pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Miyokard enfarktüsünden iki gün sonra bir hastada ani nefes darlığı, raller ve yeni, yüksek sesli bir sistolik üfürüm gelişiyor. Hangi komplikasyondan şüphelenilmelidir?
AStresle ortaya çıkan yeni bir stabil anjina atağı
BAkut mitral yetmezliğe yol açan papiller kas rüptürü
CPerikardiyal sürtünme sesine yol açan enfarktüs sonrası perikardit
DUzamış yatak istirahatinin yol açtığı pulmoner emboli
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A conscious adult in the dining room is suddenly unable to speak, cough or breathe after a mouthful of food. What should the nurse do first?
ASweep blindly in the mouth with a finger
BLie them down on the floor and start chest compressions immediately
CEncourage them to drink a glass of water to wash the food down
DUp to five back blows, then up to five abdominal thrusts if needed
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Which headache feature most suggests raised intracranial pressure from a brain tumour?
AA tight band across the forehead that eases with rest
BWorse on waking and on coughing, with vomiting
CBetter in the morning and worse with stress
DOnly present after reading for a long time
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
Valproat kullanan epilepsili bir kadın gebelik planladığını söylüyor. Hangi yanıt en uygundur?
AValproatın gebelik boyunca güvenli olduğu konusunda onu rahatlatmak
BAniden bırakmamasını öğütlemek ve acil uzman değerlendirmesi istemek
CBebeği nöbetlerden korumak için dozu ikiye katlamayı önermek
DValproatı bugünden itibaren tamamen bırakmasını söylemek
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Why is pethidine (meperidine) generally avoided for regular pain relief?
AIt always causes severe diarrhoea
BIt can only be given by mouth
CA metabolite can build up and cause seizures
DIt has no pain-relieving effect at all in adults
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
Two days after a PEG insertion, a patient reports pain on feeding, and feed is leaking around the site. What should the nurse do?
AContinue feeding and apply a thicker dressing
BStop the feed at once and seek urgent medical advice
CGive the next medicines through the tube as usual
DIncrease the feed rate to improve nutrition
7.Klinik hemşirelikOrta
Which pattern is typical of relapsing–remitting multiple sclerosis?
AAttacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
BConstant weakness that starts in the feet and spreads upwards after a viral illness
CSudden severe headache with neck stiffness
DA single stroke that leaves permanent weakness
8.Klinik hemşirelikZor
An older man has sudden severe abdominal and back pain, is hypotensive and has a pulsating mass in the abdomen. What should be suspected?
ARenal colic from a kidney stone
BAcute gastritis from anti-inflammatory drugs
CMusculoskeletal back pain
DA ruptured abdominal aortic aneurysm
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient on carbamazepine becomes confused and has a headache. Which laboratory result would most likely explain this?
AA low serum sodium
BA high serum calcium
CA high serum potassium
DA low serum magnesium
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient has eaten very little for 2 weeks and has received broad-spectrum antibiotics. The INR is now 2,3 without warfarin, and the platelets are normal. What is the most likely cause?
AImmune thrombocytopenia
BIron-deficiency anemia
CVitamin K deficiency
DHemophilia A
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 130 mmol/L, glukoz 29,6 mmol/L ve üre 24 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1asistoli
2idioventriküler ritim
3sinüs bradikardisi
4üçüncü derece (tam) AV blok
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
Yaşam bulguları normal, stabil bir erişkinin elinde dikiş gerektiren bir kesik var ve başka sorunu yok. Hangi ESI seviyesi uygundur?
ASeviye 2
BSeviye 3
CSeviye 4
DSeviye 5
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
A patient with raised intracranial pressure is being nursed on the ward. Which position is best?
AHead down with the legs raised above the heart
BHead of the bed at about 30 degrees with the neck straight
CSitting forward with the chin on the chest
DFlat on the back with the head turned well over to one side
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Akut mitral yetmezliğe yol açan papiller kas rüptürü
Cevap neden bu
MI sonrası papiller kasın (veya ventriküler septumun) rüptürü yeni bir üfürüme ve ani kalp yetmezliğine ya da şoka yol açar. Bu cerrahi bir acildir. Perikardit, yeni üfürümlü akut pulmoner ödem yerine plöretik göğüs ağrısına ve sürtünme sesine yol açar.
Cevap
B · Akut mitral yetmezliğe yol açan papiller kas rüptürü
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Up to five back blows, then up to five abdominal thrusts if needed
Cevap neden bu
For a conscious adult with severe choking, current UK, European and AHA (2025) guidance teach up to five back blows, then up to five abdominal thrusts, repeated until the obstruction clears; some older courses used abdominal thrusts alone. If the person becomes unconscious, CPR is started. Blind finger sweeps can push the object further in.
Cevap
D · Up to five back blows, then up to five abdominal thrusts if needed
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · Worse on waking and on coughing, with vomiting
Cevap neden bu
Headaches from raised ICP are often worse on waking, when coughing, sneezing or bending, and may come with vomiting or visual changes. A new headache with these features needs prompt assessment.
