pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient with heart failure takes furosemide once a day. When is the best time to take it?
AJust before the evening meal, with a large drink
BIn the morning, to avoid needing the toilet at night
CAt bedtime, so the effect lasts through the night
DWhenever the ankles look swollen, on those days only
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A nurse finds a patient collapsed in bed and unresponsive. What should the nurse do first?
ALeave the patient to fetch a defibrillator before calling anyone
BTake a full set of observations, including temperature and blood glucose
CGive two rescue breaths, then check the blood glucose before calling anyone
DShout for help, open the airway and check breathing for up to 10 seconds
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
The day after a thyroidectomy, a patient reports tingling around the mouth and in the fingers. Why might this happen?
AThe anaesthetic has caused an allergic reaction
BThe parathyroid glands may have been damaged, lowering calcium
CThe thyroid hormone level has risen too high after surgery
DThe patient is breathing too slowly after the operation
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
Hemodiyaliz hastaları için hangi ilaç zamanlaması sorunu önemlidir?
ADiyaliz günlerinde hiçbir ilaç alınamaz
BTüm ilaçlar seanstan hemen önce verilmelidir
CDiyaliz hiçbir ilacı uzaklaştırmaz
DDiyalizle uzaklaşabilen ilaçların seanstan sonra verilmesi gerekebilir
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Ameliyattan sonra yara ayrılması (dehisens) hangi dönemde en olasıdır?
AAmeliyattan yaklaşık 5–10 gün sonra
BAmeliyattan bir yıldan fazla sonra
CYalnızca ameliyat sırasında
Dİlk saat içinde
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
A patient on immunotherapy for melanoma has six watery stools a day and abdominal cramps. What should the nurse do?
AEscalate urgently, as immune-related colitis is likely
BReassure that diarrhoea is normal and harmless
CAdvise eating more fibre and fruit to firm up the stools
DGive loperamide and review next week
7.Klinik hemşirelikOrta
A patient receives IV furosemide for fluid overload. Which findings show the treatment is working?
AFalling urine output, new ankle swelling and a rise in weight
BA rise in weight and more lung crackles
CIncreased urine output, less breathlessness and a falling weight
DA rise in blood pressure and a new cough
8.Klinik hemşirelikZor
A patient is recognised by the team as being in the last days of life. Which approach is correct?
AReview and stop treatments that no longer help, and focus on comfort
BStop all medicines, including pain relief and anti-sickness drugs
CAvoid talking with the family about what is happening
DContinue all routine blood tests and observations four-hourly
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
Reçete edilen IV potasyum klorürü vermeden önce hangi değerlendirme en önemlidir?
Aİdrar çıkışı ve böbrek işlevi
Bİki kulaktaki işitme
CÖn koldaki cilt turgoru
DGözbebeği boyutu ve ışığa yanıtı
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
An older adult with type 2 diabetes is drowsy and very dehydrated. Glucose 920 mg/dL (51 mmol/L), serum osmolality 350 mOsm/kg, pH 7,36, urine ketones negative or trace. Which condition fits best?
ASyndrome of inappropriate ADH (SIADH)
BHyperosmolar hyperglycemic state (HHS)
CDiabetic ketoacidosis (DKA)
DMetformin-related lactic acidosis
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 59 mmHg (7,9 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ikinci derece AV blok tip II
2pace’li ritim, yakalama kaybı
3idioventriküler ritim
4çift odacıklı (AV) pace’li ritim
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
A patient taking clozapine reports a sore throat and fever. What is the priority action?
AAdvise the patient to gargle with warm salt water and rest in bed
BIncrease the dose because the symptoms suggest a relapse
COffer throat lozenges and continue the usual dose
DHold the dose and report so the white cell count can be checked
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
Two weeks after birth, a mother says she hears voices telling her the baby is evil. What is the priority?
ALeave her alone with the baby to bond
BKeep the mother and baby safe and arrange urgent psychiatric care
CAdvise more sleep and book a routine follow-up visit for next month
DReassure her that this is normal “baby blues”
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · In the morning, to avoid needing the toilet at night
Cevap neden bu
Loop diuretics produce a brisk diuresis that lasts several hours. Taking them in the morning (and a second dose by early afternoon if prescribed) avoids nocturia, broken sleep and night-time falls.
Cevap
B · In the morning, to avoid needing the toilet at night
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Shout for help, open the airway and check breathing for up to 10 seconds
Cevap neden bu
In hospital, the nurse shouts for help, opens the airway and looks for normal breathing (and a pulse if trained) for up to 10 seconds. If the patient is not breathing normally, the arrest team is called and CPR started, with a defibrillator brought as soon as possible.
