pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
How do clopidogrel and ticagrelor work?
AThey dissolve fibrin in existing clots
BThey block the platelet ADP (P2Y12) receptor
CThey inhibit the vitamin K-dependent clotting factors in the liver
DThey directly inhibit thrombin in the plasma
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A 25-year-old non-smoker has wheeze and cough that come and go, worse at night and after exercise. Spirometry improves markedly after a bronchodilator. Which diagnosis is most likely?
ACOPD
BHeart failure
CAsthma
DIdiopathic pulmonary fibrosis
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Hangi idrar bulgusu diabetes insipidusu SIADH'den en iyi ayırır?
ADI'de konsantre idrar, SIADH'de seyrelmiş idrar vardır
BDI'de seyrelmiş idrar, SIADH'de konsantre idrar vardır
CHer iki durumda da çok konsantre idrar vardır
DDI'de idrarda glukoz, SIADH'de protein vardır
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
A student has fever, a severe headache, a spreading non-blanching rash and a BP of 85/50 mmHg. A lumbar puncture is planned. What is the priority?
AWait until after the lumbar puncture before giving antibiotics
BGive IV antibiotics at once and start sepsis treatment
CArrange a CT scan of the head before any treatment
DGive paracetamol (acetaminophen) and recheck observations in an hour
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
After a spinal anaesthetic, which nursing check is particularly important?
AReturn of leg sensation and movement, and passing urine
BPupil reaction every five minutes for the next full day
CPeak flow before and after each meal
DBlood glucose every 15 minutes overnight
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
A bag of parenteral nutrition runs out and the next one will not arrive for several hours. Which risk should the nurse anticipate?
AAcute urinary retention
BRebound hypoglycaemia
CSevere hyperkalaemia
DRaised intracranial pressure
7.Klinik hemşirelikOrta
A rising serum creatinine most often indicates:
AImproved liver function
BReduced kidney function
CIncreased muscle strength
DDehydration of the skin only
8.Klinik hemşirelikZor
Why should "units" never be abbreviated to "U" or "IU" on an insulin prescription?
APharmacists cannot dispense insulin written that way
BIt changes the type of insulin given
CThe letters can be misread as a zero, causing a tenfold overdose
DThe abbreviation is only allowed on prescriptions for children
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient has had severe watery diarrhea for 4 days. Which laboratory pattern would the nurse expect?
ALow potassium and low bicarbonate
BHigh potassium and high bicarbonate
CLow glucose and high magnesium
DHigh sodium and high calcium
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient stopped long-term prednisone suddenly a week ago. Now: blood pressure 78/46 mm Hg, sodium 128 mEq/L, potassium 4,6 mEq/L, glucose 58 mg/dL (3,2 mmol/L). Which condition is most likely?
ACushing syndrome from steroid excess
BPrimary hyperaldosteronism (Conn syndrome)
CAcute adrenal insufficiency (adrenal crisis)
DSyndrome of inappropriate ADH (SIADH)
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,28, PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa), HCO₃⁻ 30 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,28PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
13.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1normal sinüs ritmi
2atriyal flutter, 3:1 ileti
3atriyal fibrilasyon
4atriyal flutter, 2:1 ileti
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
Bir hemşire aynı anda dört hasta çağrı ışığı alıyor. Hemşire önce hangi hastaya gider?
ABakım sıvısı poşeti bittiği için IV pompası alarm veren hasta
B“Nefes alamıyorum” diyen hasta
CDoktorun saat kaçta geleceğini soran hasta
D4/10 ağrı için ağrı kesici isteyen hasta
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
Sürekli tüple beslenme sırasında bir hasta aniden öksürmeye başlıyor, nefes darlığı çekiyor ve SpO₂ düşüyor. Hemşirenin ilk eylemi nedir?
ABeslenmeyi durdurmak, hastayı dik oturtmak ve solunumu değerlendirmek
BDaha çabuk bitmesi için beslenme hızını artırmak
CDinlenmesi için hastayı düz yatırmak
DTüpü 50 mL suyla yıkamak, sonra beslenmeye eskisi gibi devam etmek
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · They block the platelet ADP (P2Y12) receptor
Cevap neden bu
Clopidogrel, prasugrel and ticagrelor block the P2Y12 ADP receptor on platelets, reducing aggregation. With aspirin, they form dual antiplatelet therapy after acute coronary syndromes and stents. Warfarin inhibits vitamin K-dependent factors; dabigatran inhibits thrombin.
Cevap
B · They block the platelet ADP (P2Y12) receptor
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Asthma
Cevap neden bu
Asthma typically causes variable symptoms with reversible airflow obstruction. COPD usually affects older people with a smoking history and causes persistent, poorly reversible obstruction. Fibrosis gives a restrictive pattern.
