Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.
IV sıvılar ve sıvı dengesi
Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
2Alıştırma soruları
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın vücut sıcaklığı 98,6 °F. °C = (°F − 32) × 5/9 formülüyle T değerini santigrat dereceye çevirin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
98,6 °F
T = °C
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir reçetede 10 gün boyunca 8 saatte bir oral süspansiyondan ½ tsp yazıyor. Süspansiyon 100 mL’lik şişelerde geliyor. 1 tsp = 5 mL kullanarak kürün tamamlanması için kaç tam şişe N verilmelidir?
½ tsp8 saatte bir10 gün100 mL1 tsp = 5 mL
N =
3.Doz hesaplarıOrta
%20 (w/v) bir çözeltiden 500 mg’lik bir doz gerekiyor. Bu dozu hangi hacim V içerir?
500 mg20% w/v
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
Reçete 220 mikrogramdır. Ampul 1 mg/mL içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
220 mcg1 mg/mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
Bir damla infüzyonu 60 gtt/mL’lik bir setle 30 gtt/min hızla akıyor. Hasta 8 saatte kaç mililitre V alır?
30 gtt/min60 gtt/mL8 h
V = mL
6.IV infüzyon hızlarıZor
Bir serum 20 damla/mL'lik setten 25 damla/dk hızla akıyor. Torbada 900 mL kaldı. Kaç saat t sonra boşalır?
25 gtt/min20 gtt/mL900 mL
t = h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. Hasta 105 kg. Ortalama idrar çıkışı U değerini mL/kg/h cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir torba pompayla 120 mL/h hızla gidiyor. Saat 07:30’de 300 mL zaten verilmiş. Torba kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mL300 mL verilen120 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de 12 500 ünite heparin var. Order, 54 kg ağırlığındaki bir hasta için 12 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
12 500 birim/250 mL12 birim/kg/h54 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 500 mg var. Order, 89 kg ağırlığındaki bir hasta için 10 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL10 mcg/kg/min89 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,94 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10000,94 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %50 ve %10’lük dextrose karıştırarak 400 mL %20’lik dextrose hazırlamanız gerekiyor. %50’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.
50%10%20%400 mL
V = mL
3Çözeltiler
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: T = 37 °C
Sıcaklık: °C = (°F − 32) × 5/9 ve °F = °C × 9/5 + 32. °F’den giderken çarpmadan önce 32’yi çıkarın, °C’den giderken çarptıktan sonra 32 ekleyin. Hızlı bir kontrol: 37 °C, 98,6 °F’dir ve her 1 °C, 1,8 °F eder.
32’yi çıkarın
98,6 − 32 = 66,6
5/9 ile çarpın
T = 66,6·5/9 = 37 °C
Cevap
T = 37 °C
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: N = 1
Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.
Toplam hacim
2,5 mL × 3 × 10 = 75 mL
Şişeler
75/100 = 0,75 → N = 1
Cevap
N = 1
3.Doz hesapları
Cevap: V = 2,5 mL
Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.
Konsantrasyon
20% = 200 mg/mL
Hacim
V = 500/200 = 2,5 mL
Cevap
V = 2,5 mL
4.Doz hesapları
Cevap: V = 0,22 mL
Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.
Aynı birimler
1 mg/mL = 1000 mcg/mL
Hacim
V = 220/1000 = 0,22 mL
Cevap
V = 0,22 mL
5.IV infüzyon hızları
Cevap: V = 240 mL
Infusion rates: a pump is set in mL/h = volume/time in hours. A gravity drip is counted in drops per minute: gtt/min = volume (mL) × drop factor (gtt/mL)/time (min). The drop factor is printed on the tubing package: macrodrip sets deliver 10, 15 or 20 gtt/mL (blood sets often 10 gtt/mL in the US, 15 in the UK) and microdrip sets 60 gtt/mL. Always use the drop factor the question or package gives.
mL/h cinsinden hız
30·60/60 = 30 mL/h
Hacim
V = 30·8 = 240 mL
Cevap
V = 240 mL
6.IV infüzyon hızları
Cevap: t = 12 h
İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.
mL/h cinsinden hız
25·60/20 = 75 mL/h
Kalan süre
t = 900/75 = 12 h
Cevap
t = 12 h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: U = 1,31 mL/kg/h
Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Toplam idrar
300 + 350 + 250 + 200 = 1100 mL
Kilogram başına saatlik
U = 1100/(105·8) = 1,31 mL/kg/h
Cevap
U = 1,31 mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: t = 1,7 h
İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kalan hacim
500 − 300 = 200 mL
Süre
t = 200/120 = 1,667 ≈ 1,7 h
Cevap
t = 1,7 h
Bu yaklaşık 1 h 40 min eder, yani torba yaklaşık saat 09:10 civarında biter.
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 13 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
12·54 = 648 birim/h
Konsantrasyon
12 500/250 = 50 birim/mL
Pompa hızı
R = 648/50 = 12,96 ≈ 13 mL/h
Cevap
R = 13 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 26,7 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 mg = 500 000 mcg
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
10·89 = 890 mcg/min
890·60 = 53400 mcg/h
Pompa hızı
R = 53400/2000 = 26,7 mL/h
Cevap
R = 26,7 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,94 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL
Hacim
V = 0,94/1 = 0,94 mL
Cevap
V = 0,94 mL
12.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 100 mL
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.