Birimleri çevirin: nm, mm ve cm’yi m’ye; ve açıların normalden ölçülüp ölçülmediğini denetleyin.
İşaretleri ve makullüğü denetleyin: sanal görüntünün dᵢ < 0’dır, yaklaşan kaynak daha tiz duyulur, kapalı borunun yalnızca tek harmonikleri vardır.
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
54 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 7,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.
v₀ = 54 km/ha = −7,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
Bir taş bir kuyuya durgun hâlden bırakılıyor. Suya çarpma sesi taş bırakıldıktan 4,5 s sonra duyuluyor. Ses hızı 343 m/s’dir; hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Kuyunun derinliği d değerini bulun.
ttotal = 4,5 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Newton yasalarıOrta
11 kg’lık bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 11 kgθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Yatay bir masa üzerindeki 1 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 4 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.
m1 = 1 kgm2 = 4 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 25° üstünde atılıyor ve 50 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.
θ = 25°R = 50 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
Bir top yer seviyesinden 37 m/s hızla ve yatayın 50° üstünde atılıyor. İnerken 6 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.
v₀ = 37 m/sθ = 50°hroof = 6 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil, 40 m yarıçaplı dairesel bir yay olan yoldaki bir tümseğin tepesinden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Hangi hızın vmax üstünde tekerlekler tepede yoldan ayrılır?
r = 40 mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
240 m yarıçaplı bir viraj 18° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 240 mθ = 18°μs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
0,5 kg kütleli bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimde 5 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,1. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.
m = 0,5 kgθ = 45°μ = 0,1d = 5 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
35° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 3000 N/m olan bir yay, kütlesi 5 kg olan bir bloğa karşı 12 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,3’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)
12 m/s hızla giden 800 kg’lık bir otomobil, duran 1600 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?
m1 = 800 kgv1 = 12 m/sm2 = 1600 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
0,3 kg’lık bir top bir duvara 14 m/s hızla çarpıyor ve 14 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 25 ms sürüyor. Duvarın topa uyguladığı ortalama kuvvet Favg değerini bulun.
m = 0,3 kgvin = 14 m/svout = 14 m/sΔt = 25 ms
Favg = N
13.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,2 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 5,41 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.
L = 1,2 mT = 5,41 s
g = m/s²
14.Yaylar ve sarkaçlarZor
Bir cisim 1,4 s periyot ve 5 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. 5 cm’lik en büyük yer değiştirmesinden 4,5 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?
T = 1,4 sA = 5 cmx = 4,5 cm
t = s
15.Dalgalar, ses ve optikOrta
İki ucu sabit bir ip, 0,75 m uzunluğundadır; üzerinde dalgalar 240 m/s ile yayılır. temel (birinci harmonik) frekansını, f1, bulun.
v = 240 m/sn = 1L = 0,75 m
f1 = Hz
16.Dalgalar, ses ve optikZor
Bir cisim, eğrilik yarıçapı 60 cm olan çukur aynanın 8 cm önündedir. Görüntü uzaklığını, di, bulun; aynanın önündeki (gerçek) görüntü için pozitif, arkasındaki (sanal) görüntü için negatif.
do = 8 cmR = 60 cm
di = cm
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: s = 15 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 54/3,6 = 15 m/s
Fren mesafesi
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 15²/(2·7,5) = 15 m
Cevap
s = 15 m
2.Kinematik
Cevap: d = 88,29 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Sürenin iki kısmı
½·9,81·t₁² = 343·(4,5 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1544 = 0
Düşme süresi
Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1544))/(2·4,905) = 4,243 s
Derinlik
d = ½·9,81·4,243² = 88,29 m
Cevap
d = 88,29 m
3.Newton yasaları
Cevap: a = 1,051 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Menzil formülünü v₀ için çözün
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·50/sin 50°) = 25,3 m/s
Cevap
v0 = 25,3 m/s
6.Eğik atış
Cevap: x = 132,2 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 23,78 m/s, vy = 28,34 m/s
Çatıya iniş süresi
Büyük kök: top iniyor.
