pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 84 g/L, SaO₂’si %91 ve PaO₂’si 60 mmHg (8,0 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 84 g/LSaO₂ 91%PaO₂ 60 mmHg (8,0 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kalp yetmezliğiyle açıklanamayan akut hipoksemisi ve bilateral opasiteleri olan bir hastanın %50 oksijende ve 6 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 15,5 kPa. ARDS şiddetini Berlin tanımıyla derecelendirin. Cevabınıza tıklayın.
PaO₂ 15,5 kPaFiO₂ 50%PEEP 6 cmH₂O
1300’ün üzeri
2hafif
3orta
4ağır
5derecelendirilemez: PEEP 5’in altında
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 16 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 16 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı pH 7,32, PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) ve HCO₃⁻ 15 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 135 ve Cl⁻ 104 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 16/dk, SpO₂ %92 oda havasında, kan basıncı 124/74 mmHg, nabız 130/dk, yalnızca ağrıya yanıt veriyor, vücut sıcaklığı 38,0 °C. NEWS2 toplam skoru nedir?
RR 16SpO₂ 92%havaSBP 124HR 130PT 38,0 °C
NEWS2 =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: evet; ikincil tanı: evet; yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı; IV tedavi ya da salin kilidi: hayır; yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye; mental durum: kendi sınırlarını biliyor. 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek kesme değerlerini kullanarak düşme riski düzeyine tıklayın.
1düşük risk
2orta risk
3yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
How big should a suction catheter be compared with the tracheostomy or endotracheal tube?
ANo more than half the internal diameter of the tube
BAny size, as the diameter does not matter
CExactly the same diameter as the tube, for a tight fit
DLarger than the tube, so that it clears it completely
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient on three blood pressure drugs still has high readings at every visit. What should the nurse check first?
AWhether the readings should be ignored
BWhether the patient is taking the medicines as prescribed
CWhether a fourth drug can be added at today's appointment
DWhether the patient needs surgery on the renal arteries
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 10,42 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
84 g/L = 8,4 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·8,4·0,91 = 10,24 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·60 = 0,18 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 10,24 + 0,18 = 10,42 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 10,42 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: hafif
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
PEEP
PEEP 6 ≥ 5 cmH₂O
mmHg cinsinden PaO₂
15,5·7,5 = 116,3 mmHg
P/F oranı
P/F = 116,3/0,5 = 232,5 mmHg
Berlin şiddeti
hafif
Cevap
hafif
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 32 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·16 + 8 = 32 mmHg
menzil: 30–34 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 32 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek normal açıklı asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 135 − (104 + 15) = 16
Delta oranı
(16 − 12)/(24 − 15) = 0,4444
ek normal açıklı asidoz
Cevap
ek normal açıklı asidoz
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: NEWS2 = 7
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 16/min → 0
SpO₂ 92% → 2
oda havasında → 0
SBP 124 mmHg → 0
HR 130/min → 2
yalnızca ağrıya yanıt veriyor (P) → 3
T 38,0 °C → 0
Toplayın
NEWS2 = 0 + 2 + 0 + 0 + 2 + 3 + 0 = 7
Cevap
NEWS2 = 7
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: orta risk
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: evet → 25
ikincil tanı: evet → 15
yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı → 0
IV tedavi ya da salin kilidi: hayır → 0
yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye → 0
mental durum: kendi sınırlarını biliyor → 0
Toplayın
Morse toplamı = 25 + 15 + 0 + 0 + 0 + 0 = 40
Risk düzeyi
40 → orta risk
Cevap
orta risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · No more than half the internal diameter of the tube
Cevap neden bu
A catheter no larger than half the internal diameter of the tube lets air enter around it, reducing negative pressure in the lungs, atelectasis and hypoxaemia. Catheter size is often calculated from the tube size.
Cevap
A · No more than half the internal diameter of the tube
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Whether the patient is taking the medicines as prescribed
Cevap neden bu
Before labelling hypertension as resistant, adherence, measurement technique, white-coat effect and interacting substances (NSAIDs, decongestants, alcohol, liquorice) should be checked. Side effects, cost and complex regimens are common reasons for missed doses.
Cevap
B · Whether the patient is taking the medicines as prescribed