Birimleri çevirin: nm, mm ve cm’yi m’ye; ve açıların normalden ölçülüp ölçülmediğini denetleyin.
İşaretleri ve makullüğü denetleyin: sanal görüntünün dᵢ < 0’dır, yaklaşan kaynak daha tiz duyulur, kapalı borunun yalnızca tek harmonikleri vardır.
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 3,75 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 1800 m sonraki hızı v değerini bulun.
v₀ = 0a = 3,75 m/s²s = 1800 m
v = m/s
2.KinematikZor
Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 7 s boyunca 1 m/s² ile hızlanıyor, sonra 15 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 2,5 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.
a1 = 1 m/s²t1 = 7 st2 = 15 sa3 = −2,5 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
20 kg’lık bir kutu, yatayla 25° açı yapan bir rampada rampaya paralel bir kuvvetle sabit hızla yukarı itiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. İtme kuvveti F değerini bulun.
m = 20 kgθ = 25°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
F = N
4.Newton yasalarıZor
Yatay bir masa üzerindeki 3,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.
m1 = 3,5 kgm2 = 5 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 55° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 28 m/sθ = 55°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Eğik atışZor
Bir top 40 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 50° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.
v0 = 10 m/sθ = 50°h = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil 70 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,8. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 70 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
1,4 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 0,6 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 9,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 0,6 kgr = 1,4 mvbottom = 9,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
Düz bir yolda 70 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,6’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.
v = 70 km/hμ = 0,6g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
4 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 3 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,15) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 800 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 4 kgh = 2,5 mL = 3 mμ = 0,15k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
17 m/s hızla giden 1600 kg’lık bir otomobil, duran 1100 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?
m1 = 1600 kgv1 = 17 m/sm2 = 1100 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
12 g’lık bir mermi, 1,3 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 3 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 10° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 12 gM = 3 kgL = 1,3 mθ = 10°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Basit bir sarkacın uzunluğu 2,7 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.
L = 2,7 mg = 9,81 m/s²
T = s
14.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 490 N/m olan bir yaya bağlı 2,4 kg’lık bir kütle denge konumundan 14 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.
m = 2,4 kgk = 490 N/mA = 14 cm
vmax = m/s
15.Dalgalar, ses ve optikOrta
25 m/s ile hareket eden 500 Hz’lik bir kaynak ve 5 m/s ile hareket eden bir gözlemci birbirinden uzaklaşıyor. Ses sürati 343 m/s’dir. Gözlemcinin duyduğu frekansı, f′, bulun.
f = 500 Hzv = 343 m/svs = 25 m/svo = 5 m/s
f′ = Hz
16.Dalgalar, ses ve optikZor
600 nm dalga boylu ışık, milimetrede 300 çizgili bir ağa dik olarak düşüyor. 1. mertebe maksimumunun açısını, θ1, bulun.
N = 300 mm⁻¹λ = 600 nmm = 1
θ1 = °
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: v = 116,2 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Mesafe sonundaki hız
v = √(2·a·s) = √(2·3,75·1800) = 116,2 m/s
Cevap
v = 116,2 m/s
(418,3 km/h)
2.Kinematik
Cevap: s = 139,3 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
En yüksek hız
v = a1·t1 = 1·7 = 7 m/s
Her evrenin mesafesi
s1 = ½·1·7² = 24,5 m
s2 = 7·15 = 105 m
s3 = 7²/(2·2,5) = 9,8 m
Toplam mesafe
s = 24,5 + 105 + 9,8 = 139,3 m
Cevap
s = 139,3 m
3.Newton yasaları
Cevap: F = 127,4 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Eğim boyunca kuvvetler
Sabit hız: kuvvetler dengelenir.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
İtme kuvveti
F = 82,92 + 44,45 = 127,4 N
Cevap
F = 127,4 N
4.Newton yasaları
Cevap: T = 26,26 N
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 28·cos 55° = 16,06 m/s
vy = v0·sin θ = 28·sin 55° = 22,94 m/s
Havada kalma süresi
Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.
