Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
4,8035 kg? kgşuna yuvarla 0,1 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir ağırlık dönüşümü 4,8035 kg veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: ağırlıklar en yakın kilogramın onda birine yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?

4,8035 kg
x = kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
2 mcg/kg/min? mg/h89 kg1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir istem 89 kg ağırlığındaki hasta için 2 mcg/kg/dk şeklinde yazılmış. Doz hızını D mg/sa cinsinden ifade edin. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

2 mcg/kg/min89 kg
D = mg/h
3.Doz hesaplarıOrta
28 kgBSA = 0,98 m²135 mg/m²D = ? mg

28 kg ağırlığındaki bir hastanın vücut yüzey alanı 0,98 m². İstem 135 mg/m². Dozu D mg cinsinden bulun.

28 kgBSA = 0,98 m²135 mg/m²
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
250 mg/5 mLV = ? mL

28 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 5 mL’de 250 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 20 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz?

28 kg20 mg/kg250 mg/5 mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
V = ?20 gtt/mL30 gtt/min8 h

Bir damla infüzyonu 20 gtt/mL’lik bir setle 30 gtt/min hızla akıyor. Hasta 8 saatte kaç mililitre V alır?

30 gtt/min20 gtt/mL8 h
V = mL
6.IV infüzyon hızlarıZor
900 mL60 gtt/mL42 gtt/mint = ? h

Bir serum 60 damla/mL'lik setten 42 damla/dk hızla akıyor. Torbada 900 mL kaldı. Kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

42 gtt/min60 gtt/mL900 mL
t = h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyaçorba200 mLsüt240 mLjöle120 mLbuz parçaları120 mLIV infüzyon80 mL/h × 8 hIV antibiyotik1 × 100 mLidrar450 mLidrar375 mLyara dreni30 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Toplam alınan I değerini mL cinsinden bulun. Buz parçalarını hacimlerinin yarısı olarak sayın.

çorba: 200 mLsüt: 240 mLjöle: 120 mLbuz parçaları: 120 mLIV infüzyon: 80 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 1 × 100 mL
I = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL100 mL verilen75 mL/h21:30t = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir torba pompayla 75 mL/h hızla gidiyor. Saat 21:30’de 100 mL zaten verilmiş. Torba kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mL100 mL verilen75 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
25 000 birim250 mLheparin? mL/h74 kg15 birim/kg/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de 25 000 ünite heparin var. Order, 74 kg ağırlığındaki bir hasta için 15 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

25 000 birim/250 mL15 birim/kg/h74 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
800 mg500 mLdopamine? mL/h90 kg2 mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 500 mL’de dopamine 800 mg var. Order, 90 kg ağırlığındaki bir hasta için 2 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

800 mg/500 mL2 mcg/kg/min90 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
024681010 mL

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,36 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10 0000,36 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
70%dextrose? mL+10%dextrose30%600 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %70 ve %10’lük dextrose karıştırarak 600 mL %30’lik dextrose hazırlamanız gerekiyor. %70’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

70%10%30%600 mL
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: x = 4,8 kg

Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.

ondabirler basamağındaki rakam

4.8035 → 8

Yalnızca sonraki rakam belirler

4,8035 → 0
0, 4 veya daha küçük; bu yüzden 8 aynı kalır.
Sonraki rakamlar (35) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.

Yuvarlayın

x = 4,8 kg

Cevap

x = 4,8 kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 10,68 mg/h

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 2 mcg/kg/min × 89 kg × (60 min/1 h) × (1 mg/1000 mcg)

Hesaplayın

D = 2·89·60/1000 = 10,68 mg/h

Cevap

D = 10,68 mg/h
3.Doz hesapları

Cevap: D = 132,3 mg

Vücut yüzey alanına göre dozlama: birçok sitotoksik ve bazı pediatrik dozlar vücut yüzey alanının metrekaresi başına yazılır: doz (mg) = m² başına doz × VYA (m²). Mosteller formülü VYA’yı tahmin eder: VYA = √(boy (cm) × kilo (kg)/3600).

Doz

D = 135·0,98 = 132,3 mg

Cevap

D = 132,3 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 11,2 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Ağırlığa göre doz

20·28 = 560 mg

Hacim

V = (560/250)·5 = 11,2 mL

Cevap

V = 11,2 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: V = 720 mL

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

mL/h cinsinden hız

30·60/20 = 90 mL/h

Hacim

V = 90·8 = 720 mL

Cevap

V = 720 mL
6.IV infüzyon hızları

Cevap: t = 21,4 h

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

mL/h cinsinden hız

42·60/60 = 42 mL/h

Kalan süre

t = 900/42 = 21,43 ≈ 21,4 h

Cevap

t = 21,4 h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: I = 1360 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Alınanları toplayın

oral: 200 + 240 + 120 = 560 mL
buz parçaları: 120/2 = 60 mL
IV infüzyon: 80·8 = 640 mL
IV antibiyotik: 1·100 = 100 mL
I = 1360 mL

Cevap

I = 1360 mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 12 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kalan hacim

1000 − 100 = 900 mL

Süre

t = 900/75 = 12 h

Cevap

t = 12 h

Bu yaklaşık 12 h 00 min eder, yani torba yaklaşık saat 09:30 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 11,1 mL/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Saatlik ünite

15·74 = 1 110 birim/h

Konsantrasyon

25 000/250 = 100 birim/mL

Pompa hızı

R = 1110/100 = 11,1 mL/h

Cevap

R = 11,1 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 6,8 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

800 mg = 800 000 mcg
800 000/500 = 1600 mcg/mL

Dakikalık ve saatlik doz

2·90 = 180 mcg/min
180·60 = 10800 mcg/h

Pompa hızı

R = 10800/1600 = 6,75 ≈ 6,8 mL/h

Cevap

R = 6,8 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3,6 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL

Hacim

V = 0,36/0,1 = 3,6 mL

Cevap

V = 3,6 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 200 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

70%: 30 − 10 = 20 pay
10%: 70 − 30 = 40 pay
toplam: 60 pay

Hacmi paylaştırın

V = 600·20/60 = 200 mL

Cevap

V = 200 mL

Kontrol: 200 mL %70 + 400 mL %10 = 600 mL.

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math