Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
7 lb 9 oz? kg1 lb = 16 oz1 kg = 2,2 lb

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yenidoğan 7 lb 9 oz ağırlığında. 1 lb = 16 oz ve 1 kg = 2,2 lb kullanarak m değerini kilogram cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

7 lb 9 oz1 lb = 16 oz1 kg = 2,2 lb
m = kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
2 mg/h? mcg/min1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 2 mg/sa veriyor. Bu doz hızını D mcg/dk cinsinden ifade edin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

2 mg/h1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min
D = mcg/min
3.Doz hesaplarıOrta
18 kg2 mg/kgD = ? mg

Bir hasta 18 kg ve tek doz olarak 2 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.

18 kg2 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
20k birim250 mL? mL/h1200 birim/h

Bir infüzyon 250 mL'de 20000 ünite ilaç içeriyor. Order saatte 1200 ünite. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız?

20000 birim/250 mL1200 birim/h
R = mL/h
5.IV infüzyon hızlarıOrta
60 gtt/mL90 mL/h? gtt/min

Bir infüzyon 90 mL/h olarak istenmiş, ancak pompa yok. 60 gtt/mL’lik bir infüzyon setiyle yerçekimiyle veriliyor. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.

90 mL/h60 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
500 mg250 mL15 gtt/mL80 mg/h? gtt/min

500 mg ilaç 250 mL içinde seyreltiliyor ve 15 gtt/mL’lik bir setle yerçekimiyle veriliyor. İstem saatte 80 mg. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.

500 mg/250 mL80 mg/h15 gtt/mL
R = gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan12 saatlik vardiyasu350 mLçorba200 mLbuz parçaları200 mLIV infüzyon50 mL/h × 12 hIV antibiyotik1 × 50 mLidrar400 mLidrar400 mLidrar500 mLidrar500 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 12 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. Hasta 82 kg. Ortalama idrar çıkışı U değerini mL/kg/h cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

82 kg12 hidrar: 400 mLidrar: 400 mLidrar: 500 mLidrar: 500 mL
U = mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
500 mL50 mL verilen50 mL/h06:00t = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir torba pompayla 50 mL/h hızla gidiyor. Saat 06:00’de 50 mL zaten verilmiş. Torba kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mL50 mL verilen50 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
20 000 birim500 mLheparin? mL/h52 kg20 birim/kg/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 500 mL’de 20 000 ünite heparin var. Order, 52 kg ağırlığındaki bir hasta için 20 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

20 000 birim/500 mL20 birim/kg/h52 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
8 mg250 mLnorepinephrine? mL/h100 kg10 mcg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 100 kg ağırlığındaki bir hastaya 10 mcg/min hızında norepinephrine order edilmiş. Torbada 250 mL’de 8 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

8 mg/250 mL10 mcg/min100 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
penicillin G 5 000 000 birimeklenen çözücükonsantrasyon18,2 mL250 000 birim/mL8,2 mL500 000 birim/mL3,2 mL1 000 000 birim/mL1 200 000 birim → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir penisilin G flakonu 5 000 000 ünite içeriyor. Alıştırma etiketi üç konsantrasyon veriyor (tabloya bakın). 18,2 mL çözücü ekliyorsunuz. Order edilen doz 1 200 000 ünite. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

18,2 mL → 250 000 birim/mL1 200 000 birim
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 2000 mg toz içerir. 4,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 1400 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

2000 mg4,8 mL + 0,2 mL1400 mg
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: m = 3,44 kg

Evsel ölçüler ve ağırlık: hemşirelik sınavları yuvarlatılmış eşdeğerleri kullanır: 1 çay kaşığı (tsp) = 5 mL, 1 yemek kaşığı (tbsp) = 15 mL = 3 tsp, 1 sıvı ons (fl oz) = 30 mL = 2 tbsp ve 1 su bardağı = 8 fl oz = 240 mL. Ağırlık için 1 kg = 2,2 lb ve 1 lb = 16 oz; uzunluk için 1 inç = 2,54 cm. Dönüşümü, istemediğiniz birim sadeleşecek biçimde kurun.

Onstan libreye

9 oz/16 = 0,5625 lb
7 + 0,5625 = 7,563 lb

Librenin kilograma çevrilmesi

m = 7,563/2,2 = 3,437 ≈ 3,44 kg

Cevap

m = 3,44 kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 33,3 mcg/min

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 2 mg/h × (1000 mcg/1 mg) × (1 h/60 min)

Hesaplayın

D = 2000/60 = 33,33 ≈ 33,3 mcg/min

Cevap

D = 33,3 mcg/min
3.Doz hesapları

Cevap: D = 36 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Doz

2·18 = 36 mg

Cevap

D = 36 mg
4.Doz hesapları

Cevap: R = 15 mL/h

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Konsantrasyon

20000/250 = 80 birim/mL

Pompa hızı

R = 1200/80 = 15 mL/h

Cevap

R = 15 mL/h
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 90 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakikadaki mililitre

90/60 = 1,5 mL/min

Damla hızı

R = 1,5·60 = 90 gtt/min

Cevap

R = 90 gtt/min

Mikro damla setiyle (60 gtt/mL) gtt/min, mL/h’ye eşittir.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 10 gtt/min

Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).

Konsantrasyon

500/250 = 2 mg/mL

Saatlik hacim

80/2 = 40 mL/h

Damla hızı

R = 40·15/60 = 10 gtt/min

Cevap

R = 10 gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: U = 1,83 mL/kg/h

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam idrar

400 + 400 + 500 + 500 = 1800 mL

Kilogram başına saatlik

U = 1800/(82·12) = 1,829 ≈ 1,83 mL/kg/h

Cevap

U = 1,83 mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 9 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kalan hacim

500 − 50 = 450 mL

Süre

t = 450/50 = 9 h

Cevap

t = 9 h

Bu yaklaşık 9 h 00 min eder, yani torba yaklaşık saat 15:00 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 26 mL/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Saatlik ünite

20·52 = 1 040 birim/h

Konsantrasyon

20 000/500 = 40 birim/mL

Pompa hızı

R = 1040/40 = 26 mL/h

Cevap

R = 26 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 18,8 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

8 000/250 = 32 mcg/mL

Saatlik doz

Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.

10·60 = 600 mcg/h

Pompa hızı

R = 600/32 = 18,75 ≈ 18,8 mL/h

Cevap

R = 18,8 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 4,8 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Etiketten konsantrasyon

18,2 mL → 250 000 birim/mL

Verilecek hacim

V = 1 200 000/250 000 = 4,8 mL

Cevap

V = 4,8 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3,5 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

4,8 + 0,2 = 5 mL
C = 2000/5 = 400 mg/mL

Hacim

V = 1400/400 = 3,5 mL

Cevap

V = 3,5 mL

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math