t = 2·22,94/9,81 = 4,676 s
Cevap
t = 4,676 s
6.Eğik atış
Cevap: t = 3,741 s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 10·cos 50° = 6,428 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 50° = 7,66 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 40 + 7,66·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (7,66 + √(58,68 + 784,8))/9,81 = 3,741 s
Cevap
t = 3,741 s
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 23,44 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·70) = 23,44 m/s
Cevap
vmax = 23,44 m/s (84,38 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 9,249 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 9,5² − 4·9,81·1,4 = 35,31 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,6·35,31/1,4 − 0,6·9,81 = 9,249 N
Cevap
Ttop = 9,249 N
9.İş ve enerji
Cevap: d = 32,12 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Temel birimlerde hız
v = 70/3,6 = 19,44 m/s
Enerji denkliği
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 19,44²/(2·0,6·9,81) = 32,12 m
Cevap
d = 32,12 m
Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.
10.İş ve enerji
Cevap: x = 44,84 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 39,24·(2,5 − 0,15·3) = 80,44 J
En büyük sıkışma
½kx² = 80,44 → x = √(2·80,44/800) = 0,4484 m = 44,84 cm
Cevap
x = 44,84 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK = 94193 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1600·17/2700 = 10,07 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1600·17² = 231200 J
Kafter = ½·2700·10,07² = 137007 J
Kaybolan enerji
ΔK = 231200 − 137007 = 94193 J
Cevap
ΔK = 94193 J
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 156,2 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Bloğun yükselmesi
h = L·(1 − cos θ) = 1,3·(1 − cos 10°) = 0,01975 m
Çarpmadan sonraki hız
V = √(2·9,81·0,01975) = 0,6225 m/s
Çarpışma
v = (m + M)·V/m = 3,012·0,6225/0,012 = 156,2 m/s
Cevap
v = 156,2 m/s
13.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: T = 3,296 s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Sarkacın periyodu
T = 2π·√(2,7/9,81) = 3,296 s
Cevap
T = 3,296 s
14.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: vmax = 2 m/s
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Açısal frekans
ω = √(490/2,4) = 14,29 rad/s
En büyük hız
vmax = A·ω = 0,14·14,29 = 2 m/s
Cevap
vmax = 2 m/s
15.Dalgalar, ses ve optik
Cevap: f′ = 459,2 Hz
Duran dalgalar ve Doppler etkisi: iki ucu sabit bir ip ya da iki ucu açık bir boru içine tam sayıda yarım dalga boyu sığdırır: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Bir ucu kapalı bir borunun kapalı ucunda düğüm, açık ucunda karın vardır: L = nλ/4, yalnızca tek n ile, fn = n·v/(4L). Kaynak ya da gözlemci aralarındaki doğru boyunca hareket ettiğinde f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): birbirine doğru hareket için üstteki işaretleri kullanın. Frekansları yaklaşık eşit iki dalga |f₁ − f₂| frekansıyla vurum yapar.
Girişim ve kırınım: aralarında d uzaklığı olan iki yarıktan gelen ışık, ekrandaki bir noktaya d·sin θ yol farkıyla ulaşır. Aydınlık saçaklar d·sin θ = mλ olan yerlerde görünür (m = 0, ±1, ±2, …). L ≫ d uzaklığındaki bir ekran için m. aydınlık saçak y = mλL/d konumundadır ve saçak aralığı Δy = λL/d’dir. Milimetrede N çizgisi olan bir ağın d = 1/N’dir ve d·sin θ = mλ’da keskin maksimumları vardır; sin θ ≤ 1 olduğundan en yüksek mertebe m ≤ d/λ olan en büyük tam sayıdır. a genişliğindeki tek bir yarığın karanlık saçakları a·sin θ = mλ’dadır, m = ±1, ±2, …