Cevap
D · Shout for help, open the airway and check breathing for up to 10 seconds
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · The parathyroid glands may have been damaged, lowering calcium
Cevap neden bu
The parathyroid glands lie behind the thyroid and can be damaged or removed during surgery. Low PTH leads to hypocalcaemia, causing tingling, cramps and, if severe, tetany or arrhythmias. Calcium is checked after surgery.
Cevap
B · The parathyroid glands may have been damaged, lowering calcium
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: D · Diyalizle uzaklaşabilen ilaçların seanstan sonra verilmesi gerekebilir
Cevap neden bu
Diyalizle uzaklaşabilen ilaçlar (örneğin bazı antibiyotikler) uzaklaştırılmamaları için seanstan sonra verilebilir. Antihipertansifler hipotansiyonu önlemek için çoğu zaman diyalizden önce tutulur. Zamanlamayı hekim ve eczacı belirler.
Cevap
D · Diyalizle uzaklaşabilen ilaçların seanstan sonra verilmesi gerekebilir
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: A · Ameliyattan yaklaşık 5–10 gün sonra
Cevap neden bu
Dehisens en sık, yaranın sütürlere ve erken kollajene bağlı olduğu 5–10. günlerde görülür. Risk faktörleri arasında obezite, malnütrisyon, diyabet, enfeksiyon, steroid kullanımı, sigara, öksürme ve ıkınma bulunur.
Cevap
A · Ameliyattan yaklaşık 5–10 gün sonra
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: A · Escalate urgently, as immune-related colitis is likely
Cevap neden bu
Severe diarrhoea on checkpoint inhibitors suggests immune-mediated colitis, which can perforate. It needs urgent assessment, infection testing and often high-dose steroids, not only antidiarrhoeals.
Cevap
A · Escalate urgently, as immune-related colitis is likely
7.Klinik hemşirelik
Cevap: C · Increased urine output, less breathlessness and a falling weight
Cevap neden bu
Effective diuresis increases urine output and reduces congestion, so breathing improves and weight falls. Electrolytes, renal function and blood pressure are also monitored.
Cevap
C · Increased urine output, less breathlessness and a falling weight
8.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Review and stop treatments that no longer help, and focus on comfort
Cevap neden bu
When dying is recognised, non-beneficial interventions are stopped and anticipatory medicines for symptoms such as pain, agitation and secretions are prescribed. Clear communication with the patient and family is essential.
Cevap
A · Review and stop treatments that no longer help, and focus on comfort
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · İdrar çıkışı ve böbrek işlevi
Cevap neden bu
Böbrekler potasyumu atar; bu yüzden zayıf idrar çıkışı veya böbrek yetmezliği replasman sırasında tehlikeli hiperkalemiye yol açabilir. IV potasyum her zaman seyreltilir ve infüzyon pompasıyla verilir, asla IV bolus olarak verilmez.Kontrol edilen kaynak:High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)
Cevap
A · İdrar çıkışı ve böbrek işlevi
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: B · Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS)
Cevap neden bu
HHS causes extreme hyperglycemia and high osmolality with severe dehydration, but enough insulin is present to prevent significant ketosis, so the pH is near normal. DKA has ketones and acidosis; SIADH has low osmolality.Kontrol edilen kaynak:Ketoacidosis · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023); Osmolality blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)
Cevap
B · Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS)
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 30,65 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|59 − 40| = 19 mmHg → 1,9 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·1,9 = 30,65 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 30,65 mmol/L
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·17 + 8 = 33,5 → 31,5–35,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 34 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,371 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 8,5 × 0,04 = 0,34 s
RR = 21 × 0,04 = 0,84 s
Bazett formülü
QTc = 0,34/√0,84 = 0,34/0,9165 = 0,371 s
Cevap
QTc = 0,371 s
Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (371 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,96 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,14 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).
Yorum
pace’li ritim, yakalama kaybı
Cevap
pace’li ritim, yakalama kaybı
Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Hold the dose and report so the white cell count can be checked
Cevap neden bu
Clozapine can cause agranulocytosis. A sore throat or fever may be the first sign of infection, so the nurse reports it and the neutrophil count is checked before more doses are given.
Cevap
D · Hold the dose and report so the white cell count can be checked
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: B · Keep the mother and baby safe and arrange urgent psychiatric care
Cevap neden bu
Hallucinations and delusions after birth suggest postpartum psychosis, a psychiatric emergency with risk to mother and baby. Safety and urgent specialist care are the priorities.
Cevap
B · Keep the mother and baby safe and arrange urgent psychiatric care