangülasyon veya perforasyon
7.Klinik hemşirelik
Cevap: C · Sıvının çevre dokuya infiltrasyonu
Cevap neden bu
İnfiltrasyon soğuk, şiş, soluk cilde neden olur. İnfüzyonu durdurun ve kanülü çıkarın. Sıvı vezikan ise bu ekstravazasyondur ve özel yönetim gerektirir.
Cevap
C · Sıvının çevre dokuya infiltrasyonu
8.Klinik hemşirelik
Cevap: B · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
Cevap neden bu
Head elevation and a midline neck position help venous drainage from the brain. Neck flexion, tight tube ties, coughing, straining and unnecessary suctioning can all raise intracranial pressure.
Cevap
B · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: B · Dehidratasyon
Cevap neden bu
Vücutta sıvı eksikliği olduğunda böbrekler daha fazla üre geri emer; bu yüzden BUN, kreatininle orantısız yükselir (BUN/kreatinin oranı 20:1'in üzerindedir). Karaciğer yetmezliği ve düşük proteinli diyet BUN'u düşürür.Kontrol edilen kaynak:BUN (Blood Urea Nitrogen) · MedlinePlus (NIH) (2024)
Cevap
B · Dehidratasyon
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: B · Amiodarone-induced hypothyroidism
Cevap neden bu
Amiodarone is rich in iodine and can cause either hypothyroidism or hyperthyroidism. A high TSH with a low free T4 shows primary hypothyroidism, so thyroid function is monitored before and during therapy; liver tests are monitored too.Kontrol edilen kaynak:Hypothyroidism · MedlinePlus (NIH) (2024)
Cevap
B · Amiodarone-induced hypothyroidism
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 26,8 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|48 − 40| = 8 mmHg → 0,8 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·0,8 = 26,8 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 26,8 mmol/L
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 51,98 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz, R–R 0,80 ile 1,08 sn arasında, giderek uzuyor ve kısalıyor.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
sinüs aritmisi
Cevap
sinüs aritmisi
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,88 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,16 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).
Yorum
pace’li ritim, yakalama kaybı
Cevap
pace’li ritim, yakalama kaybı
Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Giderek kısılan ses ve yeni gürültülü solunum
Cevap neden bu
Artan ses kısıklığı ve gürültülü solunum, hava yolunu etkileyen şişliği, kanamayı veya sinir hasarını gösterebilir. Bu hemen değerlendirilmeli ve üst basamağa bildirilmelidir. Hafif ağrı ve az miktarda seröz drenaj beklenen bulgulardır.
Cevap
D · Giderek kısılan ses ve yeni gürültülü solunum
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: A · 20 dakikadır göğüs basıncı, terleme ve bulantısı olan 60 yaşındaki hasta
Cevap neden bu
Terleme ve bulantıyla birlikte göğüs basıncı kalp krizi olabilir; bu yüzden hastanın dakikalar içinde EKG’ye ihtiyacı vardır. Diğer hastalar stabildir ve güvenle bekleyebilir.
Cevap
A · 20 dakikadır göğüs basıncı, terleme ve bulantısı olan 60 yaşındaki hasta