6 = 28,34·t − 4,905·t²
t = (28,34 + √(28,34² − 2·9,81·6))/9,81 = 5,558 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 23,78·5,558 = 132,2 m
Cevap
x = 132,2 m
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 19,81 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Normal kuvvet sıfır
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·40) = 19,81 m/s
Cevap
vmax = 19,81 m/s
(71,31 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 40,38 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(240·9,81·0,5943/0,8584) = 40,38 m/s
Cevap
vmax = 40,38 m/s
(145,4 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: Wf = 1,734 J
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Sürtünme kuvveti
N = mg·cos θ = 4,905·0,7071 = 3,468 N
F = μN = 0,1·3,468 = 0,3468 N
Sürtünmeye karşı iş
Wf = F·d = 0,3468·5 = 1,734 J
Cevap
Wf = 1,734 J
10.İş ve enerji
Cevap: d = 0,5375 m
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Yay enerjisi
x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·3000·0,12² = 21,6 J
Eğim boyunca enerji denkliği
m·g = 5·9,81 = 49,05 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 21,6/(49,05·(0,5736 + 0,3·0,8192)) = 0,5375 m
Cevap
d = 0,5375 m
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK = 38400 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 800·12/2400 = 4 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·800·12² = 57600 J
Kafter = ½·2400·4² = 19200 J
Kaybolan enerji
ΔK = 57600 − 19200 = 38400 J
Cevap
ΔK = 38400 J
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: Favg = 336 N
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Momentumdaki değişim
J = m·Δv = 0,3·(14 + 14) = 8,4 N·s
Ortalama kuvvet
Favg = J/Δt = 8,4/0,025 = 336 N
Cevap
Favg = 336 N
13.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: g = 1,619 m/s²
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
g için çözün
g = 4π²·L/T² = 4π²·1,2/5,41² = 1,619 m/s²
Cevap
g = 1,619 m/s²
14.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: t = 0,1005 s
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Açısal frekans
ω = 2π/T = 2π/1,4 = 4,488 rad/s
Zaman için çözün
0,9 = cos(ω·t) → ω·t = arccos(0,9) = 0,451 rad
t = 0,451/4,488 = 0,1005 s
Cevap
t = 0,1005 s
15.Dalgalar, ses ve optik
Cevap: f1 = 160 Hz
Duran dalgalar ve Doppler etkisi: iki ucu sabit bir ip ya da iki ucu açık bir boru içine tam sayıda yarım dalga boyu sığdırır: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Bir ucu kapalı bir borunun kapalı ucunda düğüm, açık ucunda karın vardır: L = nλ/4, yalnızca tek n ile, fn = n·v/(4L). Kaynak ya da gözlemci aralarındaki doğru boyunca hareket ettiğinde f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): birbirine doğru hareket için üstteki işaretleri kullanın. Frekansları yaklaşık eşit iki dalga |f₁ − f₂| frekansıyla vurum yapar.
Bu modun dalga boyu
λ = 2L/n = 2·0,75/1 = 1,5 m
Frekans
f = v/λ = 240/1,5 = 160 Hz
Cevap
f1 = 160 Hz
16.Dalgalar, ses ve optik
Cevap: di = −10,91 cm
Geometrik optik: bir sınırda n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (Snell yasası); açılar normalden ölçülür ve n = c/v. Daha yavaş bir ortama geçerken ışın normale doğru kırılır. Daha yoğun bir ortamdan (n₁ > n₂) kritik açının θc = arcsin(n₂/n₁) ötesinde ışığın tamamı yansır: toplam iç yansıma. İnce mercekler ve küresel aynalar 1/f = 1/do + 1/di denklemine uyar; büyütme m = −di/do’dır. İşaret kuralı: yakınsak mercek ve çukur ayna için f > 0 (f = R/2), ıraksak mercek ve tümsek ayna için f < 0; gerçek görüntü için di > 0, sanal görüntü için di < 0 ve ters görüntü için m < 0.