pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient in cardiac rehabilitation asks how hard to exercise. Which simple guide is commonly taught?
AExercise so they are a little breathless but can still talk
BExercise until chest pain starts, then stop
CExercise until they are too breathless to speak at all
DExercise only until the heart rate rises even slightly
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A frightened young woman is breathing fast and has tingling fingers. Her blood gas shows pH 7,50 and a low PaCO₂. SpO₂ is 99% on air. What does this show?
AMetabolic alkalosis from vomiting
BMetabolic acidosis from kidney failure
CRespiratory acidosis from hypoventilation
DRespiratory alkalosis from hyperventilation
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Hipertiroidi nedeniyle karbimazol kullanan bir hasta boğaz ağrısı ve ateş bildiriyor. Hemşire ne yapmalıdır?
AAgranülositozu aramak için acil tam kan sayımı ayarlamalıdır
Bİlacın ciddi kan yan etkisi olmadığı için hastayı rahatlatmalıdır
CTiroidi daha hızlı kontrol altına almak için dozu ikiye katlamalıdır
DTuzlu suyla gargara önermeli ve ilaca bir hafta daha devam etmelidir
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
The nurse has four renal patients. Which one needs to be seen first?
AA patient with mild itching from uraemia who wants a cream
BA patient with a potassium of 6,8 mmol/L who reports palpitations
CA patient with a creatinine slightly above their usual level
DA patient with CKD asking about their phosphate binder
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Which early symptoms suggest local anaesthetic systemic toxicity?
AA red rash only at the injection site, with no other symptoms
BMild itching of the feet the next day
CIncreased hunger and thirst over several hours, with a dry mouth
DTingling around the mouth, a metallic taste and tinnitus
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
A patient with diabetes has a foot ulcer. A sterile probe touches bone at the base of the ulcer. What should the nurse suspect?
AOsteomyelitis
BA healing category 1 ulcer
CVenous insufficiency
DSimple dry skin
7.Klinik hemşirelikOrta
Why is blood pressure monitored closely in a patient with an epidural infusion?
AThe epidural pump uses the blood pressure to set the rate
BEpidurals always cause severe hypertension that needs regular treatment
CBlood pressure readings show whether the catheter is infected
DThe local anaesthetic can block sympathetic nerves and cause hypotension
8.Klinik hemşirelikZor
During CPR for asystole, when should adrenaline (epinephrine) be given according to standard adult guidelines?
AOnly after three shocks have been delivered by the defibrillator
BNever, because asystole is not treated with drugs
CAs soon as IV or IO access is obtained, then every 3–5 minutes
DOnly once the patient has a pulse again
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient on carbamazepine becomes confused and has a headache. Which laboratory result would most likely explain this?
AA low serum magnesium
BA high serum calcium
CA low serum sodium
DA high serum potassium
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
Which set of results best shows that diabetic ketoacidosis is resolving?
AA closing anion gap with a rising bicarbonate and pH
BA falling glucose with a falling serum bicarbonate
CA rising potassium with a falling bicarbonate
DA falling glucose with a still widening anion gap
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,43, PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa) ve HCO₃⁻ 16 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
A patient with asthma uses a peak flow meter. A reading below 50% of personal best is in the red zone. Which statement shows correct understanding?
A“I will use my reliever inhaler and get emergency help straight away.”
B“I will stop all my inhalers until the reading is back up.”
C“I will go for a short run to open up my lungs.”
D“I will wait until tomorrow morning to see if the reading gets better on its own.”
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
After a head injury, a patient passes large amounts of very dilute urine, is thirsty and has a rising serum sodium. Which condition is most likely?
ASIADH
BDiabetic ketoacidosis
CAcute kidney injury with oliguria
DDiabetes insipidus
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Exercise so they are a little breathless but can still talk
Cevap neden bu
Moderate-intensity exercise makes the patient slightly breathless but able to hold a conversation. Programmes start gently and progress. Patients stop and seek help if they get chest pain, severe breathlessness or dizziness.
Cevap
A · Exercise so they are a little breathless but can still talk
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Respiratory alkalosis from hyperventilation
Cevap neden bu
Hyperventilation blows off CO₂, causing respiratory alkalosis. The alkalosis lowers ionised calcium, causing tingling and carpopedal spasm. Normal oxygen saturation is reassuring, but organic causes such as PE, asthma or diabetic ketoacidosis must still be excluded.
