Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
1234567891011124:15 AM?03:1504:1505:1516:15

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir doz 4:15 AM saatinde kaydedilmiş. Hangi giriş 24 saatlik saatte aynı zamandır? Tıklayın.

4:15 AM
  1. 103:15
  2. 204:15
  3. 305:15
  4. 416:15
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
15 mcg/min? mg/h1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 15 mcg/dk veriyor. Bu doz hızını D mg/sa cinsinden ifade edin.

15 mcg/min1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg
D = mg/h
3.Doz hesaplarıOrta
80 kg15 mg/kg/gün2× günlükD = ? mg

Bir hasta 80 kg. Order edilen doz günde 15 mg/kg, 2 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

80 kg15 mg/kg/gün2× günlük
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
25%stokV₁ = ? mL

%25 (a/h) stok çözeltiden 100 mL %2 (a/h) çözelti hazırlamanız gerekiyor. Ne kadar stok hacmine V₁ ihtiyacınız var?

C₁ = 25%C₂ = 2%V₂ = 100 mL
V₁ = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
500 mL15 gtt/mL2 h? gtt/min

15 damla/mL'lik bir setle 500 mL'yi 2 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

500 mL2 h15 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
900 mL15 gtt/mL42 gtt/mint = ? h

Bir serum 15 damla/mL'lik setten 42 damla/dk hızla akıyor. Torbada 900 mL kaldı. Kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

42 gtt/min15 gtt/mL900 mL
t = h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyasüt100 mLçorba150 mLbuz parçaları100 mLIV infüzyon125 mL/h × 8 hIV antibiyotik2 × 50 mLidrar300 mLidrar450 mLidrar275 mLyara dreni50 mLkusmuk250 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. Hasta 67 kg. Ortalama idrar çıkışı U değerini mL/kg/h cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

67 kg8 hidrar: 300 mLidrar: 450 mLidrar: 275 mLyara dreni: 50 mLkusmuk: 250 mL
U = mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL250 mL verilen80 mL/h15:00t = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir torba pompayla 80 mL/h hızla gidiyor. Saat 15:00’de 250 mL zaten verilmiş. Torba kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mL250 mL verilen80 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
250 birim250 mLkristalize (regüler) insülin3 mL/h? birim/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 3 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?

250 birim/250 mL3 mL/h
D = birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
8 mg250 mLnorepinephrine? mL/h66 kg6 mcg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 66 kg ağırlığındaki bir hastaya 6 mcg/min hızında norepinephrine order edilmiş. Torbada 250 mL’de 8 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

8 mg/250 mL6 mcg/min66 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
ampicillin 1 g3,5 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,5 mL.? mg/mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 3,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?

1000 mg3,5 mL+0,5 mL
C = mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
20%chlorhexidine+0%su? mL4%300 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %20’lük bir stoktan ve saf sudan 300 mL %4’lik chlorhexidine hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

20%0%4%300 mL
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: 04:15

24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.

Saati dönüştürün

4 AM → 04

Cevap

04:15

Cevap

04:15
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 0,9 mg/h

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 15 mcg/min × (60 min/1 h) × (1 mg/1000 mcg)

Hesaplayın

D = 15·60/1000 = 0,9 mg/h

Cevap

D = 0,9 mg/h
3.Doz hesapları

Cevap: D = 600 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

15·80 = 1200 mg

Doz başına

D = 1200/2 = 600 mg

Cevap

D = 600 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V₁ = 8 mL

Çözelti konsantrasyonları: yüzde konsantrasyon 100 mL’deki gramdır, yani %1 = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. 1:1000 oran konsantrasyonu 1000 mL’de 1 g = 1 mg/mL demektir; 1:10 000 ise 0,1 mg/mL’dir. Seyreltmede ilaç miktarı aynı kalır: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Stok hacmi

V₁ = 2·100/25 = 8 mL

Cevap

V₁ = 8 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 63 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakika cinsinden süre

2·60 = 120 min

Damla hızı

R = 500·15/120 = 62,5 ≈ 63 gtt/min

Cevap

R = 63 gtt/min

Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 63 damla/dk.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: t = 5,4 h

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

mL/h cinsinden hız

42·60/15 = 168 mL/h

Kalan süre

t = 900/168 = 5,357 ≈ 5,4 h

Cevap

t = 5,4 h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: U = 1,91 mL/kg/h

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam idrar

300 + 450 + 275 = 1025 mL

Kilogram başına saatlik

U = 1025/(67·8) = 1,912 ≈ 1,91 mL/kg/h

Cevap

U = 1,91 mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 9,4 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kalan hacim

1000 − 250 = 750 mL

Süre

t = 750/80 = 9,375 ≈ 9,4 h

Cevap

t = 9,4 h

Bu yaklaşık 9 h 23 min eder, yani torba yaklaşık saat 00:23 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 3 birim/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

250/250 = 1 birim/mL

Saatlik ünite

D = 3·1 = 3 birim/h

Cevap

D = 3 birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 11,3 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

8 000/250 = 32 mcg/mL

Saatlik doz

Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.

6·60 = 360 mcg/h

Pompa hızı

R = 360/32 = 11,25 ≈ 11,3 mL/h

Cevap

R = 11,3 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: C = 250 mg/mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

3,5 + 0,5 = 4 mL

Konsantrasyon

C = 1000/4 = 250 mg/mL

Cevap

C = 250 mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 240 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

20%: 4 − 0 = 4 pay
0%: 20 − 4 = 16 pay
toplam: 20 pay

Su

V = 300·16/20 = 240 mL

Cevap

V = 240 mL

Kontrol: 60 mL %20 çözelti 12 g ilaç içerir, bu da 300 mL’nin %4’üdür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math