pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which position is usually best for the legs of a patient with chronic venous insufficiency and ankle swelling?
ACrossed at the knees while sitting
BRaised above the level of the heart when resting
CHanging down over the side of the bed
DKept still in a standing position for long periods
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Hours after surgery to restore blood flow to an ischaemic leg, the patient has severe calf pain that is worse when the toes are moved passively, and the calf feels tense. What should the nurse suspect?
ACompartment syndrome from reperfusion swelling
BA superficial thrombophlebitis of the long saphenous vein
CCramp from lying still in bed
DExpected postoperative pain from the leg wound
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
A patient has radioactive iodine treatment for hyperthyroidism. Which advice is correct?
ALimit close contact with children and pregnant women for a time
BThere are no precautions, because the dose is tiny
CStay in strict isolation in hospital for several months
DStart breastfeeding again the next day
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
Santral diabetes insipidusu olan bir hasta desmopressin başlıyor. Hemşire hangi komplikasyon açısından izlem yapmalıdır?
AAğır ishal
BHiperglisemi
CHiponatremi
DHiperkalemi
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
How are skin staples usually removed from a healed incision?
AOnly the staples at each end, leaving the others for good
BAll staples at once by pulling each one straight up from the skin
CAlternate staples first, then the rest if the wound holds
DThe staples are left in permanently under the skin
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
A patient finds daily wound dressing changes very painful. What is the most effective nursing approach?
AAvoid analgesia so the patient can report any problems during the change
BGive analgesia timed so it works during the dressing change
CDo the dressing quickly and give analgesia afterwards
DChange the dressing less often than the plan says
7.Klinik hemşirelikOrta
HbA1c neyi ölçer?
Aİdrardaki keton miktarını
BYaklaşık son iki-üç aydaki ortalama kan şekerini
CYemekten sonraki insülin düzeylerini
DTest anındaki kan şekerini
8.Klinik hemşirelikZor
Why must blood samples for a cross-match be labelled at the bedside immediately after they are taken?
ATo keep the sample warm so the cells do not break down in transit
BTo speed up the laboratory's computer system and reduce the waiting time
CTo let the patient sign the label
DTo prevent "wrong blood in tube" errors that can cause fatal reactions
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
When should the nurse check the glucose before giving a mealtime dose of rapid-acting insulin (such as lispro)?
ATwo hours after the meal, then giving the insulin dose
BAt bedtime only, then giving the mealtime insulin overnight
CJust before the meal, giving insulin when the food is ready
DOnly once a day, then giving the same dose before every meal
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient has sudden episodes of severe headache, sweating, palpitations and very high blood pressure. Which test is most useful to look for the cause?
APlasma free metanephrines
BFasting lipid profile
CSerum calcium only
DSerum TSH and free T4
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 150 mmol/L, glukoz 24,7 mmol/L ve üre 9,4 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
A nurse sees a nursing assistant leave a confused patient’s bed in the highest position after care. What should the nurse do?
AAsk the family to lower the bed when they next visit
BLeave it because the patient is asleep
CWrite it in the assistant’s yearly review only
DLower the bed now and remind the assistant why it matters
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
A patient with untreated hyperthyroidism has surgery and develops a temperature of 40 °C, a heart rate of 160/min and severe agitation. What is most likely happening?
AA normal reaction to pain
BMyxedema coma
CThyroid storm
DOpioid withdrawal
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Raised above the level of the heart when resting
Cevap neden bu
Elevating the legs above heart level reduces venous pressure and oedema. Compression therapy, walking and avoiding long periods of standing also help. By contrast, patients with arterial disease often find that lowering the legs eases pain.
Cevap
B · Raised above the level of the heart when resting
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Compartment syndrome from reperfusion swelling
Cevap neden bu
When blood flow returns to ischaemic muscle, swelling can raise pressure in a fascial compartment. Pain out of proportion and pain on passive stretch are early signs; pulses may remain until late. It is reported urgently, as fasciotomy may be needed. The limb is kept at heart level, not raised high.