Cevap
B · Worse on waking and on coughing, with vomiting
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · Aniden bırakmamasını öğütlemek ve acil uzman değerlendirmesi istemek
Cevap neden bu
Valproat yüksek oranda teratojeniktir (nöral tüp defektleri ve nörogelişimsel sorunlar) ve gebe kalabilecek kişilerde kullanımı sıkı biçimde kısıtlanmıştır. Ancak antiepileptik ilacı aniden bırakmak status epileptikus riski taşır. Daha güvenli bir alternatifi planlamak için acil uzman değerlendirmesi ve folik asit takviyesi gerekir.
Cevap
B · Aniden bırakmamasını öğütlemek ve acil uzman değerlendirmesi istemek
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: C · A metabolite can build up and cause seizures
Cevap neden bu
Pethidine's metabolite norpethidine accumulates with repeated doses or kidney impairment and can cause agitation, tremor and seizures. Other opioids are preferred.
Cevap
C · A metabolite can build up and cause seizures
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: B · Stop the feed at once and seek urgent medical advice
Cevap neden bu
Pain on feeding, external leakage or new bleeding soon after PEG insertion may mean feed is leaking into the peritoneum. Feeding and medicines are stopped immediately and senior review is arranged to exclude peritonitis.
Cevap
B · Stop the feed at once and seek urgent medical advice
7.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
Cevap neden bu
MS causes demyelination in the brain and spinal cord. Many patients first have attacks such as optic neuritis or sensory symptoms, with partial or full recovery between relapses.
Cevap
A · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
8.Klinik hemşirelik
Cevap: D · A ruptured abdominal aortic aneurysm
Cevap neden bu
A ruptured AAA classically presents with pain, shock and a pulsatile mass. It is a surgical emergency needing immediate senior help and transfer to theatre.
Cevap
D · A ruptured abdominal aortic aneurysm
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · A low serum sodium
Cevap neden bu
Carbamazepine (and oxcarbazepine) can cause hyponatremia by increasing the effect of ADH, which can cause confusion, headache and seizures. The drug can also cause serious blood disorders, so the CBC is monitored.Kontrol edilen kaynak:Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone Secretion · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023); Carbamazepine · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)
Cevap
A · A low serum sodium
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · Vitamin K deficiency
Cevap neden bu
Vitamin K comes from the diet and from gut bacteria. Poor intake plus antibiotics can cause vitamin K deficiency, which lowers factors II, VII, IX and X and prolongs the PT/INR. Vitamin K replacement corrects it.Kontrol edilen kaynak:Vitamin K Deficiency in Neonates and Adults (StatPearls) · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026); Prothrombin time (PT) · MedlinePlus (NIH) (2025)
Cevap
C · Vitamin K deficiency
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 314 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·130 + 29,6 + 24 = 313,6 ≈ 314 mOsm/kg
Cevap
Osm = 314 mOsm/kg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 23 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,49 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 12 × 0,04 = 0,48 s
RR = 24 × 0,04 = 0,96 s
Bazett formülü
QTc = 0,48/√0,96 = 0,48/0,9798 = 0,49 s
Cevap
QTc = 0,49 s
Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (490 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: idioventriküler ritim
Diğer ventriküler ritimler: torsades de pointes, genellikle dakikada 150–250 hızında polimorfik bir ventriküler taşikardidir; geniş kompleksler yükseklik değiştirir ve izoelektrik hat çevresinde dönerek birkaç atım yukarı, sonra aşağı bakar. Ders kitapları bunu uzamış QT aralığına bağlar ve resüsitasyon kılavuzlarının bunun için andığı ilaç magnezyum sülfattır. İdioventriküler ritim bir ventriküler kaçış ritmidir: düzenli, geniş QRS (0,12 sn veya daha fazla), P dalgası yok, dakikada 20–40 (hızlanmış idioventriküler ritim dakikada 40–100 hızındadır). Monomorfik VT, dakikada 100’ün üzerinde aynı geniş komplekslere sahiptir. VF kaotiktir, tekrarlayan bir kompleks içermez.
Beş adım
1. Hız: R–R = 41 küçük kare, 1500 ÷ 41 ≈ dakikada 37.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,64 sn.
3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,16 sn, geniş (0,12 sn veya daha fazla) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.
Yorum
idioventriküler ritim
Cevap
idioventriküler ritim
İdioventriküler ritim bir kaçış ritmidir: üstlerindeki uyarı merkezleri yetersiz kaldığı için ventriküller görevi devralır.
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: C · Seviye 4
Cevap neden bu
Stabil bir hastada ESI seviye 3–5, beklenen kaynaklara bağlıdır: iki veya daha fazlası seviye 3, bir tane seviye 4 ve hiç yoksa seviye 5’tir. Basit dikiş bir kaynak sayılır; bu yüzden seviye 4’tür.
Cevap
C · Seviye 4
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: B · Head of the bed at about 30 degrees with the neck straight
Cevap neden bu
Raising the head to about 30 degrees and keeping the neck in line helps venous drainage and lowers intracranial pressure. Head-down positions and neck bending or turning can raise it.
Cevap
B · Head of the bed at about 30 degrees with the neck straight