Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
0,73912 mL? mLşuna yuvarla 0,01 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Küçük bir enjeksiyon için doz hesaplaması 0,73912 mL veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın mL’nin yüzde birine yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?

0,73912 mL
x = mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
1 tsp · 4/gün · 7 d? × 150 mL1 tsp = 5 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir reçetede 7 gün boyunca 6 saatte bir oral süspansiyondan 1 tsp yazıyor. Süspansiyon 150 mL’lik şişelerde geliyor. 1 tsp = 5 mL kullanarak kürün tamamlanması için kaç tam şişe N verilmelidir?

1 tsp6 saatte bir7 gün150 mL1 tsp = 5 mL
N =
3.Doz hesaplarıOrta
45 kg10 mg/kg/gün2× günlükD = ? mg

Bir hasta 45 kg. Order edilen doz günde 10 mg/kg, 2 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

45 kg10 mg/kg/gün2× günlük
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Reçete 3400 mikrogramdır. Ampul 4 mg/mL içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

3400 mcg4 mg/mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
60 gtt/mL50 mL/h? gtt/min

Bir infüzyon 50 mL/h olarak istenmiş, ancak pompa yok. 60 gtt/mL’lik bir infüzyon setiyle yerçekimiyle veriliyor. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.

50 mL/h60 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
430 mLkalan? mL/h4 h kalan

6 saatte 500 mL istenmişti. 2 saat sonra torbada hâlâ 430 mL olduğunu görüyorsunuz ve istem yine zamanında bitmelidir. Başlangıçtaki pompa hızı yüzde kaç Δ artırılmalıdır?

500 mL / 6 hsonra 2 h: 430 mL
Δ = %
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan12 saatlik vardiyaçorba200 mLmeyve suyu200 mLbuz parçaları100 mLIV infüzyon125 mL/h × 12 hIV antibiyotik1 × 50 mLidrar425 mLidrar425 mLidrar450 mLyara dreni130 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 12 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. Hasta 48 kg. Ortalama idrar çıkışı U değerini mL/kg/h cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

48 kg12 hidrar: 425 mLidrar: 425 mLidrar: 450 mLyara dreni: 130 mL
U = mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL450 mL verilen100 mL/h20:00t = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir torba pompayla 100 mL/h hızla gidiyor. Saat 20:00’de 450 mL zaten verilmiş. Torba kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mL450 mL verilen100 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
100 birim250 mLkristalize (regüler) insülin? mL/h95 kg0,1 birim/kg/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 250 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeriyor. Order, 95 kg ağırlığındaki bir hasta için 0,1 ünite/kg/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

100 birim/250 mL0,1 birim/kg/h95 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
400 mg250 mLdopamine22 mL/h82 kg? mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 400 mg içeren bir dopamine infüzyonu 22 mL/h hızla gidiyor. Hasta 82 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

400 mg/250 mL22 mL/h82 kg
D = mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
oxacillin 2 g11,5 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 1 mL.? mg/mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde oxacillin 2000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 11,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 1 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?

2000 mg11,5 mL+1 mL
C = mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 250 mg toz içerir. 9,5 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 97,5 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

250 mg9,5 mL + 0,5 mL97,5 mg
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: x = 0,74 mL

Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.

yüzdebirler basamağındaki rakam

0,73912 → 3

Yalnızca sonraki rakam belirler

0,73912 → 9
9, 5 veya daha büyük; bu yüzden 3 yukarı yuvarlanır.
Sonraki rakamlar (12) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.

Yuvarlayın

x = 0,74 mL

Cevap

x = 0,74 mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: N = 1

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Toplam hacim

5 mL × 4 × 7 = 140 mL

Şişeler

140/150 = 0,9333 → N = 1

Cevap

N = 1
3.Doz hesapları

Cevap: D = 225 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

10·45 = 450 mg

Doz başına

D = 450/2 = 225 mg

Cevap

D = 225 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,85 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Aynı birimler

4 mg/mL = 4000 mcg/mL

Hacim

V = 3400/4000 = 0,85 mL

Cevap

V = 0,85 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 50 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakikadaki mililitre

50/60 = 0,8333 mL/min

Damla hızı

R = 0,8333·60 = 50 gtt/min

Cevap

R = 50 gtt/min

Mikro damla setiyle (60 gtt/mL) gtt/min, mL/h’ye eşittir.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: Δ = 29 %

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Başlangıç hızı

500/6 = 83,33 mL/h

Yeni hız

R = 430/4 = 107,5 mL/h

Yüzde değişim

Δ = (107,5 − 83,33)/83,33·100% = 29%

Cevap

Δ = 29%

Bu %25’ten fazla bir artıştır: çoğu hastane açığı kapatmak yerine istemi yazan hekimle iletişime geçmenizi ve hastayı sıvı yüklenmesi açısından değerlendirmenizi ister.

7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: U = 2,26 mL/kg/h

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam idrar

425 + 425 + 450 = 1300 mL

Kilogram başına saatlik

U = 1300/(48·12) = 2,257 ≈ 2,26 mL/kg/h

Cevap

U = 2,26 mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 5,5 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kalan hacim

1000 − 450 = 550 mL

Süre

t = 550/100 = 5,5 h

Cevap

t = 5,5 h

Bu yaklaşık 5 h 30 min eder, yani torba yaklaşık saat 01:30 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 23,8 mL/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Saatlik ünite

0,1·95 = 9,5 birim/h

Konsantrasyon

100/250 = 0,4 birim/mL

Pompa hızı

R = 9,5/0,4 = 23,75 ≈ 23,8 mL/h

Cevap

R = 23,8 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 7,2 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

400 000/250 = 1600 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

22·1600 = 35200 mcg/h
35200/60 = 586,7 mcg/min

Kilogram başına

D = 586,7/82 = 7,154 ≈ 7,2 mcg/kg/min

Cevap

D = 7,2 mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: C = 160 mg/mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

11,5 + 1 = 12,5 mL

Konsantrasyon

C = 2000/12,5 = 160 mg/mL

Cevap

C = 160 mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3,9 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

9,5 + 0,5 = 10 mL
C = 250/10 = 25 mg/mL

Hacim

V = 97,5/25 = 3,9 mL

Cevap

V = 3,9 mL

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math