Mühendislik Fiziği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Hidrostatik kuvvet

Derinlikteki basınç
p = ρgh
Düşey duvara etkiyen kuvvet
F = ρg·hc·A
Basınç merkezi
yp = yc + Ic/(ycA)
Dikdörtgen
Ic = bH³/12

Süreklilik ve Bernoulli

Süreklilik
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Debi
Q = A·v
Daire alanı
A = πd²/4

İdeal gaz yasası

İdeal gaz yasası
pV = nRT
Gaz sabiti
R = 8,314 J/(mol·K)
Birleşik gaz yasası
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mol
n = m/M
Sıcaklık
T[K] = T[°C] + 273,15

Isı makineleri ve soğutucular

Verim
η = W/QH = 1 − QC/QH
Carnot verimi
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
Soğutucu COP
COPR = QC/W
Isı pompası COP
COPHP = QH/W = COPR + 1
Enerji denkliği
QH = W + QC

Dalgalar, ses ve optik

Dalga sürati
v = fλ, T = 1/f
İp
v = √(T/μ), μ = m/L
Ses düzeyi
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Noktasal kaynak
I = P/(4πr²)
Duran dalgalar
ip ya da iki ucu açık boru fn = n·v/(2L); bir ucu kapalı boru fn = n·v/(4L), n tek
Doppler etkisi
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Kırılma indisi
n = c/v, λ = λ0/n
Snell yasası
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kritik açı
sin θc = n2/n1
Optik lif
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Mercekler ve aynalar
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Çift yarık
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Kırınım ağı
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Tek yarık
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Yöntem

  1. Problemin türünü belirleyin: dalga sürati, ses düzeyi, duran dalga, Doppler, kırılma, mercek ya da ayna veya girişim.
  2. Önce bağıntıyı yazın: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) veya n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Birimleri çevirin: nm, mm ve cm’yi m’ye; ve açıların normalden ölçülüp ölçülmediğini denetleyin.
  4. İşaretleri ve makullüğü denetleyin: sanal görüntünün dᵢ < 0’dır, yaklaşan kaynak daha tiz duyulur, kapalı borunun yalnızca tek harmonikleri vardır.

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)2,778 s16,67

60 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 6 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 60 km/ha = −6 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
v₀ = 9 m/s40 m

Bir top, yerden 40 m yükseklikteki bir çatının kenarından 9 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 9 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
5 kg35°F = 20 Nμ = 0,3

5 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 35° üstünde bir halatla 20 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.

m = 5 kgF = 20 Nθ = 35°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 5 kg1,5 kgμ = 0,2

Yatay bir masa üzerindeki 5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 1,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 5 kgm2 = 1,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 38 m/s60°menzilH = ?

Bir top düz zeminden yatayın 60° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Topun ulaştığı en büyük yükseklik H değerini bulun.

v0 = 38 m/sθ = 60°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Eğik atışZor
h = 25 mv0​ = 25 m/s20°H = ?

Bir top 25 m’lik bir uçurumun tepesinden 25 m/s hızla ve yatayın 20° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.

v₀ = 25 m/sθ = 20°h = 25 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.İş ve enerjiOrta
90 km/h8°1500 kg

Kütlesi 1500 kg olan bir otomobil 8° eğimli bir yokuşu sabit 90 km/h hızla çıkıyor. Hava direnci ve yuvarlanma direnci toplamı 550 N’dir. Tekerleklerin vermesi gereken güç P değerini kW cinsinden bulun.

m = 1500 kgθ = 8°Fr = 550 Nv = 90 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
8.İş ve enerjiZor
h = 4,5 mL = 1 mμ = 0,25k = 4000 N/m

2 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 4,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 4000 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 2 kgh = 4,5 mL = 1 mμ = 0,25k = 4000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Momentum ve çarpışmalarOrta
1 kg5 m/s3,5 kg

5 m/s hızla giden 1 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 3,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 1 kgm2 = 3,5 kgv1 = 5 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Momentum ve çarpışmalarZor
26 m/s10 m/s

0,15 kg’lık bir top bir duvara 26 m/s hızla çarpıyor ve 10 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 25 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,15 kgvin = 26 m/svout = 10 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
11.Hidrostatik kuvvetOrta
kapakd = 4 mH = 1,5 m

2 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, su dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 4 m altında bulunuyor. Kapağa etkiyen bileşke hidrostatik kuvvet F değerini bulun.

d = 4 mH = 1,5 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Hidrostatik kuvvetZor
kapakd = 2 mH = 2 m

2 m genişliğinde düşey dikdörtgen bir kapak, gliserin dolu bir tankın duvarında, üst kenarı yüzeyin 2 m altında bulunuyor. Basınç merkezinin yüzeyden derinliği ycp değerini bulun.

d = 2 mH = 2 mb = 2 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Süreklilik ve BernoulliOrta
d1​ = 200 mmd2​ = 100 mm12p1​ − p2​ = 16 kPaQ = ?