Cevap
C · Asthma
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · DI'de seyrelmiş idrar, SIADH'de konsantre idrar vardır
Cevap neden bu
DI'de ADH etkisinin eksikliği, yüksek serum sodyumuyla birlikte büyük hacimlerde seyrelmiş idrara (dansite çoğunlukla 1,005'in altında) yol açar. SIADH'de fazla ADH, düşük idrar çıkışına, konsantre idrara ve düşük serum sodyumuna yol açar.
Cevap
B · DI'de seyrelmiş idrar, SIADH'de konsantre idrar vardır
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · Give IV antibiotics at once and start sepsis treatment
Cevap neden bu
Meningococcal septicaemia can kill within hours. Antibiotics must not be delayed for a lumbar puncture or scan. Fluids and other sepsis care are started, and a lumbar puncture is often unsafe in a shocked patient.
Cevap
B · Give IV antibiotics at once and start sepsis treatment
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: A · Return of leg sensation and movement, and passing urine
Cevap neden bu
The nurse monitors the level of the block, recovery of leg movement and sensation, BP and bladder function. Urinary retention is common, and early mobilisation is only safe once motor function returns.
Cevap
A · Return of leg sensation and movement, and passing urine
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: B · Rebound hypoglycaemia
Cevap neden bu
Stopping PN suddenly can cause hypoglycaemia because insulin levels stay high for a while. Glucose is monitored, and a glucose infusion may be given according to local policy.
Cevap
B · Rebound hypoglycaemia
7.Klinik hemşirelik
Cevap: B · Reduced kidney function
Cevap neden bu
Creatinine is a muscle waste product filtered by the kidneys. A rise shows the glomerular filtration rate is falling, as in acute kidney injury.
Cevap
B · Reduced kidney function
8.Klinik hemşirelik
Cevap: C · The letters can be misread as a zero, causing a tenfold overdose
Cevap neden bu
"U" can be misread as 0, so "10U" might be read as 100, and "IU" can be mistaken for "IV" or "10". Writing "units" in full is a standard safety rule (ISMP), because insulin errors can cause severe hypoglycaemia.
Cevap
C · The letters can be misread as a zero, causing a tenfold overdose
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · Low potassium and low bicarbonate
Cevap neden bu
Lower gut fluid contains potassium and bicarbonate, so severe diarrhea causes hypokalemia and a normal anion gap (hyperchloremic) metabolic acidosis, plus dehydration. Vomiting, in contrast, causes metabolic alkalosis.Kontrol edilen kaynak:Potassium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024); Metabolic acidosis · MedlinePlus (NIH) (2025)
Cevap
A · Low potassium and low bicarbonate
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · Acute adrenal insufficiency (adrenal crisis)
Cevap neden bu
Long-term glucocorticoids suppress the body's own cortisol production; stopping them suddenly can cause adrenal crisis. Lack of cortisol causes hypotension, hyponatremia and hypoglycemia. Aldosterone is usually still made, so potassium is often normal; high potassium suggests primary adrenal failure. Treatment is IV hydrocortisone and fluids as prescribed.
Cevap
C · Acute adrenal insufficiency (adrenal crisis)
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 15,5 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|23 − 40| = 17 mmHg → 1,7 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 5·1,7 = 15,5 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 15,5 mmol/L
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik üzerine akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·2,6 = 26,6 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,6 = 33,1 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 30 mmol/L → kronik üzerine akut
Cevap
kronik üzerine akut
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal flutter, 2:1 ileti
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 10 küçük kare, 1500 ÷ 10 ≈ dakikada 150.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,40 sn.
3. P dalgaları: yok; her 0,20 sn’de bir (300/dk) düzenli testere dişi flutter dalgaları var, her QRS için 2.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal flutter, 2:1 ileti
Cevap
atriyal flutter, 2:1 ileti
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: PR aralığı
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 21 küçük kare, 1500 ÷ 21 ≈ dakikada 71.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,84 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,30 sn, sabit, 0,20 sn’den uzun.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
PR aralığı → birinci derece AV blok
Cevap
PR aralığı
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: B · “Nefes alamıyorum” diyen hasta
Cevap neden bu
Yeni solunum güçlüğü yaşamı tehdit edebilir ve önce değerlendirme gerektirir. Biten bir bakım sıvısı poşeti, orta ağrı ve bir soru sonra ele alınabilir.
Cevap
B · “Nefes alamıyorum” diyen hasta
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: A · Beslenmeyi durdurmak, hastayı dik oturtmak ve solunumu değerlendirmek
Cevap neden bu
Tüple beslenme sırasında öksürük, nefes darlığı ve düşen satürasyon aspirasyonu veya yerinden çıkmış bir tüpü düşündürür. Beslenme hemen durdurulur, hasta dik oturtulur, hava yolu ve solunum değerlendirilir, gerektiğinde aspirasyon ve oksijen kullanılır ve sağlık profesyoneline haber verilir. Beslenme yeniden başlamadan önce tüpün konumu kontrol edilir.
Cevap
A · Beslenmeyi durdurmak, hastayı dik oturtmak ve solunumu değerlendirmek