Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
172 cm1 in = 2,54 cmh = ? in

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta 172 cm boyunda. 1 in = 2,54 cm kullanarak h değerini inç cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

172 cm1 in = 2,54 cm
h = in
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
00:0018:3007:40t = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 18:30 saatinde başlıyor ve ertesi sabah 07:40 saatinde bitiyor (24 saatlik saat). t kaç saat sürdü? Cevabı saat cinsinden, iki ondalık basamağa yuvarlanmış ondalık sayı olarak verin.

18:3007:40
t = h
3.Doz hesaplarıOrta
60 kg25 mg/kg/gün4× günlükD = ? mg

Bir hasta 60 kg. Order edilen doz günde 25 mg/kg, 4 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

60 kg25 mg/kg/gün4× günlük
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Reçete 335 mikrogramdır. Ampul 0,5 mg/mL içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

335 mcg0,5 mg/mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
20 gtt/mL120 mL/h? gtt/min

Bir infüzyon 120 mL/h olarak istenmiş, ancak pompa yok. 20 gtt/mL’lik bir infüzyon setiyle yerçekimiyle veriliyor. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.

120 mL/h20 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
4 g1000 mL? mL/h1,5 mg/min

Bir torba 1000 mL içinde 4 g ilaç içeriyor. İstem dakikada 1,5 mg. Pompayı hangi hıza R (mL/h) ayarlarsınız?

4 g/1000 mL1,5 mg/min
R = mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyaçorba180 mLjöle100 mLçay240 mLIV infüzyon75 mL/h × 8 hIV antibiyotik1 × 50 mLidrar350 mLidrar250 mLidrar150 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Sıvı dengesi B = alınan − çıkarılan değerini mL cinsinden bulun (negatif cevap net kayıp demektir).

çorba: 180 mLjöle: 100 mLçay: 240 mLIV infüzyon: 75 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 1 × 50 mLidrar: 350 mLidrar: 250 mLidrar: 150 mL
B = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
500 mL150 mL verilen60 mL/h17:00t = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir torba pompayla 60 mL/h hızla gidiyor. Saat 17:00’de 150 mL zaten verilmiş. Torba kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mL150 mL verilen60 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
250 birim250 mLkristalize (regüler) insülin3 mL/h? birim/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 3 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?

250 birim/250 mL3 mL/h
D = birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
800 mg500 mLdopamine24 mL/h65 kg? mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’de 800 mg içeren bir dopamine infüzyonu 24 mL/h hızla gidiyor. Hasta 65 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

800 mg/500 mL24 mL/h65 kg
D = mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,1 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10000,1 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
90%ethanol+0%su? mL60%600 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %90’lük bir stoktan ve saf sudan 600 mL %60’lik ethanol hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

90%0%60%600 mL
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: h = 67,7 in

Evsel ölçüler ve ağırlık: hemşirelik sınavları yuvarlatılmış eşdeğerleri kullanır: 1 çay kaşığı (tsp) = 5 mL, 1 yemek kaşığı (tbsp) = 15 mL = 3 tsp, 1 sıvı ons (fl oz) = 30 mL = 2 tbsp ve 1 su bardağı = 8 fl oz = 240 mL. Ağırlık için 1 kg = 2,2 lb ve 1 lb = 16 oz; uzunluk için 1 inç = 2,54 cm. Dönüşümü, istemediğiniz birim sadeleşecek biçimde kurun.

Santimetreden inçe

h = 172/2,54 = 67,72 ≈ 67,7 in

Cevap

h = 67,7 in
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: t = 13,17 h

24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.

Gece yarısından önce

18:30 → 24:00 = 330 min

Gece yarısından sonra

00:00 → 07:40 = 460 min

Toplam

330 + 460 = 790 min
t = 790/60 = 13,17 h

Cevap

t = 13,17 h
3.Doz hesapları

Cevap: D = 375 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

25·60 = 1500 mg

Doz başına

D = 1500/4 = 375 mg

Cevap

D = 375 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,67 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Aynı birimler

0,5 mg/mL = 500 mcg/mL

Hacim

V = 335/500 = 0,67 mL

Cevap

V = 0,67 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 40 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakikadaki mililitre

120/60 = 2 mL/min

Damla hızı

R = 2·20 = 40 gtt/min

Cevap

R = 40 gtt/min
6.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 22,5 mL/h

Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).

Konsantrasyon

4000 mg/1000 mL = 4 mg/mL

Saatlik doz

1,5·60 = 90 mg/h

Pompa hızı

R = 90/4 = 22,5 mL/h

Cevap

R = 22,5 mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: B = 420 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam alınan

oral: 180 + 100 + 240 = 520 mL
IV infüzyon: 75·8 = 600 mL
IV antibiyotik: 1·50 = 50 mL
toplam alınan = 1170 mL

Toplam çıkarılan

350 + 250 + 150 = 750 mL

Denge

B = 1170 − 750 = 420 mL

Cevap

B = 420 mL

Pozitif: içeri giren sıvı çıkandan fazla.

8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 5,8 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kalan hacim

500 − 150 = 350 mL

Süre

t = 350/60 = 5,833 ≈ 5,8 h

Cevap

t = 5,8 h

Bu yaklaşık 5 h 50 min eder, yani torba yaklaşık saat 22:50 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 3 birim/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

250/250 = 1 birim/mL

Saatlik ünite

D = 3·1 = 3 birim/h

Cevap

D = 3 birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 9,8 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

800 000/500 = 1600 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

24·1600 = 38400 mcg/h
38400/60 = 640 mcg/min

Kilogram başına

D = 640/65 = 9,846 ≈ 9,8 mcg/kg/min

Cevap

D = 9,8 mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,1 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL

Hacim

V = 0,1/1 = 0,1 mL

Cevap

V = 0,1 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 200 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

90%: 60 − 0 = 60 pay
0%: 90 − 60 = 30 pay
toplam: 90 pay

Su

V = 600·30/90 = 200 mL

Cevap

V = 200 mL

Kontrol: 400 mL %90, 360 mL ilaç içerir; bu da 600 mL’nin %60’üdür. Bu, hacimlerin basitçe toplandığını varsayar; uygulamada etanol hacme tamamlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math