Cevap
A · Compartment syndrome from reperfusion swelling
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: A · Limit close contact with children and pregnant women for a time
Cevap neden bu
After radioiodine, patients are advised to limit close and prolonged contact, especially with young children and pregnant women, for a period set by the department. It is contraindicated in pregnancy and breastfeeding.
Cevap
A · Limit close contact with children and pregnant women for a time
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: C · Hiponatremi
Cevap neden bu
Desmopressin sentetik bir ADH analoğudur. Hasta çok miktarda içmeye devam ederse su retansiyonu baş ağrısı, konfüzyon veya nöbetlerle birlikte hiponatremiye yol açabilir. Hastalara susadıkça içmeleri öğütlenir; sodyum, kilo ve sıvı dengesi izlenir.
Cevap
C · Hiponatremi
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: C · Alternate staples first, then the rest if the wound holds
Cevap neden bu
Removing alternate staples first allows the nurse to check that the wound edges stay together. If the wound is secure, the rest are removed, and adhesive strips can be applied for support.
Cevap
C · Alternate staples first, then the rest if the wound holds
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: B · Give analgesia timed so it works during the dressing change
Cevap neden bu
Procedural pain is best managed by giving analgesia so its peak effect matches the procedure. Non-adherent dressings, soaking adherent dressings and allowing the patient to call pauses also help.
Cevap
B · Give analgesia timed so it works during the dressing change
7.Klinik hemşirelik
Cevap: B · Yaklaşık son iki-üç aydaki ortalama kan şekerini
Cevap neden bu
HbA1c alyuvarların ömrü boyunca hemoglobinin glikasyonunu yansıtır ve uzun dönem glukoz kontrolü hakkında bir tahmin verir.
Cevap
B · Yaklaşık son iki-üç aydaki ortalama kan şekerini
8.Klinik hemşirelik
Cevap: D · To prevent "wrong blood in tube" errors that can cause fatal reactions
Cevap neden bu
A sample labelled with the wrong patient's details can lead to incompatible blood being issued. Labelling at the bedside after positive identification is a key transfusion safety step.
Cevap
D · To prevent "wrong blood in tube" errors that can cause fatal reactions
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · Just before the meal, giving insulin when the food is ready
Cevap neden bu
Rapid-acting insulin starts working within about 15 minutes, so glucose is checked before the meal and the insulin is given when the meal is available, usually within 15 minutes of eating. Giving it without food can cause hypoglycemia.
Cevap
C · Just before the meal, giving insulin when the food is ready
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · Plasma free metanephrines
Cevap neden bu
These episodes suggest pheochromocytoma, a tumor of the adrenal medulla that releases catecholamines. Plasma free metanephrines (or 24-hour urine metanephrines) are the main screening tests. Hyperthyroidism can cause similar symptoms but usually without these bursts of severe hypertension.Kontrol edilen kaynak:Pheochromocytoma · MedlinePlus (NIH) (2024)
Cevap
A · Plasma free metanephrines
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 334 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·150 + 24,7 + 9,4 = 334,1 ≈ 334 mOsm/kg
Cevap
Osm = 334 mOsm/kg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·13 + 8 = 27,5 → 25,5–29,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 36 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QT = 0,32 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 8 küçük kare
Dönüştür
QT = 8 × 0,04 s = 0,32 s
Cevap
QT = 0,32 s
Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 0,72 sn).
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: oran
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 13 küçük kare, 1500 ÷ 13 ≈ dakikada 115.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,52 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,12 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
oran → sinüs taşikardisi
Cevap
oran
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Lower the bed now and remind the assistant why it matters
Cevap neden bu
A high bed increases the risk of a serious fall, so the nurse corrects it at once and gives brief, clear feedback. Leaving it or delaying feedback leaves the patient at risk.
Cevap
D · Lower the bed now and remind the assistant why it matters
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: C · Thyroid storm
Cevap neden bu
Thyroid storm is a life-threatening surge of thyroid hormone, with fever, tachycardia and agitation or confusion. It needs urgent treatment; myxedema coma is the opposite extreme of hypothyroidism.