Cevap
D · Respiratory alkalosis from hyperventilation
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: A · Agranülositozu aramak için acil tam kan sayımı ayarlamalıdır
Cevap neden bu
Tiyonamidler (karbimazol, metimazol, propiltiourasil) nadir ancak yaşamı tehdit eden nötrofil düşüşü olan agranülositoza yol açabilir. Hastalara boğaz ağrısı, ateş veya ağız yaralarını hemen bildirmeleri öğretilir ve acil kan sayımı yapılır; nötrofiller düşükse ilaç kesilir.
Cevap
A · Agranülositozu aramak için acil tam kan sayımı ayarlamalıdır
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · A patient with a potassium of 6,8 mmol/L who reports palpitations
Cevap neden bu
Severe hyperkalaemia with palpitations may lead to life-threatening arrhythmias and needs an urgent ECG, cardiac monitoring and treatment. The other problems are stable or less urgent.
Cevap
B · A patient with a potassium of 6,8 mmol/L who reports palpitations
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: D · Tingling around the mouth, a metallic taste and tinnitus
Cevap neden bu
High blood levels of local anaesthetic first cause CNS symptoms such as perioral tingling, metallic taste, tinnitus, light-headedness and confusion, then seizures and arrhythmias. The injection is stopped and help is called at once.
Cevap
D · Tingling around the mouth, a metallic taste and tinnitus
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: A · Osteomyelitis
Cevap neden bu
A positive probe-to-bone test in a diabetic foot ulcer strongly suggests osteomyelitis. Imaging, bone samples, prolonged antibiotics and specialist foot team care are usually needed.
Cevap
A · Osteomyelitis
7.Klinik hemşirelik
Cevap: D · The local anaesthetic can block sympathetic nerves and cause hypotension
Cevap neden bu
Epidural local anaesthetic can cause vasodilation and hypotension. Nurses also monitor sedation, respiratory rate, block height, motor function and the catheter site.
Cevap
D · The local anaesthetic can block sympathetic nerves and cause hypotension
8.Klinik hemşirelik
Cevap: C · As soon as IV or IO access is obtained, then every 3–5 minutes
Cevap neden bu
In non-shockable rhythms, adrenaline is given as soon as possible and repeated every 3–5 minutes while CPR continues. In shockable rhythms it is given after the third shock in UK/European guidelines (after the second shock in AHA guidelines).
Cevap
C · As soon as IV or IO access is obtained, then every 3–5 minutes
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · A low serum sodium
Cevap neden bu
Carbamazepine (and oxcarbazepine) can cause hyponatremia by increasing the effect of ADH, which can cause confusion, headache and seizures. The drug can also cause serious blood disorders, so the CBC is monitored.Kontrol edilen kaynak:Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone Secretion · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023); Carbamazepine · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)
Cevap
C · A low serum sodium
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · A closing anion gap with a rising bicarbonate and pH
Cevap neden bu
DKA has resolved when the ketoacidosis has cleared: ketones fall, the anion gap normalizes, bicarbonate rises and the pH returns towards normal. Glucose alone is a poor guide, because it falls earlier.
Cevap
A · A closing anion gap with a rising bicarbonate and pH
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,43: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 25 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 16 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 23 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,528 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 11,5 × 0,04 = 0,46 s
RR = 19 × 0,04 = 0,76 s
Bazett formülü
QTc = 0,46/√0,76 = 0,46/0,8718 = 0,528 s
Cevap
QTc = 0,528 s
0,50 sn’nin üzeri: belirgin uzamış. (528 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: oran
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 32 küçük kare, 1500 ÷ 32 ≈ dakikada 47.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,28 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,10 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
oran → sinüs bradikardisi
Cevap
oran
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: A · “I will use my reliever inhaler and get emergency help straight away.”
Cevap neden bu
A red-zone reading means a severe flare. The patient uses their quick-relief inhaler as in their action plan and seeks emergency care at once.
Cevap
A · “I will use my reliever inhaler and get emergency help straight away.”
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Diabetes insipidus
Cevap neden bu
Damage to the pituitary or hypothalamus can stop the release of antidiuretic hormone, causing diabetes insipidus. The patient loses water, so urine is dilute and sodium rises; SIADH causes the opposite.