pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
Klinik değerlendirme skorları
Glasgow Koma Skalası
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
APGAR
5 belirti × 0–2 = 0–10; 7–10 güven verici, 4–6 orta derecede anormal, 0–3 düşük
Braden skalası
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 risk altında
Morse düşme skalası
düşme 25, tanı 15, yardımcı 15/30, IV 20, yürüyüş 10/20, mental durum 15
NEWS2 riski
0–4 düşük; tek bir 3 düşük–orta; 5–6 orta; ≥ 7 yüksek
Ortalama arter basıncı
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Nabız basıncı ve şok indeksi
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Beden kitle indeksi
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Yöntem
Sorunun kullandığı skor çizelgesini ve aralığını bulun (GCS 3–15, APGAR 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Her maddeyi ayrı ayrı puanlayın, tanımı düzeyiyle eşleştirin.
Madde puanlarını toplayın ve toplamın aralık içinde olduğunu kontrol edin.
Kesme değerlerini uygulayın: NEWS2 için ayrıca tek başına 3 puan alan parametre olup olmadığına bakın.
Türetilmiş değerler için MAP = (SKB + 2·DKB)/3, PP = SKB − DKB, SI = KH/SKB ve BKİ = kg/m² kullanın.
Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Yöntem
Sorunu adlandırın: pompa yetmezliği, tıkalı arter, ritim, pıhtı, hava yolu daralması, enfeksiyon ya da bir cihaz sorunu.
Önce tehlike işaretlerini kontrol edin: hipoksi, hipotansiyon, göğüs ağrısı, yeni konfüzyon, soğuk nabızsız bir ekstremite.
Oksijeni hastaya göre ayarlayın: çoğu için %94–98, CO₂ retansiyonu riski taşıyanlar için %88–92.
Her ilacı testine ve riskine bağlayın: varfarin ve INR, heparin ve aPTT ile trombositler, diüretikler ve potasyum.
Güvenli ilk eylemi seçin, sonra durumu bildirin ve yeniden değerlendirin.
2Alıştırma soruları
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). ARDS için diğer Berlin ölçütlerini karşılayan ventile edilen bir hastanın %100 oksijende ve 8 cmH₂O PEEP ile PaO₂’si 63 mmHg (8,4 kPa). P/F oranını hesaplayın ve ARDS şiddetine tıklayın.
PaO₂ 63 mmHg (8,4 kPa)FiO₂ 100%PEEP 8 cmH₂O
1300’ün üzeri: ARDS derecesi yok
2hafif
3orta
4ağır
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamalarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir nakil 90 dakika sürecek. E boyutundaki tüp (faktör 0,28 L/psi) 2100 psi gösteriyor. 200 psi güvenli artık basıncı koruyarak tüm nakil boyunca dayanan en yüksek tam sayı akışı Q L/dk cinsinden bulun.
90 min2100 psif = 0,28 L/psi200 psi
Q = L/min
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,62, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) ve HCO₃⁻ 38 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,62PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 33 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 33 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın nabzı 84/dk ve kan basıncı 76/46 mmHg. Şok indeksini SI = KH/SKB ile bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
HR 84/minBP 76/46 mmHg
SI =
6.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yetişkin 122 kg ağırlığında ve 179 cm boyunda. BKİ’yi hesaplayın ve DSÖ ağırlık kategorisine tıklayın.
122 kg179 cm
1zayıf
2normal kilolu
3fazla kilolu
4obezite sınıf I
5obezite sınıf II
6obezite sınıf III
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which foot care advice is correct for a patient with peripheral arterial disease?
ACheck the feet daily and wear well-fitting shoes
BUse a hot water bottle on the feet at night
CWalk barefoot at home to strengthen the feet
DCut corns with a razor blade to prevent pressure
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient is listed for coronary angiography in the morning. Which pre-procedure result should the nurse report to the team?
