pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın Hb’si 157 g/L, SaO₂’si %98 ve PaO₂’si 103 mmHg (13,7 kPa). Arter oksijen içeriğini CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) ile mL O₂/dL cinsinden bulun.
Hb 157 g/LSaO₂ 98%PaO₂ 103 mmHg (13,7 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 30 dakika sürecek. D boyutundaki tüp (faktör 0,16 L/psi) 1600 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
30 min1600 psif = 0,16 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 138 mmol/L, glukoz 25,6 mmol/L ve üre 22 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 138 mmol/Lglukoz 25,6 mmol/Lüre 22 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 135, Cl⁻ 100, HCO₃⁻ 22 mmol/L ve albümin 26 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: tamamen kısıtlı; nemlilik: çok nemli; aktivite: ara sıra yürüyor; hareketlilik: tamamen hareketsiz; beslenme: mükemmel; sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok. Braden toplamını B bulun.
6–23
B =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yetişkin 63 kg ağırlığında ve 169 cm boyunda. BKİ’yi hesaplayın ve DSÖ ağırlık kategorisine tıklayın.
63 kg169 cm
1zayıf
2normal kilolu
3fazla kilolu
4obezite sınıf I
5obezite sınıf II
6obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient's blood pressure is high in clinic but normal on home readings. Which step best confirms the diagnosis?
AA chest X-ray
BA single repeat reading in the same clinic visit
CStarting two antihypertensive drugs at once at full dose
DAmbulatory or structured home blood pressure monitoring
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Radiyal arter yoluyla yapılan kardiyak kateterizasyondan sonra en önemli değerlendirme hangisidir?
AHer 15 dakikada pupil boyutu ve ışığa yanıtı
BDört saatte bir idrar dansitesi
CTestten sonra her saat bağırsak sesleri ve karın çevresi
DElin dolaşımı, duyusu ve hareketi ile giriş yeri
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: CaO₂ = 20,93 mL/dL
Oksijen içeriği ve sunumu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), kan dL’si başına mL O₂ cinsinden; SaO₂ kesir olarak alınır. Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlıdır; çözünmüş kısım küçüktür. Sunum DO₂ = CaO₂ × kardiyak output (L/dk) × 10 (mL/dk); çünkü 1 L = 10 dL; dinlenim halindeki normal yetişkin değeri yaklaşık 1000 mL/dk’dır.
g/dL cinsinden Hb
157 g/L = 15,7 g/dL
Bağlı oksijen
1,34·15,7·0,98 = 20,62 mL/dL
Çözünmüş oksijen
0,003·103 = 0,309 mL/dL
Oksijen içeriği
CaO₂ = 20,62 + 0,309 = 20,93 mL/dL
Cevap
CaO₂ = 20,93 mL/dL
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 7 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1600 − 200)·0,16 = 224 L
En yüksek akış
224/30 = 7,467 L/min → Q = 7 L/min
Cevap
Q = 7 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 324 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·138 + 25,6 + 22 = 323,6 ≈ 324 mOsm/kg
Cevap
Osm = 324 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 16,5 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 135 − (100 + 22) = 13
Albümin düzeltmesi
13 + 0,25·(40 − 26) = 16,5 mmol/L
Cevap
AGc = 16,5 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: B = 14
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: tamamen kısıtlı → 1
nemlilik: çok nemli → 2
aktivite: ara sıra yürüyor → 3
hareketlilik: tamamen hareketsiz → 1
beslenme: mükemmel → 4
sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok → 3
Toplayın
Braden toplamı = 1 + 2 + 3 + 1 + 4 + 3 = 14
Cevap
B = 14
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: normal kilolu
Beden kitle indeksi: BKİ = ağırlık (kg)/boy (m)²; boy önce metreye çevrilir. Libre ve inçle BKİ = 703 × ağırlık (lb)/boy (in)². DSÖ yetişkin kategorileri: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 normal kilolu, 25,0–29,9 fazla kilolu, 30,0–34,9 obezite sınıf I, 35,0–39,9 obezite sınıf II ve 40 ve üzeri obezite sınıf III.
BMI
BMI = 63/1,69² = 22,06
Kategori
normal kilolu
Cevap
normal kilolu
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Ambulatory or structured home blood pressure monitoring
Cevap neden bu
"White-coat" hypertension means raised readings only in clinical settings. Ambulatory monitoring over 24 hours or a structured series of home readings gives a truer picture and is widely recommended before diagnosing hypertension.
Cevap
D · Ambulatory or structured home blood pressure monitoring
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Elin dolaşımı, duyusu ve hareketi ile giriş yeri
Cevap neden bu
Radiyal erişimden sonra kompresyon cihazı ve ponksiyon yeri kanama veya hematom açısından, el ise renk, sıcaklık, kapiller dolum, duyu ve hareket açısından kontrol edilir. Radiyal arter tıkanıklığı ve önkol kompartman sendromu olası komplikasyonlardır.
Cevap
D · Elin dolaşımı, duyusu ve hareketi ile giriş yeri