Su, giriş çapı 200 mm ve boğaz çapı 100 mm olan yatay bir venturimetreden akıyor. Girişteki basınç boğazdakinden 16 kPa yüksektir. Kayıpları ihmal ederek debi Q değerini bulun.

d1 = 200 mmd2 = 100 mmp1 − p2 = 16 kPaρ = 1000 kg/m³
Q = L/s
14.Süreklilik ve BernoulliZor
d1​ = 250 mmd2​ = 125 mm12Δh = 170 mmcıvaQ = ?

Yatay bir venturimetre (giriş 250 mm, boğaz 125 mm) su taşıyor. Giriş ile boğaz arasına bağlı cıvalı bir U-tüp manometre 170 mm seviye farkı gösteriyor. Debi katsayısı 0,99’tür. Debi Q değerini bulun. Su için ρ = 1000 kg/m³, cıva için 13 600 kg/m³ ve g = 9,81 m/s² alın.

d1 = 250 mmd2 = 125 mmΔh = 170 mmCd = 0,99ρHg = 13 600 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.İdeal gaz yasasıOrta
100 g CH₄P = 500 kPaT = 20 °CV = ?

100 g CH₄, 500 kPa ve 20 °C koşullarında hangi hacmi V kaplar? İdeal gaz kabul edin.

m = 100 gM = 16,04 g/molP = 500 kPaT = 20 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.İdeal gaz yasasıZor
O₂, M = 32 g/molP = 700 kPaT = 80 °Cρ = ?

O₂ gazının 700 kPa ve 80 °C koşullarındaki yoğunluğu ρ değerini ideal gaz kabul ederek bulun.

M = 32 g/molP = 700 kPaT = 80 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
17.Isı makineleri ve soğutucularOrta
TH​ = 250 °CTL​ = 40 °CEQH​ = 1600 kJQL​W = ?

Bir ısı makinesi 250 °C sıcaklığındaki sıcak kaynak ile 40 °C sıcaklığındaki soğuk kaynak arasında çalışıyor. 1600 kJ ısı alıyor. Üretebileceği en fazla iş Wmax değerini bulun.

TH = 250 °CTL = 40 °CQH = 1600 kJ
Wmax = kJ
18.Isı makineleri ve soğutucularZor
TH​ = 32 °CTL​ = 2 °CRQ̇H​Q̇L​ = 4 kWẆ = ?

Bir buzdolabı, 32 °C sıcaklığındaki bir mutfakta soğuk bölmesini 2 °C sıcaklığında tutuyor ve soğuk bölmeden 4 kW ısı çekiyor. Gereken en küçük güç girdisi Ẇmin değerini bulun.

TH = 32 °CTL = 2 °CQ̇L = 4 kW
Ẇmin = kW
19.Dalgalar, ses ve optikOrta
Pβ = ?r = 8 m

Küçük bir hoparlör, 2 W ses gücünü her yöne eşit olarak yayar. 8 m uzaklıktaki ses şiddeti düzeyini, β, bulun.

P = 2 Wr = 8 mI0 = 10⁻¹² W/m²
β = dB
20.Dalgalar, ses ve optikZor
λ = ?39,7°

Milimetrede 1200 çizgili bir ağ, bir spektrum çizgisinin 1. mertebe maksimumunu doğrudan geçiş doğrultusundan 39,7° açıyla gösteriyor. Çizginin dalga boyunu, λ, bulun.

N = 1200 mm⁻¹θ1 = 39,7°m = 1
λ = nm

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 23,15 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 60/3,6 = 16,67 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 16,67²/(2·6) = 23,15 m

Cevap

s = 23,15 m
2.Kinematik

Cevap: t = 3,917 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−40 = 9·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 9·t − 40 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (9 + √(9² + 2·9,81·40))/9,81 = 3,917 s

Cevap

t = 3,917 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,022 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Normal kuvvet

N = m·g − F·sin θ = 49,05 − 20·sin 35° = 37,58 N

Yatay kuvvetler

m·a = F·cos θ − μ·N = 16,38 − 11,27
a = 5,109/5 = 1,022 m/s²

Cevap

a = 1,022 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 0,7546 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (14,71 − 9,81)/6,5 = 0,7546 m/s²

