Farmakoloji: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.FarmakolojiOrta

Metformin kan şekerini esas olarak nasıl düşürür?

  1. ABöbrekte glukoz emilimini engeller
  2. BEksik insülinin yerini alır
  3. CKaraciğerin glukoz üretimini azaltır
  4. DPankreastan insülin salınımını uyarır
2.FarmakolojiZor

Varfarin kullanan bir hasta rifampisin kürüne başlıyor. Olası etki nedir?

  1. ARifampisin emilmediği için etkisi olmaz
  2. BVarfarin daha hızlı metabolize edildiği için INR düşer
  3. CVarfarin K vitaminine dönüşür
  4. DVarfarin daha yavaş metabolize edildiği için INR yükselir
3.Doz hesaplarıOrta
10%w/vV = ? mL

%10 (w/v) bir çözeltiden 200 mg’lik bir doz gerekiyor. Bu dozu hangi hacim V içerir?

200 mg10% w/v
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
71 kg155 cmBSA = √(h·w/3600)50 mg/m²D = ? mg

Bir hasta 155 cm boyunda ve 71 kg ağırlığında. İstem 50 mg/m². Mosteller formülü VYA = √(boy (cm) × kilo (kg)/3600) ile dozu D mg cinsinden bulun.

155 cm71 kg50 mg/m²
D = mg
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 170 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 170 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,7 L/kg8 → 20 mg/LLD = ? mg81 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 81 kg ağırlığındaki bir hastanın phenytoin düzeyi 8 mg/L; hedef 20 mg/L. İlaç intravenöz olarak phenytoin sodium (S = 0,92) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,7 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

81 kgVd = 0,7 L/kgC = 8 → 20 mg/LS = 0,92
LD = mg

3Çözeltiler

1.Farmakoloji

Cevap: C · Karaciğerin glukoz üretimini azaltır

Cevap neden bu

Metformin esas olarak hepatik glukoneogenezi azaltır ve insülin duyarlılığını artırır. İnsülin salınımını uyarmadığı için tek başına kullanıldığında hipoglisemi nadirdir.

Cevap

C · Karaciğerin glukoz üretimini azaltır
2.Farmakoloji

Cevap: B · Varfarin daha hızlı metabolize edildiği için INR düşer

Cevap neden bu

Rifampisin CYP enzimlerini indükler, varfarinin metabolizmasını hızlandırır ve etkisini azaltır; böylece INR düşer ve pıhtı riski artar.

Cevap

B · Varfarin daha hızlı metabolize edildiği için INR düşer
3.Doz hesapları

Cevap: V = 2 mL

Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Konsantrasyon

10% = 100 mg/mL

Hacim

V = 200/100 = 2 mL

Cevap

V = 2 mL
4.Doz hesapları

Cevap: D = 87,42 mg

Body-surface-area dosing: many cytotoxic and some paediatric doses are prescribed per square metre of body surface area: dose (mg) = dose per m² × BSA (m²). The Mosteller formula estimates BSA = √(height (cm) × weight (kg)/3600).

Vücut yüzey alanı

BSA = √(155·71/3600) = √3,057 = 1,748 m²

Doz

D = 50·1,748 = 87,42 mg

Cevap

D = 87,42 mg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 4,713 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 170/10 = 17 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·17 = 4,713 L/h

Cevap

CL = 4,713 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 739,6 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·81 = 56,7 L

Gereken artış

20 − 8 = 12 mg/L

Yükleme dozu

LD = 56,7·12/(0,92·1) = 739,6 mg

Cevap

LD = 739,6 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacology