pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). H boyutundaki bir oksijen tüpü (faktör 3,14 L/psi) 1200 psi gösteriyor ve 12 L/dk ile çalışıyor. 200 psi’lik güvenli artık basıncı koruyarak kaç dakika t dayanır? Tam dakikaya aşağı yuvarlayın.
1200 psif = 3,14 L/psi12 L/min200 psi
t = min
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Ventile edilen bir erkeğin boyu 189 cm ve ağırlığı 108 kg. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının kilosu başına 5 mL olarak ayarlanıyor. PBW = 50 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg kullanarak tidal volümü VT en yakın mL olarak bulun.
189 cm108 kg5 mL/kg
VT = mL
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 69 mmHg (9,2 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 18/dk, SpO₂ %92 oda havasında, kan basıncı 124/74 mmHg, nabız 64/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 38,1 °C. NEWS2 toplam skoru nedir?
RR 18SpO₂ 92%havaSBP 124HR 64AT 38,1 °C
NEWS2 =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Braden skalasıyla değerlendiriliyor: duyusal algı: bozukluk yok; nemlilik: nadiren nemli; aktivite: koltuğa bağımlı; hareketlilik: hafif kısıtlı; beslenme: yeterli; sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok. 19–23 risk yok, 15–18 hafif, 13–14 orta, 10–12 yüksek ve 9 ve altı çok yüksek bantlarını kullanın. Risk düzeyine tıklayın.
1risk yok
2hafif risk
3orta risk
4yüksek risk
5çok yüksek risk
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Why should a long-acting beta-2 agonist (LABA) never be used alone in asthma?
AIt always causes immediate severe bronchospasm when used on its own
BIt cannot be inhaled without a nebuliser
CIt works only when it is taken together with a course of antibiotics
DWithout an inhaled steroid, it is linked with severe and fatal attacks
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
After intubation, breath sounds are heard on the right side of the chest but not the left. What is the most likely cause?
AThe tube has entered the oesophagus
BThe tube has entered the right main bronchus
CThe left lung has completely filled with fluid
DThe tube cuff has burst during insertion
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: t = 261 min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(1200 − 200)·3,14 = 3140 L
Durasyon
3140/12 = 261,7 min → t = 261 min
Cevap
t = 261 min
Bu yaklaşık 4 sa 21 dk eder.
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: VT = 417 mL
Ventilasyon: dakika ventilasyonu V̇E = tidal volüm × solunum sayısı (normal yetişkinde yaklaşık 5–8 L/dk). Alveoler ventilasyon V̇A = (tidal volüm − ölü boşluk) × solunum sayısı; çünkü havayollarındaki hava (yetişkinde yaklaşık 150 mL) gaz alışverişine katılmaz. Akciğeri koruyucu ventilasyon, tahmini vücut ağırlığının (PBW) kilogramı başına yaklaşık 6 mL kullanır: erkekler 50 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg, kadınlar 45,5 + 0,91 × (cm cinsinden boy − 152,4) kg (inçle: 60 in üzerindeki her inç için 2,3).
Tahmini vücut ağırlığı
PBW = 50 + 0,91·(189 − 152,4) = 83,31 kg
Tidal volüm
VT = 5·83,31 = 416,5 ≈ 417 mL
Cevap
VT = 417 mL
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 26,9 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|69 − 40| = 29 mmHg → 2,9 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 1·2,9 = 26,9 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 26,9 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 24,25 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 139 − (106 + 14) = 19
Albümin düzeltmesi
19 + 0,25·(40 − 19) = 24,25 mmol/L
Cevap
AGc = 24,25 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: NEWS2 = 3
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 18/min → 0
SpO₂ 92% → 2
oda havasında → 0
SBP 124 mmHg → 0
HR 64/min → 0
uyanık (A) → 0
T 38,1 °C → 1
Toplayın
NEWS2 = 0 + 2 + 0 + 0 + 0 + 0 + 1 = 3
Cevap
NEWS2 = 3
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: risk yok
Braden skalası: bası yarası riski için altı alt ölçek. Duyusal algı, nemlilik, aktivite, hareketlilik ve beslenme, en kötü düzeyden (1) sorun olmamasına (4) kadar 1 ile 4 arasında; sürtünme ve makaslama 1 ile 3 arasında puanlanır. Toplam 6 ile 23 arasındadır ve düşük toplam daha yüksek risk demektir. Yaygın bantlar: 19–23 risk yok, 15–18 hafif risk, 13–14 orta risk, 10–12 yüksek risk ve 9 ve altı çok yüksek risk.
Her alt ölçeği puanlayın
duyusal algı: bozukluk yok → 4
nemlilik: nadiren nemli → 4
aktivite: koltuğa bağımlı → 2
hareketlilik: hafif kısıtlı → 3
beslenme: yeterli → 3
sürtünme ve makaslama: belirgin sorun yok → 3
Toplayın
Braden toplamı = 4 + 4 + 2 + 3 + 3 + 3 = 19
Risk düzeyi
19 → risk yok
Cevap
risk yok
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · Without an inhaled steroid, it is linked with severe and fatal attacks
Cevap neden bu
LABA monotherapy in asthma is linked with severe attacks and asthma deaths because it relieves symptoms while airway inflammation continues. In asthma, LABAs are always given with an inhaled corticosteroid, often in one combination inhaler.
Cevap
D · Without an inhaled steroid, it is linked with severe and fatal attacks
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · The tube has entered the right main bronchus
Cevap neden bu
The right main bronchus is more in line with the trachea, so a tube pushed too far usually enters it and only the right lung is ventilated. The tube is withdrawn slightly by the team and position is rechecked. Oesophageal intubation gives no breath sounds and gastric gurgling.