Cevap

a = 0,7546 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: H = 55,2 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 38·cos 60° = 19 m/s
vy = v0·sin θ = 38·sin 60° = 32,91 m/s

En yüksek nokta

Tepede düşey hız sıfırdır: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 32,91²/(2·9,81) = 55,2 m

Cevap

H = 55,2 m
6.Eğik atış

Cevap: H = 28,73 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Düşey atış hızı

vy = 25·sin 20° = 8,551 m/s

Uçurumun üstündeki yükselme

Δh = vy²/(2g) = 8,551²/(2·9,81) = 3,726 m

Yerden yükseklik

H = 25 + 3,726 = 28,73 m

Cevap

H = 28,73 m
7.İş ve enerji

Cevap: P = 64,95 kW

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Güç, kuvvet çarpı hızdır: P = F·v.

İtici kuvvet

m·g = 1500·9,81 = 14715 N
mg·sin θ = 14715·sin 8° = 2048 N
F = 2048 + 550 = 2598 N

Güç

v = 90/3,6 = 25 m/s
P = F·v = 2598·25 = 64948 W = 64,95 kW

Cevap

P = 64,95 kW
8.İş ve enerji

Cevap: x = 20,42 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 19,62·(4,5 − 0,25·1) = 83,39 J

En büyük sıkışma

½kx² = 83,39 → x = √(2·83,39/4000) = 0,2042 m = 20,42 cm

Cevap

x = 20,42 cm
9.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 2,222 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (1 − 3,5)/(1 + 3,5)·5 = −2,778 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 3,5)·5 = 2,222 m/s

Cevap

v′2 = 2,222 m/s
10.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 5,4 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,15·(10 + 26) = 5,4 N·s

Cevap

J = 5,4 N·s
11.Hidrostatik kuvvet

Cevap: F = 139,8 kN

Düzlem yüzeye hidrostatik kuvvet: F = ρ·g·yc·A. Her zaman ağırlık merkezinin altında bulunan basınç merkezinde, ycp = yc + Ic/(ycA), etkir.

Ağırlık merkezi derinliği ve alan

yc = d + H/2 = 4 + 1,5/2 = 4,75 m
A = H·b = 1,5·2 = 3 m²
kapakd = 4 mH = 1,5 mF

Bileşke kuvvet

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·4,75·3 = 139,8 kN

Cevap

F = 139,8 kN
12.Hidrostatik kuvvet

Cevap: ycp = 3,111 m

Düzlem yüzeye hidrostatik kuvvet: F = ρ·g·yc·A. Her zaman ağırlık merkezinin altında bulunan basınç merkezinde, ycp = yc + Ic/(ycA), etkir.

Ağırlık merkezi derinliği ve alan

yc = d + H/2 = 2 + 2/2 = 3 m
A = H·b = 2·2 = 4 m²
kapakd = 2 mH = 2 mF

Bileşke kuvvet

F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·3·4 = 148,3 kN

Basınç merkezi

Basınç derinlikle arttığından bileşke ağırlık merkezinin altında etkir.

Ic = b·H³/12 = 2·2³/12 = 1,333 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 3 + 1,333/(3·4) = 3,111 m

Cevap

ycp = 3,111 m
13.Süreklilik ve Bernoulli

Cevap: Q = 45,89 L/s

Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.

Süreklilik

v1 = v2·(100/200)² = 0,25·v2

Giriş ile boğaz arasında Bernoulli

Boru yataydır, bu yüzden yalnızca basınç ve hız değişir.

p1 − p2 = ½ρv2²(1 − β⁴)
v2 = √(2·16000/(1000·(1 − 0,0625))) = 5,842 m/s
v1 = 1,461 m/s

Debi

Q = A2·v2 = 0,007854·5,842 = 0,04589 m³/s = 45,89 L/s

Cevap

Q = 45,89 L/s
14.Süreklilik ve Bernoulli

Cevap: Q = 81,34 L/s

Süreklilik ve Bernoulli: sıkıştırılamaz bir akışkan için debi her kesitte aynıdır, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Kayıpsız bir akım çizgisi boyunca p + ½ρv² + ρgz sabittir; bu yüzden akışkanın daha hızlı ya da daha yüksek olduğu yerde basınç daha düşüktür.

Manometreden basınç farkı

Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,17 = 21013 Pa

Boğaz hızı

Süreklilik ve Bernoulli birlikte ideal boğaz hızını verir.

