pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta dakikada 13 kez soluyor ve tidal volümü 440 mL. Anatomik ölü boşluk 160 mL. Alveoler ventilasyonu V̇A L/dk cinsinden bulun.
VT 440 mL13/minVD 160 mL
V̇A = L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 20 dakika sürecek. D boyutundaki tüp (faktör 0,16 L/psi) 1900 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
20 min1900 psif = 0,16 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,30, PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa), HCO₃⁻ 39 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,30PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa)HCO₃⁻ 39 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma çizelgesinde GCS 4, E2 ve V1 kayıtlı. Hangi motor skoru M kaydedilmiştir ve hangi yanıtı tanımlar? Sayıyı verin.
GCS 4E2V1
M =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 7/dk, SpO₂ %97 ek oksijen altında, kan basıncı 142/86 mmHg, nabız 82/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 36,7 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 7SpO₂ 97%O₂SBP 142HR 82AT 36,7 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Shortly after a permanent pacemaker is inserted via the subclavian vein, the patient becomes breathless with reduced breath sounds on that side. What complication should be suspected?
APericarditis
BPulmonary oedema
CPneumothorax
DAsthma
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient has been on continuous NIV via a full-face mask for two days. Which nursing measure helps prevent the most common complication?
ARemove the mask for an hour each time the alarm sounds
BTighten the straps as far as they will go to stop any leak
CUse the same mask size for every patient
DCheck mask fit and protect the bridge of the nose
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: V̇A = 3,64 L/min
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Bir soluğun alveoler kısmı
440 − 160 = 280 mL
Alveoler ventilasyon
V̇A = 280·13 = 3640 mL/min = 3,64 L/min
Cevap
V̇A = 3,64 L/min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 13 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1900 − 200)·0,16 = 272 L
En yüksek akış
272/20 = 13,6 L/min → Q = 13 L/min
Cevap
Q = 13 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 22 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|30 − 40| = 10 mmHg → 1 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 2·1 = 22 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 22 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·4,2 = 28,2 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·4,2 = 38,7 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 39 mmol/L → kronik
Cevap
kronik
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: M = 1
Glasgow Koma Skalası: üç alandaki en iyi yanıtı toplayın. Göz açma E: 4 kendiliğinden, 3 sese ya da konuşmaya, 2 basıya, 1 yok. Sözel V: 5 oryante, 4 konfüze, 3 uygunsuz sözcükler, 2 anlaşılmaz sesler, 1 yok. Motor M: 6 emirlere uyuyor, 5 yerini belirliyor, 4 normal fleksiyon (geri çekiyor), 3 anormal fleksiyon, 2 ekstansiyon, 1 yok. Toplam 3 ile 15 arasındadır. Kafa travmasından sonra 13–15 genellikle hafif, 9–12 orta ve 3–8 ağır olarak adlandırılır.
Motor skor
M = 4 − 2 − 1 = 1
M1: hiç hareket yok
Cevap
M = 1
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 7/min → 3
SpO₂ 97% → 0
oksijen altında → 2
SBP 142 mmHg → 0
HR 82/min → 0
uyanık (A) → 0
T 36,7 °C → 0
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 3 + 0 + 2 + 0 + 0 + 0 + 0 = 5
En az bir parametre 3 puan alır.
Risk grubu
orta
Cevap
orta
Toplam 5 ve üzeri acil klinik yanıt gerektirir.
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Pneumothorax
Cevap neden bu
Subclavian puncture can injure the pleura and cause a pneumothorax. A chest X-ray is usually taken after implantation. Other complications include haematoma, lead displacement and infection.
Cevap
C · Pneumothorax
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Check mask fit and protect the bridge of the nose
Cevap neden bu
Pressure injury over the bridge of the nose is common with NIV masks. Correctly sized masks, avoiding overtightening (allowing a small gap under the straps), protective dressings and regular skin checks reduce it. Other problems include eye irritation, dryness and gastric distension.
Cevap
D · Check mask fit and protect the bridge of the nose