AA haemoglobin in the normal range
BA markedly reduced eGFR
CA blood glucose of 5,4 mmol/L (97 mg/dL)
DA normal platelet count
3Çözeltiler
1.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: ağır
P/F oranı ve ARDS (Berlin tanımı): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (kesir olarak). En az 5 cmH₂O PEEP ya da CPAP ile ARDS, 200 < P/F ≤ 300 için hafif, 100 < P/F ≤ 200 için orta ve P/F ≤ 100 mmHg için ağır olarak derecelendirilir. Diğer Berlin ölçütlerinin de (bir hafta içinde başlangıç, bilateral opasiteler, kalp yetmezliğiyle tam olarak açıklanamama) karşılanması gerekir. kPa cinsinden PaO₂ × 7,5 mmHg verir. ROX indeksi (SpO₂/FiO₂)/solunum sayısı, yüksek akışlı nazal oksijen alan hastaları izlemek için kullanılır.
P/F oranı
P/F = 63/1 = 63 mmHg
Berlin şiddeti
ağır
Cevap
ağır
2.Oksijen tedavisi ve solunum hesaplamaları
Cevap: Q = 5 L/min
Tüp süresi: kullanılabilir litre = (manometre basıncı − güvenli artık basınç) × tüp faktörü; güvenli artık basınç genellikle 200 psi’dir. L/psi cinsinden tüp faktörleri: D 0,16, E 0,28, H (ve K) 3,14. Süre (dk) = kullanılabilir litre/akış (L/dk). Süreyi aşağı yuvarlayın, asla yukarı değil; böylece tüp zamanında değiştirilir. Bar tabanlı sistemlerde gaz hacmi, su kapasitesi (L) × basınçtır (bar).
Kullanılabilir litre
(2100 − 200)·0,28 = 532 L
En yüksek akış
532/90 = 5,911 L/min → Q = 5 L/min
Cevap
Q = 5 L/min
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,62: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 38 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 38 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 45,6–49,6 mmHg; dolayısıyla ölçülen 38 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 44,1 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·33 + 21 = 44,1 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 44,1 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
5.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: SI = 1,11
Kan basıncı değerleri: nabız basıncı PP = SKB − DKB. Ortalama arter basıncı MAP ≈ (SKB + 2·DKB)/3 = DKB + PP/3; bu tahmin, normal kalp hızında kalbin her atımın yaklaşık üçte ikisini diyastolde geçirmesine dayanır (kalp hızı yüksekken daha az doğrudur); en az yaklaşık 65 mmHg MAP, organ perfüzyonu için yaygın bir hedeftir. Şok indeksi SI = kalp hızı/SKB normalde yaklaşık 0,5–0,7’dir; yaklaşık 1’in üzerindeki bir değer şok için uyarı işaretidir.
Şok indeksi
SI = 84/76 = 1,105 ≈ 1,11
Cevap
SI = 1,11
1 ve üzeri: bu alıştırma olgusunda şok için uyarı işareti.
6.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: obezite sınıf II
Beden kitle indeksi: BKİ = ağırlık (kg)/boy (m)²; boy önce metreye çevrilir. Libre ve inçle BKİ = 703 × ağırlık (lb)/boy (in)². DSÖ yetişkin kategorileri: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 normal kilolu, 25,0–29,9 fazla kilolu, 30,0–34,9 obezite sınıf I, 35,0–39,9 obezite sınıf II ve 40 ve üzeri obezite sınıf III.
BMI
BMI = 122/1,79² = 38,08
Kategori
obezite sınıf II
Cevap
obezite sınıf II
7.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Check the feet daily and wear well-fitting shoes
Cevap neden bu
Reduced blood flow slows healing, so minor injuries can become ulcers or gangrene. Patients inspect their feet daily, keep them clean and moisturised, wear well-fitting footwear and see a podiatrist for nails and corns. Direct heat can burn ischaemic skin.
Cevap
A · Check the feet daily and wear well-fitting shoes
8.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · A markedly reduced eGFR
Cevap neden bu
Contrast can worsen renal function, especially in patients with chronic kidney disease, diabetes or dehydration. Reduced eGFR may change the plan, such as IV hydration, less contrast and review of nephrotoxic drugs. Allergy history, anticoagulants and bleeding risk are also checked.