β = 125/250 = 0,5
v2 = √(2·21013/(1000·(1 − 0,0625))) = 6,695 m/s

Gerçek debi

Q = Cd·A2·v2 = 0,99·0,01227·6,695 = 0,08134 m³/s = 81,34 L/s

Cevap

Q = 81,34 L/s
15.İdeal gaz yasası

Cevap: V = 30,39 L

İdeal gaz yasası: PV = nRT, n = m/M ile.

Mol

n = 100/16,04 = 6,234 mol
T = 20 + 273,15 = 293,1 K

Hacim

V = nRT/P = 6,234·8,314·293,1/500 = 30,39 L

Cevap

V = 30,39 L
16.İdeal gaz yasası

Cevap: ρ = 7,629 kg/m³

İdeal gaz yoğunluğu: ρ = PM/(RT).

Gaz yasasını düzenleyin

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 80 + 273,15 = 353,1 K

Yoğunluk

ρ = 700·32/(8,314·353,1) = 7,629 kg/m³

Cevap

ρ = 7,629 kg/m³
17.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: Wmax = 642,3 kJ

İkinci yasa sınırları: mutlak sıcaklıkları TH ve TL olan kaynaklar arasında çalışan hiçbir çevrim tersinir (Carnot) çevrimi geçemez: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) ve COPHP,max = TH/(TH − TL). Enerji her zaman korunur: QH = W + QL.

Mutlak sıcaklıklar

TH = 250 + 273,15 = 523,1 K
TL = 40 + 273,15 = 313,1 K

Carnot verimi

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 313,1/523,1 = 40,14 %

En fazla iş

Wmax = ηmax·QH = 0,4014·1600 = 642,3 kJ

Cevap

Wmax = 642,3 kJ
18.Isı makineleri ve soğutucular

Cevap: Ẇmin = 0,4361 kW

İkinci yasa sınırları: mutlak sıcaklıkları TH ve TL olan kaynaklar arasında çalışan hiçbir çevrim tersinir (Carnot) çevrimi geçemez: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) ve COPHP,max = TH/(TH − TL). Enerji her zaman korunur: QH = W + QL.

Mutlak sıcaklıklar

TH = 32 + 273,15 = 305,1 K
TL = 2 + 273,15 = 275,1 K

Mümkün olan en iyi COP

COPR,max = TL/(TH − TL) = 275,1/(305,1 − 275,1) = 9,172

En küçük güç

En az işi, en yüksek COP’a sahip tersinir bir makine gerektirir.

Ẇmin = Q̇L/COP = 4/9,172 = 0,4361 kW

Cevap

Ẇmin = 0,4361 kW
19.Dalgalar, ses ve optik

Cevap: β = 93,96 dB

Dalgalar: periyodik bir dalga bir periyotta bir dalga boyu ilerler; dolayısıyla v = fλ ve T = 1/f. Gerilmiş bir iplikte v = √(T/μ); burada T gerilme kuvveti, μ = m/L ise metre başına kütledir. Havada ses 20 °C’de yaklaşık 343 m/s ile, boşlukta ışık c = 3,00 × 10⁸ m/s ile yayılır. Ses yüksekliği logaritmik bir ölçekte ölçülür: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, I₀ = 10⁻¹² W/m²; yani şiddetin 10 katı 10 dB ekler. Noktasal bir kaynak gücünü, P, bir küre üzerine yayar: I = P/(4πr²).

Şiddet

I = P/(4πr²) = 0,002487 W/m²

Seviye

β = 10·log₁₀(0,002487/10⁻¹²) = 93,96 dB

Cevap

β = 93,96 dB
20.Dalgalar, ses ve optik

Cevap: λ = 532,3 nm

Girişim ve kırınım: aralarında d uzaklığı olan iki yarıktan gelen ışık, ekrandaki bir noktaya d·sin θ yol farkıyla ulaşır. Aydınlık saçaklar d·sin θ = mλ olan yerlerde görünür (m = 0, ±1, ±2, …). L ≫ d uzaklığındaki bir ekran için m. aydınlık saçak y = mλL/d konumundadır ve saçak aralığı Δy = λL/d’dir. Milimetrede N çizgisi olan bir ağın d = 1/N’dir ve d·sin θ = mλ’da keskin maksimumları vardır; sin θ ≤ 1 olduğundan en yüksek mertebe m ≤ d/λ olan en büyük tam sayıdır. a genişliğindeki tek bir yarığın karanlık saçakları a·sin θ = mλ’dadır, m = ±1, ±2, …

Dalga boyu

λ = d·sin θ/m = 8,333 × 10⁻⁷·sin 39,7°/1 = 532,3 nm

Cevap

λ = 532,3 nm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers